محل تبلیغات شما

علوم اجتماعی




فعالیت صفحۀ 38  
 
پول کاغذی – چک پول ها- کارت های بانکی- کارت های اعتباری و خریدهای اینترنتی 
 
مربوط به فعالیت شمارۀ 2 صفحۀ 39 : 
 
تاریخ تولید وانقضاء – علامت استاندارد – شماره پروانه ساخت – شماره پروانه بهداشت- آدرس ومحل تولید-قیمت کالا – مواد به کارفته در آن – هشدارها ونکات ایمنی 
 
فعالیت3- صفحه39 
 
کالایی که مهر استاندارد دارد- زیرا مطمئن تر وسالم تراست 
 
فعالیت4 - صفحه 40 : 
 
پیروی از مد، خودنمایی، چشم و همچشمی و ریخت وپاش درمهمانی ها وجشن ها 
 
فعالیت5 – ص40
 
 آسیبهای اخلاقی- فشار برطبیعت برای استخراج مواداولیه- اسراف وریخت وپاش – مدگرایی – چشم وهم چشمی – آلودگی محیط زیست – اختلافات خانوادگی – کاهش روابط اجتماعی – گسترش انواع بیماری ها مثل سرطان( مثل دور ریختن باتری ها) 
 
فعالیت 6 صفحه 41:
 
یک علامت بین‌المللی است که برای عمل بازیافت مواد، برگزیده شده‌است. این علامت شامل سه پیکان است که همدیگر را دنبال می‌کنند و به معنی چرخه بی‌پایان است. نحوهٔ چرخش پیکان‌ها تداعی کنندهٔ نوار موبیس است.( نوار موبیوس (Möbius strip) نواری است که دو لبه آن بر هم قرار گرفته و حلقه‌ای را بوجود می‌آورد. البته باید یک لبه انتهایی قبل از اتصال به لبه دیگر نیم دور چرخانده شود. می‌توان بین هر دو نقطه از سطح این نوار، بدون قطع کردن لبهٔ آن، خط ممتدی کشید. بنابراین نوار موبیوس فقط یک سطح و فقط یک مرز (لبه) دارد. این نوار مستقلاً و به طور جداگانه توسط دو ریاضیدان آلمانی به نام‌های آگوست فردینانند موبیوس و جان بندیکت در سال ۱۸۵۸ کشف و به ثبت رسید.) 
 
 توضیحات تکمیلی: 
 
در سال ۱۹۶۹ و اوایل ۱۹۷۰ توجه جهانی به مسئله حفظ محیط زیست در روز زمین به اوج خود رسیده بود. به همین دلیل بنیاد شیکاگو که تولیدکننده بزرگ مقوای بازیافت شده است یک مسابقه طراحی و هنری را بین تمام دانش آموزان دبیرستان‌ها و کالج‌های آمریکا برای بالا بردن سطح آگاهی در مورد معضلات زیست‌محیطی برگزار کرد. در این مسابقه طرح گری اندرسون» از دانشگاه جنوبی کالیفرنیا برنده شد و اکنون آن طرح، علامت عمومی بازیافت مواد است. 
 
همه چیز درباره علامت بازیافت 
 
آیا تا بحال کنجکاو شده اید این اعداد و ارقامی که ته ظرف های پلاستیکی حک شده چه هستند؟ اگر دقت کرده باشید وسط آرم بازیافت معمولا حروف یا اعداد و گاهی هر دو نوشته شده است. 
 
 اسپی دژ : 
 
 اگر هم ندیده اید نگران نباشید، متاسفانه هر لحظه ای که اراده کنید دور و برتان آنقدر ظرف پلاستیکی زیاد است که کافی است دستتان را دراز کنید تا یکیشان را بردارید. اما داستان این اعداد: پلاستیک ها با توجه به نوعشان به 7 گروه تقسیم بندی می شوند. با این شناخت پلاستیک های قابل بازیافت، خطرناک ، کم خطر و . قابل شناسایی خواهند بود. 
 
شماره 1: PETE یا ََPET که همان بطری های آب معدنی است که نسبتا بی خطرند اما بدلیل متخلخل بودن آن امکان نفوذ باکتری ها به درون بطری وجود دارد پس متاسفم که بگویم بهتر است آنها را استفاده مجدد نکنید.به زباله های خشک بسپاریدشان 
 
شماره2: HDPE یا پلی اتیلن متراکم. پلاستیک بی خطری است. کدر رنگ است . ظروف مایع ظرفشویی و سایر مواد شستشو از این قبیل پلاستیک ها هستند و برای بازیافت ظروف مناسبی هستند. 
 
شماره3: PVC که معمولا لوله ها از این جنس اند و همچنین مواد اولیه پلاستیک هایی که روی ظروف غذا می کشند و بطری های روغن مایع. این گونه از پلاستیک به هیچ وجه نباید نزدیک حرارت در هنگام پخت غذا شوند چراکه گرما باعث آزاد شدن مواد شیمیایی درون PVC شده و به درون مواد غذایی در حال پخت نفوذ می کند که باعث اختلالات هورمونی می شوند پس تا جایی که می توانید از استفاده ی ظروف با این جنس خودداری کنید . هرگز مواد را با پلاستیک رویش در مایکروویو نگذارید . راستی این PVC ها بد قلقند و به راحتی بازیافت نمی شوند. 
 
شماره 4: LDPE یا پلی اتیلن با تراکم کم. همان کیسه های نایلونی خرید . این کیسه ها بی خطرند اما متاسفانه و متاسفانه معمولا غیر قابل بازیافت. 
 
شماره 5: PP یا پلی پروپیلن . ظرف ماست و ظروف مشابه که دهانه گشادی دارند. همچنین نی نوشیدنی ها . بی خطرند و به راحتی بازیافت می شوند. 
 
شماره 6:PS یا پلی استیرن ها. همان ظروف یکبار مصرف . در این ظروف مواد سمی بالقوه وجود دارد بویژه هنگام گرم شدن . تا جایی که می شود از این ظروف استفاده نکنید. بیشتر مواقع غیر قابل بازیافتند. 
 
شماره 7: همان گزینه معروف سایر موارد. از کیس کامپیوتر و iPod گرفته تا ظروف غذا. استفاده از این جنس پلاستیک بویژه برای غذا همیشه آخرین گزینه تان باشد و این شماره 7 هم معمولا غیر قابل بازیافت است.



سوالات درس 24


  

درس 24

1-  از چه زمانی زبان فارسی زبان گفتاری و نوشتاری مردم ایران بوده است؟

از هنگام استقرار اقوام آریایی در سرزمین ایران

 

2-زبان مردم ایران در دوره های هخامنشیان ، اشکانیان ، ساسانیان و دوره اسلامی چه بود؟

در دورهٔ هخامنشیان، پارسی باستان

در عصر اشکانیان و ساسانیان، پارسی میانه » یا پهلوی

 در دورهٔ اسلامی  ، فارسی دری

 

3- زبان امروز مردم ایران چیست؟

زبان رسمی امروز ما نیز فارسی دری است که با دو زبان قبلی شباهت هایی دارد.

 

4- موضوع اصل 15 قانون اساسی کشور چیست؟

اصل 15 قانون اساسی می گوید:

زبان و خطّ رسمی و مشترک مردم ایران فارسی است. اسناد و مکاتبات و متون رسمی و کتب درسی باید با این زبان و خط باشد ولی استفاده از زبا نهای محلی و قومی در مطبوعات و رسانه های گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس در کنار زبان فارسی آزاد است.

 

5- ایرانیان باستان از چه خطی استفاده می کردند و آن را از چه کسانی آموخته  بودند؟

در زمان هخامنشیان، ایرانیان خطّ میخی  » را از اقوام بین النهرین اقتباس کردند و تغییرات زیادی در آن به وجود آوردند. کتیبه های به جا مانده از دورهٔ هخامنشیان در بیستون و تخت جمشید به زبان پارسی باستان و با خطّ میخی نوشته شده است. در دوره های اشکانیان و ساسانیان، خط  پهلوی رایج بود. این خط از خط آرامی اقتباس شده بود.

 

6- چه چیزی نشان دهنده آشنایی ایرانیان باستان با علومی چون ریاضی ، هندسه وزمین شناسی می باشد؟

ساختن بناهای عظیم و محکم، سدها، پلها، ابزارها و وسایل مختلف زندگی که به دست ایرانیان ابداع شده

 

7- ایرانیان باستان تا چه اندازه با علم نجوم آشنا بودند و با استفاده از این علم چه چیزی را بوجود آوردند؟

ایرانیان باستان در علم نجوم پیشرفت کرده و با سنجش و تعیین زمان به خوبی آشنا بودند و چون برای فعّالیّت های کشاورزی که در فصول خاصی از سال انجام می گرفت به تقویم نیاز داشتند، تقویم خورشیدی )شمسی( را به وجود آوردند و سال را به 12 ماه 30  روزه تقسیم کردند. این تقویم از کم نظیرترین تقویم های دنیا است.

 

8- در کتاب اوستا از چند نوع پزشک نام برده شده است؟

از سه نوع پزشک جراح، پزشک معمولی و پزشک دعا که با دعای مقدس باطن افراد را درمان می کند

 

9- مدرسه و بیمارستان جندی شاپور به دست چه کسی تأسیس شد و چگونه مکانی بود؟

در دورهٔ ساسانیان، شاپور ساسانی در شهر جند ی شاپور ) خوزستان کنونی ( مدرسه و بیمارستانی تأسیس نمود که قدیمی ترین مدرسهٔ پزشکی جهان به شمار می رود. او از دانشمندان و استادان برجستهٔ دیگر کشورهای آن روز نیز برای تدریس در این دانشگاه دعوت می کرد. در این مدرسهٔ بزرگ علاوه بر پزشکی، نجوم، ریاضیات، موسیقی، شیمی )کیمیاگری( و. تدریس می شد.

 

10- صنعتگران و هنرمندان دوره ایران باستان در چه زمینه هایی فعالیت می کردند/

سفالگری، پارچه بافی، قالی بافی، فکاری، چرم سازی، زرگری، کاشی کاری، سنگ بُری، حجاری، قلم زنی،

 منبّت کاری، موسیقی، نقاشی و.

 

11- در کدام بناها ، پیشرفت ایرانیان در معماری را نشان می دهد؟

تخت جمشید،هگمتانه، پاسارگاد، تخت سلیمان، طاق بستان و طاق کسری

سوالات درس23

  

درس 23

1-آیا در ایران باستان به تعلیمات مذهبی اهمیت می دادند؟

در ایران باستان، تعلیمات مذهبی نقش و تأثیر زیادی در زندگی فردی و اجتماعی داشت

 

2- اقوام آریایی چه چیزهایی را مقدس می شمرند؟

برخی از عناصر خلقت مانند آب، آتش، خاک و باد را مقدس می شمردند و برای آنها خدایانی قائل بودند.

 

3- زرتشت که بود  و مردم را به چه چیزی دعوت می کرد؟

زرتشت، پیامبر ایران باستان که قبل از سلسلهٔ مادها می زیست، در اندیشهٔ اصلاح عقاید ایرانیان برآمد.

او مردم را به پرستش اهورامزدا، خدای بزرگ و یکتا دعوت کرد.

 

4- آیین زرتشت چگونه آیینی بود؟

در آیین زرتشت، اهورا مزدا، منشأ تمام خیر و خوبی ها بود و همواره با اهریمن که سرچشمهٔ شر و بدی ها

 به شمارمی رفت، در حال مبارزه بود. زرتشت به پیروان خود سفارش می کرد که به منظور یاری اهورامزدا، پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک را سرمشق زندگی خود قرار دهند

 

5- تعالیم زرتشت در کدام کتاب توسط پیروانش گردآوری شد؟     اوستا

 

6- آتش در میان ایرانیان باستان به ویژه ساسانیان چه جایگاهی داشت؟

ایرانیان باستان، آتش را مقدس می شمردند. در دورهٔ ساسانیان آتشکده های زیادی در گوشه و کنار ایران ساخته شدند که آثار بعضی از آنها تا به امروز باقی مانده است.

 

7- در دوره ساسانیان دین رسمی کشور چه بود و علاوه بر آن پیروان کدام دین ها در ایران زندگی می کردند؟

در دورهٔ ساسانیان، اغلب مردم دین زرتشتی داشتند و حکومت از آن دین پشتیبانی می کرد و دین رسمی کشور اعلام شد. در این دوره، موبدان زرتشتی با رواج و گسترش دین های دیگر در ایران مخالفت و نسبت به پیروان سایر ادیان سخت گیری می کردند.  پیروان دینهای مسیحی، یهودی، بودایی و مانوی  نیز در ایران زندگی می کردند.

 

 8- غذای مردم ایران باستان چه بود؟

غذای اصلی مردم، غلات مخصوصاً گندم و جو بود که آنها را آرد می کردند و با آن، نان و انواع شیرینی ها را می پختند. علاوه بر نان، از انواع گوشت حیوانات اهلی، گوشت پرندگان شکاری، تخم پرندگان، شیر  بز و میوه ها و سبزیجات و شربت ها برای تغذیه استفاده می شد.

 

9- ایرانیان باستان برای آرد کردن غلات از چه چیزی استفاده می کردند؟

آسیا بهای آبی را ابداع کرده بودند.

 

10- روغن زیتون و ادویه از چه مناطقی وارد ایران شد؟

روغن زیتون از یونان و ادویه از هندوستان

 

11- آداب غذا خوردن در ایران باستان چگونه بود؟

مردم ایران باستان، با آداب خاصی سر سفره می نشستند.آنها سخن گفتن به هنگام غذا خوردن را گناه می دانستند. شستن دست ها قبل و بعد از غذا خوردن و خواندن دعای نان در ابتدا و پایان غذا از نکاتی بود که آنها بر سر سفره رعایت می کردند

 

12- ایرانیان باستان بیشتر از چه ظروفی  استفاده می کردند .؟

ظروف فی

 

13- ما چگونه از نوع پوشاک و ابزارها وتولیدات مردمان ایران باستان مطلع شده ایم؟

بیشتر آنچه که ما از پوشاک مردم آن دوره می دانیم مربوط به مجسمه ها  و نقاشی ها یا تصاویری به جا مانده از آن دوره است که بر روی سنگ ها،  ظروف یا سکه ها نقش بسته اند. باستا ن شناسان نمونه هایی از وسایل و ابزار تولید پوشاک مربوط به ایران باستان را نیز کشف کرده اند.

 

14- مردان ون ایران باستان نسبت به پوشش بدن چه اعتقادی داشتند؟

مردان و ن ایرا ن باستان در مقایسه با مردم سایر تمدن های هم عصر خود، اعتقاد به پوشش کامل بدن داشتند و برهنگی و بی بند و باری را نشانهٔ اهریمن می دانستند.

 

 

15- پوشش مردان ون دوره ایران باستان چگونه بود؟

ایرانیان، نخستین کسانی بودند که شلوار را طراحی کردند و پوشیدند. شلوار و بالاپوش های آستین دار و کلاه نمدی پوشاک اصلی مردان بود. ن نیز از شلوار، پیراهن های بلند و روسری استفاده  می کردند

 

16- لباس های ایرانی مورد توجه کدام کشور ها بود؟

مورد توجه بزرگان و درباریان روم و یونان بود و اغلب سعی می کردند از طرح لبا سهای ایرانی تقلید کنند.

 

17- ایرانیان از گذشته به کدام ورزش ها علاقه داشتند؟

به ورزش های رزمی و پهلوانی چون کشتی علاقمند بوده اند و پهلوان و پهلوانی در تاریخ کهن ما ریشه دارد.  سوارکاری و تیراندازی و شکار از ورزش های مورد علاقه مردم آن دوره بوده و پرتاب سنگ یا فَلاخَن   و نیزه و زوبین   نیز رواج داشته است.

 

- در شاهنامه فردوسی از دلاوری چه کسانی نام برده شده است؟

    رستم، سهراب، سیاوش، گُردآفرید (گُردآفرین) و … در ایران باستان سخن گفته است.

 

19- به گفته هرودوت ، ایرانیان در گذشته چه چیزهایی به فرزندان خود آموزش می دادند؟

هِرودوت نوشته است:   ایرانیان به فرزندان خود سه چیز را می آموختند1- سوارکاری2- تیروکمان 3- راستگویی.

 

20- کدام ورزش توسط ایرانیان باستان ابداع شده و امروزه هم از ورزش های جهانی محسوب می شود؟

چوگا ن بازی   در شاهنامهٔ فردوسی به چوگان بازی اشاره شده است. در زمان هخامنشیان و ساسانیان این ورزش انجام می شده است. در این ورزش، اسب سواران از یک چوب دست به نام چوگان و یک گوی استفاده می کردند.

 

21- در عهد باستان  جشن چه معنا ومفهومی داشت؟

در عهد باستان مردم ایران در طی سال، ده ها جشن برپا می کردند و شاد زیستن را یک موهبت الهی می دانستند. واژهٔ جشن از یَشُن و یَسْنه اوستایی گرفته شده که به معنای پرستیدن و نیایش است و از اینجا می توان پی برد که بیشتر

جشنهای آن دوره اهمیت دینی داشته و با نیایش به درگاه خداوند همراه بوده است.

 

22- در ایران باستان جشنها در چه مواقعی از سال برپا میشد و مهمترین جشنها را نام ببرید.

جشن ها همچنین ارتباط زیادی با تغییر فصلها و شروع و پایان کار کشاورزی داشتند.

مهم ترین جشنها =  جشن نوروز،   جشن سده    و جشن مهرگان  

 

23- باشکوه ترین جشن ایرانیان باستان چه جشنی بود و در چه زمانی برگزار می شد؟

 جشن نوروز  - آغاز فصل بهار

 

24- نوروز برای مردم ایران باستان چه پیامی داشت؟

پیام آور نوشدن سال و رویش طبیعت و شروع فعّالیّت های کشاورزی بود

 

25- پیدایش جشن نوروز به چه زمانی بازمی گردد ؟

 زمان پیدایش نوروز به درستی معلوم نیست، در شاهنامهٔ فردوسی، این جشن را به تاج گذاری جمشید پادشاه اسطوره ای ایران نسبت می دهند. این جشن در زمان هخامنشیان در تخت جمشید برگزار می شده و پس از آن، سلسله های دیگر نیز نوروز را گرامی  داشته اند .  در هر یک از روزهای عید نوروز، طبقه ای از مردم به دیدار شاهان می آمدند.

در عهد باستان، خانواده های ایرانی بر سر سفرهٔ نوروزی به درگاه آفرینندهٔ هستی دعا می کردند، به یکدیگر هدیه می دادند و شادباش می گفتند.

 

26- امروزه ایرانیان نوروز را چگونه جشن می گیرند؟

امروزه نیز مردم کشور ما نوروز را جشن می گیرند، کتاب قرآن را بر سر سفره هفت سین می گذارند و در هنگام تحویل سال دعا می خوانند.خانه تکانی، پختن سمنو، چیدن سفره هفت سین، به دیدار بزر گترهای فامیل رفتن و عیدی دادن از آیین های زیبای نوروز است.

 

27- سازمان ملل متحد در چه سالی روز اول فروردین (21 مارس میلادی) را روز جهانی نوروز اعلام کرد و به رسمیت شناخت؟

در سال 1388 ،

سوالات درس22



  

 

درس   22

 

 

1-به گفته پژوهشگران در کدام سرزمین برای اولین بار کشاورزی و دامپروری آغاز شده است؟

فَلات  ایران   از نخستین سرزمین هایی بوده که کشاورزی و پرورش دام در آن آغاز شده و حتی دانش و مهارت کشت و زرع از ایران به سرزمینهای دیگر برده شده است.

 

 

2-در ایران باستان کشاورزی چه جایگاهی داشت؟

کشاورزی مهمترین پیشه و وسیلهٔ معیشت در ایران باستان بود. در اوستا و کتیبه های آن دوره، عبارت هایی دربارهٔ اهمیت و ارزش

کار کشاورزان دیده می شود. فعّالیّت های کشاورزی از طرف حکومت نیز تشویق می شد. در دورهٔ هخامنشیان، یونانی ها به تلاش های شاهان پارس، برای تشویق کشاورزی حسرت می خوردند.

 

 

3-در ایران باستان چه محصولاتی بیشتر کشت می شد؟ و کشاورزان در کنار کشاورزی کار دیگری انجام می دادند؟

گندم و جو مهم ترین محصول زراعی ایرانیان باستان بود. کشت پنبه در نواحی مستعد رواج داشت و به همین جهت کارگاه های

پنبه ریسی توسعه یافت و پارچه های پنبه ای یکی از صادرات مهم بعضی از ایالات بود.کشاورزان ایرانی علاوه بر کار کشاورزی به پرورش دام نیز می پرداختند.

 

 

4-ایرانیان باستان در کدام صنعت ها فعالیت داشتند؟

. تهیهٔ پارچه های لطیف از پنبه، ابریشم و پشم و تهیه شا لهای پشمی و حریر در کارگاه های مرو، ری، اهواز و شوشتر رواج داشت. ایرانیان در پیشهٔ نجاری، آهنگری و شیشه گری نیز پیشرفت کرده بودند. در دورهٔ ساسانی، ارابه های ساخت ایران به ظرافت و زیبایی، مشهور بوده است. ساختن اسباب و اثاثیهٔ منزل، شمشیر، ابزارهای کشاورزی و ابزار های جنگی مانند بازوبند و زره و نظایر آنها

نیز از مشاغل آن دوره بود.

 

 

5-   بافرمان چه کسی جادۀ شاهی ساخته شد؟   

 

داریوش اول هخامنشی.

 

 

6- چه عواملی سبب رونق تجارت در دوره ایران باستان شد؟

در آن زمان امنیت در راه ها برقرار و کاروانسراهایی در فاصل ههای معین بنا گردیدند. در نتیجهٔ این اقدامات، تجارت بیش از پیش رونق گرفت.

 

 

 

 

7-جاده ابریشم کدام سرزمین ها را به هم وصل میکرد ؟ و چرا به آن جاده ابریشم می گفتند ؟

جاده ابریشم راهی بود که چین و هند را در شرق، به اروپا در غرب متصل می کرد و بخشی از این جاده هم از خاک ایران عبور می کرد.

در آن زمان ابریشم، ارزشمندترین و پرسودترین کالای تجاری بود که از چین به ایران و سرزمین های دیگر صادر می شد

 

 

8-حکومت های ایران باستان به خصوص ساسانیان از موقعیت ویژه ارتباطی ایران بین شرق وغرب چه استفاده ای می کردند؟

حکومت ساسانی مانع از ارتباط مستقیم تجاری میان چین و روم )اروپا ( می شد و تمایل داشت که ابریشم چینی توسط بازرگانان ایرانی به روم صادر شود و یا اینکه ابریشم خام پس از آنکه در کارگا ههای ایران تبدیل به پارچه شد به روم فروخته شود.

 

 

9-صادرات ایران در دوره باستان چه بود ؟

سنگهای قیمتی، پارچه، قالی و محصولات کشاورزی

 

 

10- آیا در ایران باستان دریانوردی و تجارت دریایی وجود داشت؟

ایرانیان باستان به سبب تجربه و مهارت در دریانوردی به تجارت دریایی نیز روی آوردند. در دوران ساسانی، تجارت دریایی رونق

گرفت و بنادر خلیج فارس، لنگرگاه کشتی هایی بودند که به کشورهای دور و نزدیک ایران رفت و آمد می کردند.

 

 

 

11-چه زمانی برای اولین بار در ایران سکه ضرب شد؟

در زمان هخامنشیان برای اولین بار به فرمان داریوش کبیر، سکّه ای زرین به نام دِریک » یا زریک » ضرب شد

 

12-تا قبل از ضرب سکه افراد کالاهای خود را چگونه می فروختند و ضرب سکه چه تأثیری بر تجارت گذاشت؟

. تا قبل از رواج سکّه، معمولاً   ده نشینان، مازاد محصولات خود را به شهر می آوردند و با محصولات دیگر که مورد نیازشان بود، مبادله می کردند. با ضرب سکّه، تجارت رونق بسیار پیدا کرد؛ به طوری که بازرگانان با داشتن پول می توانستند کالاهایی خریداری کنند و آنها را به قیمت بیشتر بفروشند

 

 

 

 

 

 

13-چه کسانی اجازه ضرب  سکه های زرین (طلا) ،سکه های سیمین(نقره) و سکه های مسین (مسی) را داشتند؟

. سکه های زرین فقط به فرمان و به نام پادشاهان ضرب می شد. حاکمان ایالت ها می توانستند با اجازهٔ پادشاه فقط سکه های سیمین )نقر های( یا مسین )مسی( ضرب کنند.

فعّالیّ

 

14-منبع اصلی درآمد حکومت ها در ایران باستان چه بود؟

در ایران باستان، مالیات منبع اصلی درآمد حکومت ها بود که به صورت نقدی یا جنسی دریافت می شد.

 

 

15-میزان مالیتی که از مردم دریافت می شد چگونه بود؟

بیشترین حجم مالیات را کشاورزان پرداخت می کردند. دامداران به نسبت تعداد دام هایشان و پیشه وران و بازرگانان نیز به میزان کالا و خدماتی که عرضه می کردند، مالیات می دادند. علاوه بر اینها، نوع دیگری از مالیات به نام مالیات سرانه وجود داشت که فقط از عامهٔ مردم وصول می شد و بزرگان و اشراف از پرداخت آن معاف بودند.

16-چه زمانی بزرگان وعامه مردم هدایای خود را به پادشاه می دادند؟

جشن ها و مراسم به تخت نشستن شاهان،

 

 

17-مالیات دریافتی از مردم چه زمانی افزایش و در چه مواقعی کاهش می یافت؟

مأموران مالیاتی معمولاً نسبت به مردم سخت گیری و ستم می کردند و بیش از آنچه مقرر شده بود، طلب می نمودند.

گاهی به دلیل خالی بودن خزانه، میزان مالیات ها را افزایش می دادند. البته در مواقعی نیز به سبب جلوگیری از شورش مردم و یا بروز

خشکسالی، بخشش هایی صورت می گرفت.

 

 

-درآمد های حکومت در چه مواردی هزینه می شد؟

بخش زیادی از درآمدهای حکومتی صرف جنگ با دشمنان می شد. قسمت دیگری از آن، به مصارف شخصی شاه، شاهزادگان،

درباریان و ساختن کاخ های مجلل می رسید. حکومتها همچنین بخشی از درآمد را در اموری مانند پرداخت حقوق به مأموران حکومتی

و همچنین احداث، نگهداری و تعمیر آتشکده ها، کاروان سراها، قنات، سدها و. خرج می کردند

سوالات درس21


  

درس 21

1- در ایران باستان خانواده چه جایگاهی داشت ؟ و پدر چه نقشی در خانواده داشت؟

خانواده، هستهٔ اولیه جامعه را تشکیل می داد. ازدواج در نزد ایرانیان یک تکلیف دینی و پیمان مقدس بود. به همین دلیل اگر کسی عمداً از ازدواج  سرباز می زد، گناهکار شمرده می شد. همچنین مردان زمانی می توانستند مقام و منصبی  بگیرند که همسر داشته باشند

درخانوادهٔ ایران باستان، پدر به عنوان سرپرست خانواده نقش مهمی داشت و اجرای مراسم مذهبی و حفظ امنیت خانواده برعهدهٔ او بود.

 

 

2-در ایران باستان افراد معمولا با چه کسانی ازدواج می کردند؟

ازدواج معمولاً خویشاوندی و درون گروهی بود؛ یعنی اغلب سعی می کردند با افرادی از دودمان خود ازدواج کنند تا با آنها هم خون باشند و خصوصیات آن دودمان را حفظ کنند.

 

3-آیا برای ایرانیان باستان جنسیت فرزند اهمیت داشت؟

ایرانیان باستان برای اولاد پسر ارزش خاصی قائل بودند و این موضوع به خصوص برای شاهان و درباریان که سلطنت موروثی داشتند، اهمیت زیادی داشت

 

4-آیا در ایران باستان چند همسری وجود داشت؟

در آن دوره چند همسری نیز وجود داشت و افراد توانگر و ثروتمند چند زن داشتند.

 

5- در ایران باستان خانواده ها مواد مورد نیاز خود را چگونه تأمین می کردند؟

  بیشتر مواد مورد نیاز خود چون خوراک و پوشاک و ابزار را خودشان در خانه تولید و نیازهای خود را تأمین می کردند.

ن در کنار مردان به نخ ریسی، پارچه بافی، قالی بافی و مشارکت در کشاورزی می پرداختند.

 

6- در ایران باستان خانواده ها معمولا چه چیزهایی را به فرزندان خود آموزش می دادند؟

خانواده ها همچنین مرکز تربیت و آموزش بودند و اصول و ارزش های اخلاقی چون راستگویی، امانت داری، میهن دوستی و وفای به عهد و پیمان را به اعضای خانوادهٔ خود می آموختند. پدران، شغل خود را به پسران یاد می دادند همچنان که مادران به عنوان کدبانوی خانواده، رسوم خانه داری را به دختران آموزش می دادند.

 

 

7- در دوره ایران باستان بیشتر مردم ایران در روستاها زندگی می کردند یا در شهرها؟ و چه شغلی داشتند؟

در دورهٔ ایران باستان، اغلب مردم در روستاها زندگی می کردند و کشاورزان بیشترین جمعیت آن زمان را تشکیل می دادند.

 

8-تا قبل از سلسله ساسانیان شهرها محل زندگی چه کسانی بود؟

بیشتر محل زندگی شاهان و مأموران حکومت بود.

 

9- از چه دوره ای تعداد شهرها زیاد شدند و جمعیت شهرنشین افزایش یافت ؟

از دوره ساسانیان

 

 

 

10-در دوره ساسانیان چه کسانی علاوه بر شاه در شهها زندگی می کردند؟

در این شهرها علاوه بر مأموران حکومتی، صنعتگران، بازرگانان و پیشه وران نیز زندگی می کردند.

فعّالیّت

 

11-از چه زمانی شغل های مختلف بوجود آمد؟

پس از یکجانشینی تقسیم کار اجتماعی پدید آمد و افراد درگروه های مختلف شغلی دسته بندی شده بودند.

 

 

 

 

 

 

12-در کتاب اوستا مردم به چند دسته تقسیم شده اند؟

در کتاب اوستا، مردم به دستهٔ پیشوایان دینی، نظامیان، کشاورزان و دامداران تقسیم شده اند و هر دسته وظیفهٔ خاصی دارد.

 

 

13-اختلافات طبقاتی چگونه در جامعه بوجود آمد ؟ و در چه دوره ای به اوج رسید؟

با تشکیل امپراتوری های بزرگ و تمرکز قدرت و ثروت در دست شاهان و شاهزادگان و سایر مقام های حکومتی به تدریج اختلاف طبقاتی درجامعه به وجود آمد و طبقات اجتماعی امتیازات و حقوق متفاوتی به دست آوردند. اختلافات طبقاتی در دوره ساسانیان به اوج رسید

 

 

 14-در دوره ساسانیان مردم به چند طبقه تقسیم شده بودند؟

اشراف و بزرگان.شاه و شاهزادگان، ون زرتشتی )موبدان(، فرماندهان نظامی و دبیران

عامه مردم . پیشه وران، بازرگانان و کشاورزان.

 

 

15- در دوره ساسانیان اشراف و بزرگان از چه حقوق و امتیازاتی برخوردار بودند؟

اشراف و بزرگان ازحقوق و امتیازات زیادی برخوردار بودند. آنها زمین ها و ثروت های فراوان داشتند اما از پرداختن مالیات سرانه معاف بودند. از حق تحصیل و آموزش برخوردار بودند و خود را صاحب جان و مال مردم می دانستند.

 

 

16-کشاورزان در دوره ساسانی چه وضعیتی داشتند؟

کشاورزان با آنکه اکثریت جامعه را تشکیل می دادند و فعالیت اقتصادی مهم بر دوش آنها بود، از بسیاری از حقوق اجتماعی

محروم بودند. آنها و فرزندانشان حق تحصیل نداشتند. بار سنگین مالیات بردوش آنها بود و درجنگ ها، سپاه پیاده نظام را تشکیل

می دادند. اگر کسی از جنگ فرار می کرد به شدت مجازات می شد.

 

 

 

 

17- در دوره ساسانی موبدان زرتشتی چه موقعیتی داشتند؟

 

 

در این دوره، موبدان زرتشتی که خود جزء طبقه بزرگان بودند از این اختلاف طبقاتی حمایت می کردند و در دستگاه حکومتی

نفوذ زیادی داشتند

 

- جامعه طبقاتی چه ویژگیهایی داشت؟

. در جامعه طبقاتی، رفتن از طبقه ای به طبقهٔ دیگر بسیار سخت و تقریباً ناممکن بود.یعنی فرزند کشاورز می بایستی تا ابد   کشاورز بماند.همچنان که اشراف زادگان همیشه درگروه اشراف می ماندند. افراد از طبقه محروم نمی توانستند با بزرگان ازدواج کنند.

لباس و مسکن طبقات نیز متفاوت بود. در شهرها پیشه وران و کشاورزان نمی توانستند در محلهٔ خاص بزرگان ست کنند و به ناچار

در حومهٔ  شهرها ساکن می شدند. در دورهٔ ساسانی طبقات مختلف حتی آتشکده  های جداگانه ای داشتند. این وضع طبقاتی بر روابط،

آداب و معاشرت مردم نیز تأثیر گذاشته بود.

 

19-به گفته هرودوت ، ایرانیان دوره باستان چه ویژگیهایی داشتند؟

هِرودوت   نوشته است: ایرانی ها وقتی در کوچه به هم می رسیدند روبوسی می کردند و اگر با یکدیگر تفاوت طبقاتی داشتند افراد عامی می بایستی در برابر اشراف و بزرگان زانو می زدند.

 

 

20-زندگی پادشاهان و شاهزادگان در دوره ایران باستان چگونه بود ؟ مثال بزنید.(مشابه سوال 8 درس بیست)

در دورهٔ ایران باستان، شاهان و شاهزادگان زندگی بسیار پرتجملی داشتند و در کاخ ها به خوشگذرانی می پرداختند. برای مثال

خسرو پرویز تاجی داشت که مقدار زیادی طلای خالص در آن به کار برده شده بود و مروارید های آن به اندازه تخم گنجشک بودند. در

آن دوره، تاج سنگین را از سقف آویزان می کردند و شاه زیر آن می نشست. خسرو پرویز شطرنجی داشت که مهره های آن از یاقوت و زمرد بودند و بر تختی می نشست که از عاج فیل درست شده بود و نرده های آن از طلا و نقره بود.

 

 

21-مورخان از کدام اثر ادبی برای پی بردن به اوضاع و احوال مردم دوره ایران باستان استفاده کرده اند؟

شاهنامه فردوسی

سوالات درس20


  


درس 20

 

 

 

 

1-      در ایران باستان شیوه حکومت چگونه بود؟

در ایران باستان شیوه. حکومت پادشاهی بود. شاهان در ابتدای سلطنت در حضور بزرگان کشور، تاج گذاری می کردند و در کاخ بر تخت می نشستند . شاه قدرت مطلق داشت و همه باید از او فرمان می بردند. حکومت موروثی بود یعنی از پدر به پسر به ارث می رسید.

البته گاهی بر سر جانشینی شاه و به دست آوردن قدرت، آن چنان اختلافات شدیدی پیش می آمد که حتی منجر به کشتن افراد و جنگ و خون ریزی می شد.

 

2-از نظر پادشاهان ایران باستان مقام شاهی چه مقامی بود؟

شاهان ایران باستان خود را برگزیدهٔ آسمان و نمایندهٔ اهورامزدا  می دانستند و معتقد بودند که به حکم او فرمان

 می رانند. در اغلب کتیبه های به جای مانده، جمله هایی که این موضوع را نشان بدهد، وجود دارد.

البته این عقیده هم وجود داشت که اگر شاه از مسیر قانون و عدالت منحرف شود حمایت اهورایی از او گرفته می شود و بزرگان و موبدان   می توانستند شاه را عزل یا برکنار کنند.

 

3-پادشاهان به چه اموری فرمانروایی  ومطلق داشتند؟

شاهان بر امور اداری، نظامی و مذهبی فرمانروایی مطلق داشتند

 

4- فرمان های پادشاه چه حکمی داشت ؟ و فرمان های مهم چه نشانی داشت؟

این فرمان ها، قانون هایی بودند که باید در سراسر کشور اجرا می شدند و هیچ کس نباید از آنها سرپیچی می کرد. روی فرمان ها  و نامه های مهم، مُهرهای مخصوص شاه زده می شد.

 

 

5- چرا در دوره اشکانیان، قدرت و نفوذ پادشاهان مانند سایر شاهان ایران باستان نبود؟

 چون در این دوره، خاندان های محلی از نفوذ و قدرت زیادی برخوردار بودند و شاهان مجبور بودند در اداره کشور با آنها م کنند.

 

6- در دوره اشکانیان چند مجلس برای تصمیم گیری به وجود آمده بود؟

مجلس شاهی، مجلس بزرگان  و مجلس مهستان.

 

 

7- علت وجود شغل ها و مقام های مختلف برای اداره کشور در دولت های ایران باستان چه بود؟

قلمرو وسیع

 

 

8-زندگی شاهان چگونه بود و هزینه زندگی آنان چگونه تأمین می شد؟

زندگی شاهان هزینهٔ زیادی داشت. گاهی آنها صدها خدمه را به کار می گرفتند. اینکه درآمد های کشور چگونه خرج بشود بستگی به نظر شاهان داشت. مخارج سنگین دربار، از گرفتن مالیات از مردم تأمین می شد. اغلب شاهان به ثروت اندوزی می پرداختند و نه تنها به فکر آسایش مردم نبودند بلکه به آنها ظلم می کردند.البته گاهی نیز به ندرت شاهانی پیدا می شدند که سعی می کردند با عدالت رفتار کنند.

 

 

9-  مقا مهای مهم حکومتی بعد از مقام شاه را نام ببرید  و وظایف آنها را ذکر کنید.

وزیر بزرگ مهمترین مقام بعد از شاه و مسئول کار های اداری مملکت بود

رئیس دربار یا تشریفات مسئول رسیدگی به کار های کاخ شاهی )مراسم و جشن های مختلف، انبار و ذخیره کردن محصولات غذایی در

کاخ، توزیع جیرهٔ ∗ کارکنان، نظارت بر کار هنرمندان، صنعتگران داخل کاخ و ( بود

منشیان و دبیران کا رهای اداری و مالی و نوشتن نام هها بر عهدهٔ آنها بود و گاه به چند زبان آشنایی داشتند

مأموران مخفی شاه اولین بار در زمان داریوش افرادی به عنوان مأمور مخفی انتخاب شدند که به آنها چشم و گوش های شاه می گفتند

مأموران مخفی شاهان از قسمتهای مختلف کشور گزارش تهیه میکردند و به شاه می دادند

 

ف1عّالیّت

 

 

 

 

10- تقسیمات کشوری برای اولین بار توسط چه کسانی اتفاق افتاد و این تقسیمات چگونه بود؟

ایرانیان، برای اولین بار تقسیم سرزمین به بخشهای مختلف را ابداع کردند. برای مثال، داریوش کشور را برای اداره بهتر به 23 قسمت، تقسیم کرده بود که به هر قسمت یک ایالت می گفتند. برای هر ایالت یک شهربان انتخاب می کردند که معمولاً از مقا مهای حکومتی یا اعضای خانواده شاه بود. هر بخش، از مرکز فرماندهی یا پایتخت، دستور

 می گرفت و موظف بود همهٔ کا رها را طبق نظر شاه انجام دهد.

 

 

11- پایتخت حکومت های ایران باستان را ذکر کنید.

ما دها همدان )هگمتانه(

هخامنشیان  شوش )پایتخت زمستانی( -  همدان )پایتخت تابستانی( -  تخت جمشید - بابل

اشکانیان صد دروازه ) دامغان ( و تیسفون

ساسانیان تیسفون

 

12- شهری را که پادشاهان به عنوان پایتخت انتخاب می کردند معمولا چه ویژگیهایی داشت؟

پایتختها معمولاً شهرهای بزرگ و پرجمعیت بودند و شاهان در آنها کا خهای بزرگ و بناهای عظیم می ساختند.

 

13- علت هجوم و حمله پی در پی دشمنان به ایران چه بود؟

سرزمین ایران به دلیل موقعیت مهم جغرافیایی، همواره از شرق و غرب در معرض هجوم دشمنان بود.

 

14- چرا حکومت های ایران باستان ، سپاه ونیروی نظامی بزرگ بوجود آوردند؟

در غرب، دولتهای یونان و روم به قلمرو ایران دست اندازی می کردند. به همین دلیل حکومت های ایران باستان سپاه و نیروی نظامی بزرگی به وجود آورده بودند تا از مر زهای ایران دفاع کنند.

 

15-مردم ایران باستان فرزندانشان را از چه سنی آماده جنگ و شکار می کردند؟

مردم ایران باستان وقتی پسرانشان به نوجوانی می رسیدند زره بر آنها می پوشاندند و کمربند چرمی به کمرشان

 می بستند تا در جنگ و شکار شرکت کنند.

 

16- پادشاهان از چه زمانی موزش نظامی می دیدند؟

شاهان نیز از دورهٔ نوجوانی، آموزش های نظامی می دیدند و در بیشتر جنگ ها، خودشان فرماندهی جنگ را بر عهده می گرفتند.

 

17- چرا در تاریخ جهان ، اشکانیان به جنگاوران مشهور بودند؟

اشکانیان )پارتیان (  در تاریخ جهان به جنگاوران مشهور بودند و مهارت زیادی در سوار کاری و تیراندازی داشتند. سپاه از نیروی پیاده نظام و سواره نظام تشکیل می شد.

 

-ابتکار بزرگ داریوش هخامنشی در زمینه تشکیل سپاه وفنون نظامی چه بود؟ و ویژگی آن را ذکر کنید.

علاوه بر سپاه معمولی، یک سپاه جاویدان  هم تشکیل داده بود. تعداد افراد سپاه جاویدان د ه هزار نفر بود که به گرو ههای ده نفره تقسیم می شد. به این سپاه، جاویدان یا همیشگی می گفتند چون هرگاه یکی از افراد از بین می رفت یک فرد جنگاور دیگر که ذخیره بود جای او را می گرفت و تعداد کم نمی شد. در آن دوره، خدمت در سپاه جاویدان، بزر گترین آرزوی جوانان پارسی بود.

 

 

19- از ابتکارات ایرانیان در زمان جنگ استفاده از چه وسایل و ابزاری بود؟

یکی دیگر از ابتکارات ایرانی ها، اختراع ارابهٔ   دا سدار   بود. این ارابه در هر سمت خود به شمشیرهای تیز و در مرکز به کار دهای داس مانند مجهز بود و هنگام حرکت از دو طرف هر چیزی را بر سر راه اسب ها تکه تکه

می کرد. همچنین به دستور کوروش گردونه ها یا بر جهای بلند و چوبی و چرخدار ساخته بودند این برج ها متحرک بودند و درداخل آنها کمانداران قرار می گرفتند و از بالای بر جها در موقع وم به دشمن تیراندازی می کردند. این برج ها با تعداد زیادی اسب کشیده می شدند.

 

 

20- نیروی دریایی ایرانیان باستان در کدام آبها در رفت و آمد بود؟
ایرانیان باستان نیروی دریایی داشتند و کشتی های آنها از خلیج پارس تا دریای مدیترانه در رفت و آمد بودند.

سوالات درس19


  

درس  19

 

 

 

1-      آریایی ها که بودند ؟

برخی مورخان معتقدند که حدود چهار هزار سال پیش، مردمانی کوچ نشین که خود را  آریایی  می نامیدند از مناطق

شمال دریای خزر به تدریج به سرزمین ایران مهاجرت کردند.

 

2-سه قوم بزرگ آریایی چه نام داشتند و هرکدام در کدام بخش ایران ساکن شدند؟

مادها در غرب وشمال غرب – پارس ها در جنوب – پارت ها در شمال شرق

 

3-قبایل ماد  در کجا زندگی می کردند و علت ضعف آنها قبل از تشکیل حکومت چه بود؟

قبایل ماد در شمال غرب ایران به صورت پراکنده زندگی می کردند و همین امر موجب شده بود که آنها ضعیف باشند و هر چند وقت یک بار همسایه های قدرتمندشان مانند آشور یها به آنها حمله کنند و اموالشان را به غارت ببرند.

 

4- قبایل ماد چه کسی را حاکم خود انتخاب کردند ؟ چرا؟

در یکی از قبایل ماد، فردی به نام دیااکو زندگی میکرد که به دلیل خوش رفتاری و عدالت خواهی بین همهٔ قبیله ها محبوبیت داشت. سرانجام سران قبایل تصمیم گرفتند او را به عنوان فرمانروا انتخاب کنند.

 

5-اولین حکومت قدرتمند ایران به دست چه کسی تشکیل شد وپایتختش کجا بود؟

دیااکو بر فراز تپه ای در شهر هگمتانه )همدان امروزی( قلعه ای ساخت و آنجا را به پایتختی خود انتخاب کرد. ماد ها به تدریج قدرتمند شدند و بر دشمنان خود غلبه کردند

 

6- هخامنش که بود؟

رئیس یکی از قبایل مهم پارس، فردی به نام هخامنش بود

 

7- بنیان گذار سلسله هخامنشیان که بود و کدام حکومت را سرنگون کرد؟

کوروش( از نوادگان هخامنش)

کوروش توانست آخرین پادشاه ما دها را در جنگی شکست بدهد و حکومت ما دها را سرنگون کند.

 

8- قلمرو ایران در زمان کوروش تا کجا و با حمله به چه مناطقی گسترش پیدا کرد؟

کوروش در دوران حکومت خود، پیروزی های زیادی به دست آورد. او به باِبل )عراق امروزی( و لیدی )ترکیه امروزی( حمله کرد و قلمرو ایران را از خلیج فارس تا دریای مدیترانه گسترش داد.

 

9- به نظر کوروش با مردم مناطق فتح شده چگونه باید رفتار کرد؟

کوروش معتقد بود باید با مردم سرزمین هایی که فتح می شدند با خردمندی و عدالت رفتار کرد. مورخان این موضوع را از روی منشوری که از وی به جا مانده است دریافته اند.

 

10- زمانی که داریوش هخامنشی به قدرت رسید اوضاع در قلمرو هخامنشیان چگونه بود؟

او زمانی به سلطنت رسید که در بیشتر قلمرو هخامنشیان، شورش ها و نابسامانی هایی شکل گرفته بود. داریوش با عزم و اراده با شورشیان جنگید و آنها را شکست داد و موفق شد دوباره حکومت هخامنشیان را قدرتمند سازد.

 

11- داریوش پس از پیروزی بر دشمنان خود ، چه دستوری داد؟

داریوش دستور داد تا نقش برجسته ای به یاد پیروزی او در جنگ با دشمنان بر روی کوه بیستون حجّاری کنند.

 

12-چرا حکومت هخامنشی نخستین امپراتوری جهانی است؟

چون  در زمان کوروش و داریوش، قلمرو جغرافیایی هخامنشیان، بیشتر کشو رهای مهم آن روز را در بر می گرفته است

 

13- بهانه حمله اسکندر مقدونی به ایران چه بود ؟

در زمان هخامنشیان، جنگ های متعددی بین ایران و یونان رخ داد در یکی از این جنگ ها سپاهیان هخامنشی آتن را فتح کردند، اما یونانیان آن شهر را باز پس گرفتند. هنگامی که فرماندهی به نام اسکندر مقدونی در یونان به قدرت رسید، حکومت هخامنشی ضعیف و ناتوان شده بود. اسکندر از این موقعیت استفاده کرد و یونانیان را به انتقام جویی از ایرانیان فرا خواند سپاهیان تحت فرمان او در چند جنگ، سپاه هخامنشی را شکست دادند و ایران را فتح کردند. درنتیجهٔ حملهٔ اسکندر، بسیاری از شهرهای ایران از جمله تخت جمشید به آتش کشیده شد.

 

 

14- اسکندر مقدونی کدام مناطق را تصرف کرد؟

اسکندر علاوه بر ایران، مصر و قسمت هایی از هندوستان را تصرف کرد

 

15- اسکندر مقدونی چگونه مُرد؟

. او سرانجام در جوانی و در اوج کشورگشایی بر اثربیماری در گذشت.

 

16-پس از مرگ اسکندر ایران به دست کدام سردار وی افتاد ؟ او چه سلسله ای را تأسیس کرد؟

ایران به دست سلو یکی از سرداران او افتاد .  وی سلسلهٔ سلوکیان را تأسیس کرد.

 

17-برخورد ایرانیان با سلوکیان چگونه بود؟

ایرانیان سلوکیان را بیگانه می شمردند و به شکل های مختلف با آنان مخالفت و مبارزه می کردند.

 

- اشک یا ارشک چه اقدامی انجام داد؟

رئیس یکی از قبایل پار ت ملقب به اشک  یا  ارشک  با هدف مقابله با سلوکیان، پارتیان و دیگر اقوام ایرانی را متحد کرد. او با استفاده از اختلافات سلوکیان توانست قسمت هایی از ایران را آزاد کند. مورخان وی را مؤسس سلسله اشکانی  می دانند.

 

19- حکومت اشکانیان از چه زمانی قدرتمند شد ؟ تأثیرات این قدرت چه بود؟

در زمان فرمانروایی مهرداد دوم، حکومت اشکانی به امپراتوری قدرتمند تبدیل شد. اشکانیان پس آن به مدت چندین قرن با تمام توان در برابرهجوم سپاه نیرومند روم ایستادند و اجازه ندادند بار دیگر بیگانگان بر میهن ما مسلط شوند.

20- آخرین حکومت ایران قبل از اسلام چه نام داشت؟

ساسانیان

 

21- مؤسس سلسله ساسانیان که بود؟

اردشیر بابکان از خاندان ساسان مؤسس این سلسله است که بر علیه اشکانیان قیام کرد

 

22- در زمان کدام پادشاه ساسانی امپراتور روم  )والریانوس( شکست خورد؟

یکی از مهم ترین پادشاهان ساسانی، شاپور اول است. در زمان او وسعت قلمرو ایران بسیار زیاد شد و او

توانست امپراتور روم )والریانوس( را شکست دهد.

 

23-دوره جدید تاریخ ایران با ورود اسلام به ایران از چه زمانی آغاز شد؟

با حملهٔ اعراب مسلمان و شکست های متعدد سپاهیان ساسانی، سرانجام با قتل یزدگرد سوم آخرین پادشاه ساسانی، این سلسله درسال 651 میلادی به پایان رسید. با ورود اسلام به ایران دورهٔ جدیدی از تاریخ ایران پایه گذاری گردید.

 

24- مبدأ تاریخ هجری چیست؟

مبدأ تاریخ ما مسلمانان هجرت پیامبر اکرم )صل الله علیه و آله( از مکه به مدینه است و به آن تاریخ

هجری گفته می شود

 

25- برای تعیین زمان رویدادهای قبل از اسلام از چه تقویمی استفاده می شود؟

. مورخان از تقویم میلادی استفاده می کنند. مبدأ تقویم میلادی تولد حضرت مسیح )ع( است و نشانهٔ اختصاری آن حرف ( م )  است

 

26- برای تعیین زمان رویدادهای قبل از میلاد حضرت مسیح (ع)از چه تقویمی استفاده می شود؟

تقویم میلادی به صورت مع و با علامت اختصاری ( ق.م ) به کار می رود. برای مثال 800 ق.م، بیانگر هشتصد سال پیش از میلاد مسیح است


سوالات درس   12                   

 

1-در زمان عباسیان چگونه شرایط برای تشکیل سلسله های ایرانیبوجود آمد؟

خلافت عباسیان پس از یک قرن فرمانروایی، ضعیف شد و خلفا در اداره  قلمرو پهناور خود ناتوان بودند. از اینرو، شرایط مناسبی برای تشکیل سلسله های ایرانی به وجودآمد    

2-در زمان سلطه عباسیان بر ایران (بین قرن 3 تا 5 هجری ) کدامسلسله ها بر برخشهایی از ایران حکمت می کردند؟   سلسله های طاهریان، صفاریان، علویان، سامانیان و آل بویه، مهمترین سلسله های ایرانی بودند که در فاصله  قرن های سوم تا پنجم هجری بر بخشهایی از ایران حکومت می کردند. این سلسله ها به جز علویان طبرستان، ریشه و تبار ایرانی داشتند. آنها به تدریج به حکومت عباسیان بر ایران پایان دادند.   

3-سلسله های طاهریان ، صفاریان ،علویان ، سامانیان و آل بویهچگونه به قدرت رسیدند وروابط آنها با خلفای عباسی چگونه بود؟

*طاهر ذوالیمنین  مؤسس سلسله طاهریان    و  امیراسماعیل سامانی  مؤسس سلسله سامانیان  به فرمان وتأیید مأمون عباسی به قدرت رسیدند .  رابطه دوستانه با خلیفه داشتند ودر اداره امورمستقل بودند.

*یعقوب لیث مؤسس سلسله صفاریانبدون اجازه خلیفه عباسی وبا حمایت مردم وگروه عیاران به قدرت رسید و او دشمن خلیفهبود.

*علویان به دلیل پیروی از مذهبشیعه از حکومت عباسیان اطاعت نمی کردند و دشمن خلیفه عباسی بودند.

*آل بویه پس از تصرف بغداد خلفایعباسی را مجبور به اطاعت از خود کرد.   

4-کدام سلسله ها پیرو مذهب شیعه بودند و چه اقداماتی انجام شد؟  علاوه بر علویان طبرستان، آل بویه نیز پیرو مذهب شیعه بودند. در دوران حکومت آنها، معارف و فرهنگ شیعه در ایران مورد توجه قرار گرفت و گسترش یافت

به دستور فرمانروایان آل بویه به خصوص عضدالدوله که مشهورترین فرمانروای آل بویه بود، حرم مطهر امامان : در نجف، کربلا و کاظمین بازسازی شد و مراسم روز عید غدیر و مجالس سوگواری امام حسین (ع) با شکوه برگزار می شد.

 5-تأثیر اسلام بر فرهنگ ایرانی وتأثیر دانشمندان ایران براسلام چگونه بود؟  اسلام روح و جان تاز های به جامعه و فرهنگ ایرانی دمید و به آن تحرک و پویایی خاصی بخشید. ایرانیان سابقه ای طولانی در علم و دانش و هنر داشتند؛ آنان پس از پذیرش اسلام، از تمام توان و استعداد خود برای پیشرفت و گسترش فرهنگ و تمدن اسلامی، استفاده کردند . ایرانیان مسلمان در تأسیس و گسترش معارف اسلامی، علوم انسانی و علوم تجربی، هنر و ادبیات پیشگام بودند.

 6-عالمان و دانشمندان مسلمان ایرانی در چه رشته هایی آثار سودمندیارائه کردند؟

در معارف اسلامی،   تفسیر قرآن  ، فلسفه، تاریخ، جغرافیا و موسیقی

ایرانیان حتی در زبان و ادبیات عربی نیز پیشتاز بودند و قواعد صرف و نحو و دستور زبان و ادبیات عربی توسط ادیبان ایرانی تدوین شد .

7-افرادی چون عبدالله بن مُقَّفَع در انتقال میراث ادبی و تاریخی ایران باستان به جامعهاسلامی در قرون نخست هجری چه نقشی داشتند؟

. نویسندگان و مترجمان ایرانی مانند عبدالله بن مُقَّفَع ]مشهور به روزبه ایرانی[، کتا ب هایی را در موضوع تاریخ پادشاهان و قهرمانان کهن ایران و نیز اندرمه ها و آداب کشورداری از زبان پهلوی به زبان عربی ترجمه کردند.  

8-کدام سلسله ها نقش بیشتری در رونق وشکوفایی فرهنگ و تمدنایرانی اسلامی داشتند؟

سامانیان و آل بویه    بیشتر فرمانروایان این سلسله ها به علم و ادب علاقه مند بودند و برای عالمان، دانشمندان و ادیبان، ارزش و احترام فراوانی قائل می شدند

. پایتخت این سلسله ها، مرکز دانش و محل پژوهش بزرگان علم و ادب بود . وزیرانی که در آن زمان امور کشور را اداره می کردند، اغلب مردانی بافرهنگ و دانش دوست بودند. برخی از آنان مانند خاندان جیهانی  و خاندان بلعمی )وزیران سامانیان( در شمار عالمان و ادیبان نامدار قرار داشتند.


سوالات درس   11                   

 

 

1-چه زمانی را میتوان پایان دوره ی ایران باستان دانست؟  از زمان  ورود اعراب مسلمان به کشور ما و فروپاشی حکومت ساسانی

2-همزمان با ظهور اسلام در عربستان چه کسی بر ایران حکومت میکرد واوضاع ایران چگونه بود؟  خسرو پرویز بر ایران، حکومت می کرد. او دعوت پیامبر (ص) را برای قبول اسلام نپذیرفت. وقتی خسروپرویز به دست پسر خود به قتل رسید، رقابت و دشمنی در درون دربار ساسانی، بیشتر شد؛ به طوری که در مدت چهارسال، بیش از ده نفر بر تخت شاهی نشستند .

3-چه عواملی سبب ضعف وسقوط ساسانیان شد؟ (اوضاع ایران درآستانه حمله اعراب  چگونه بود؟)

*کاهش توان جنگی و ضعیف شدن روحیهسپاهیان به خاطر شورشهای فرماندهان و دخالت های آنان در رقابت های ی

*نیتی مردم به دلیل وجود نظامطبقاتی ، بی عدالتی ها وتبعیض های اجتماعی ومالیاتهای سنگین

*گسترش قحطی (کمبود غذا) بر اثرطغیان رودهای دجله و فرات وشیوع بیماری طاعون ووبا

 

4-فرمان حمله به مرزهای حکومت ساسانیان  وامپراتوری روم شرقی را کدام یک از خلفا صادرکرد ؟ ابوبکر

5-ایران چه زمانی وچگونه توسط اعراب مسلمان فتح شد؟   به فرمان ابوبکر اعراب با حمله به مرزهای ایران مناطقیاز بین النهرین (سواد) را تصرف کردند در زمان عمر قسمتهای زیادی از ایران فتح شد.ساسانیان در نبرد قادسیه شکست خوردند ورستم فرخ زاد فرمانده سپاه ساسانیان کشتهشد وتیسفون پایتخت ساسانیان تصرف شد. در جنگ نهاوند یزدگرد سوم آخرین پادشاهساسانی شکست خورد و شهرهای ایران به تصرف اعراب درآمد.

6-پس از  کدام جنگشههای ایران با سرعت بیشتری به تصرف اعراب درآمدند ؟نهاوند

7-حکومت ساسانیان بر ایران چه زمانی پایان یافت ؟با ورود اعراب به خراسان، یزدگرد سوم به دست آسیابانی در مرو به قتل رسید ) 31 ق( و امپراتوری ساسانی که بیش از چهارصد سال بر ایران فرمانروایی کرده بود، به پایان رسید.

 8-ویژگی های دوران خلافت امویان را بنویسید.

*بنانهادن حکومت بر پایه خشم وظلم

*پای بند نبودن به دستورات دینی

*حکومت اشراف و سران قبایل عرب برولایات ایران

*برتر دانستن قوم عرب بر سایر اقواموتحقیر  اقوام غیر عرب از جمله ایرانیان

9-مرکز خلافت امویان کدام شهر بود ؟ شهر شام (دمشق امروزی)

10-امامانی که در زمان اومیان به شهادت رسیدند را نام ببرید.

در دوران بنی امیه، علاوه بر امام حسن و امام حسین، امام سجاد و امام محمد باقر : نیز به شهادت رسیدند و شیعیان، آزار و اذیت فراوانی را تحمل کردند.


11-چرا ایرانیان با شور و شوق به قیام مختار پیوستند؟  مردم ایران که از ظلم و ستم و قو م گرایی امویان به ستوه آمده بودند، از هر فرصتی برای مخالفت و مبارزه با حکومت اموی، استفاده می کردند. ایرانیان وقتی   مختار ثقفی   در کوفه به خونخواهی امام حسین (ع) و یارانش قیام کرد، ایرانیان با شور و شوق به او پیوستند

 12-عباسیان چگونه به خلافت رسیدند؟  خاندان عبّاسیان از مخالفان بنی امیه بودند. در اواخر حکومت اموی، آنها نمایندگانی را به نقاط مختلف ایران از جمله خراسان فرستادند و . سرانجام ابومسلم، سردار ایرانی در خراسان قیام کرد. او موفق شد امویان را شکست دهد و سَفّاح  از خاندان عباسیان را به خلافت برساند.


سوالات درس 1

 

1-تعاون یعنی چه؟

تعاون به زبان ساده یعنی همکاری و یاری رساندن به یکدیگر

 

 

2-آیا ما می توانیم نسبت به تفاقاتی که برای دیگران می افتدبی تفاوت باشیم ؟

از آنجایی که انسان هم موجودی اجتماعی و هم مسئول، آفریده شده است؛ هیچکس نمیتواند اعمال و رفتار و زندگی خود را از اجتماع جدا کند و نسبت به آنچه در جامعه میگذرد و اتفاقاتی که برای دیگران می افتد، بی تفاوت بماند و زندگی خود را از دیگران جدا کند.

 

 

3-نظر دین اسلام در زمینه رابطه فرد با اجتماع و همکاری چیست ؟

یکی از کارهایی که قرآن کریم به آن امر فرموده تعاون » است.

در کارهای نیک و پرهیزکاری، یکدیگر را یاری کنید؛ و در گناه و ستمکاری همکاری نکنید. سورۀ مائده، آیۀ 2

                                                                                                                   

امیرالمؤمنین علی‌ (ع) :

از پیامبر اکرم)ص( شنیدم که فرمود کسی که یک مشکل از مؤمنی رفع کند، مانند کسی است که تمام عمرش را به عبادت سپری کرده است.

 

 

4-خداوند در چه اموری اجازه همکاری با دیگرانرا به ما داده است ؟

خداوند از ما خواسته که در کارهای نیک به یکدیگر کمک کنیم، اما در امور ناپسند گناه و ستمکاری، همکاری نکنیم.

همکاری نکردن در گناه یعنی اینکه اگر کسی کار ناپسند یا گناهی انجام می دهد ما او را تشویق نکنیم یا طوری رفتار

نکنیم که انگار با او موافق هستیم .

           

 

5-تعاون و همکاری  به چه  شکل های مختلفی می تواند انجام شود؟

  اظهار دوستی و محبت، همدلی و خوشحال کردن یکدیگر، هدیه دادن، کوشش برای ایجاد صلح و آشتی میان مؤمنان، عیادت از بیمار، قرض دادن، رفع مشکلات مردم و یاری رساندن به آنها در گرفتار یها، مشارکت کردن برای رفع نیازهای مالی فقرا، امر به معروف و نهی از منکر و

 

 

6-تعاون و همکاری  در سطحی از جامعه ممکن است صورت گیرد؟

 خانواده و خویشاوندان، مدرسه، محلّه، شهر و روستا یا اعضای جامعه

 

  

7-نتیجه همکاری و همدلی در خانواده چیست ؟

باعث صمیمیت و محبت بیشتر بین اعضای خانواده می شود. با تقسیم وظایف و مسئولیتها، هر عضوی از خانواده احساس میکند که مفید است و همه کارهای خانه بر دوش یک نفر قرار نمی گیرد.

 

 

8- در محیط مدرسه در چه زمینه هایی می توان همکاری کرد ؟

در نظافت کلاس و مدرسه، کمک به همکلاس یهایی که در درس ضعیف هستند، همکاری در مراسم صبحگاهی و از این قبیل.

 

9- نتیجه همکاری در بین افراد یک محله چیست؟

همدلی و همکاری بین افرادی که در یک محله زندگی  میکنند، علاوه بر ایجاد صمیمیت و همبستگی، موجب م یشود که کارها بهتر پیش برود



10-همکاری و تعاون در محله به چه شکلهایی ممکن است صورتگیرد؟

عیادت از همسایه بیمار، کمک و خوشامدگویی به همسایه جدیدی که به محلّه نقل مکان نموده، همکاری در نظافت و پاکیزگی محله و مراقبت از اموال عمومی و همکاری در جشنها یا مراسم مختلف از جلو ههای تعاون در محله است.


هویت ایرانی
هویت ایرانی قبل از اسلام :
  • هویت ایرانی قبل از ظهور اسلام،هویتی دینی و آمیخته با اساطیر است.
  • اقوام مختلف ایرانی با آن که هویت های اجتماعی متفاوتی داشته اند، در عقاید و ارزش های آیین زرتشت که با آموزه های اساطیری درآمیخته بود،هویت فرهنگی واحدی پیدا کردند.
هویت ایرانی بعد از اسلام :
  • عقاید و ارزش های توحیدی اسلام ،ایران را به جهان اسلام ملحق ساخت و هویت ایرانی به صورت هویت اجتماعی بخشی از جهان اسلام درآمد.
  • بخش های مختلف جهان اسلام از جمله ایران،در تاریخ اسلامی خود،دو نوع برخورد با هجوم های نظامی و ی اقوام مختلف داشته اند :
  1. به دفع مهاجمان پرداخته اند؛مانند آنچه در جنگ های صلیبی گذشت.
  2. مهاجمان را در درون خود جذب و هضم کرده اند؛مانند آن چه در حمله ی مغول رخ داد.
هویت ایرانی در رویارویی با فرهنگ غرب (قبل از انقلاب اسلامی) :
  • نخستین رویارویی ها ،قدرت ی و نظامی غرب ،بخش هایی از ذهنیت مسلمانان را به خودباختگی فرهنگی دچار ساخت و این امر سبب شد تا تصویری که تاریخ نگاران غربی و مستشرقان از هویت جامعه ی اسلامی القا می کردند ، دربین جوامع اسلامی ازجمله ایران رواج پیدا کند که در این تصویر، هویت فرهنگی جوامع اسلامی ، سکولار و دنیوی است که به ابعاد تاریخی و جغرافیایی آن محدود می گردد. این هویت در قالب عناوین قوم گرایانه و ناسیونالیستی امت و ملت اسلامی را به اقوام مختلف نظیر ترک،عرب و فارس تقسیم می کرد.
  • از دهه ی سی به بعد، متفکرین ایرانی ، در نقد رویکرد تقلیدی به فرهنگ غرب ،آثاری با عناوینی نظیر غرب زدگی» و بازگشت به خویشتن» پدید آوردند. همچنین برخی از اندیشمندان مسلمان، کتاب هایی را درباره ی خدمات متقابل اسلام و ایران و هم چنین فطرت و خویشتن الهی انسان تدوین کردند.
هویت ایرانی و انقلاب اسلامی :
  • انقلاب اسلامی ایران ،حاصل مقاومت هویت اسلامی جامعه دربرابر هجوم ی و اقتصادی غرب بود.
  • بازگشت ایران به اسلام ،بازگشت به یک خویشتن الهی و توحیدی ،علاوه بر خویشتن تاریخی و جغرافیایی بود.
  • جهان اسلام اینک با الهام از انقلاب اسلامی ایران ،هویت خود را بیرون از تصاویری که دنیای غرب برای آن القا می کرد،جستجو می کند و به این ترتیب ،اسلام به عنوان یک قطب فرهنگی جدید ظاهر می شود.
نکات تکمیلی :
  • فارسی دری از دیرباز به عنوان زبان ی دربار ایران، زبان رسمی مشترک اقوام مختلف ایرانی بود؛ این زبان بدلیل مشارکت فعال ایرانیان در حیات فکری جهان اسلام ،به عنوان زبان فرهنگی دوم جهان اسلام ، مرزهای مختلف امپراتوری های گورکانی و عثمانی را درنوردید و در مناطق هندوستان و تبت تا آسیای صغیر و شبه جزیره ی بالکان گسترش یافت.
  • جامعه ی ایران به رهبری امام خمینی و با استفاده از آموزه های قرآن و اهل بیت و با بازگشت به هویت اسلامی، از مرزهای خود دربرابر جهان ،به مدن هشت سال دفاع کرد.
  • حیات معنوی اسلام ، نظریه پردازان غربی را که طی قرن بیستم سکولاریسم و دنیوی شدن را به عنوان سرنوشت مشترک و حتمی بشریت می دانستند،به تأمل و بازبینی نظرات پیشین خود فراخوانده است.
  • حجاب و پوشش به عنوان نماد هویت جهان اسلامی در صدساله ی اخیر فراز و فرودهایی داشته است:
  1. در دوران رضاخان، حجاب مسأله ی درون جامعه ی ایران بود.
  2. اینک حجاب مسأله ی کشورهای اروپایی شده است.


نمونه سوالات درس اول

1)    منظور از جهان اجتماعی چیست؟

2)    توضیح دهید هریک از پدیده های( زله-خیابان-اتوبوس دولت-فات-خانواده)درون یا بیرون جهان اجتماعی قراردارند؟

3)    بررسی نمایید چگونه کنش های اجتماعی در جهان اجتماعی تعلق می گیرند؟

4)     در یک جمله بیان نمایید،چه چیزهایی در درون جهان اجتماعی قرار می گیرند؟

5)    چگونه پدیده های طبیعی مانند زله در ون جهان اجتماعی قرار می گیرند؟

6)    چند نمونه از پدیده های طبیعی که درون جهان اجتماعی قرار می گیرند را بیان نمایید؟

7)    حدود گستره جهان اجتماعی را بیان نمایید؟

8)    آیا اموری که محصول کنش انسان ها نیستند می توانند با جهان اجتماعی ارتباط داشته باشند ؟(توضیح دهید)

9)    ارتباط ابزار و وسائل را با جهان اجتماعی بررسی نمایید؟

10) ستارگان چه تاثیری در رفتار اجتماعی انسان ها خواهند داشت؟

11) چگونه جهان ماوراطبیعی وارد جهان اجتماعی می شود؟

 

 نمونه سوالات درس دوم:نظام اجتماعی

1)    عناصر پراکنده(آهن،سنگ،آجر و .)چگونه در مجموعه ساختمان قرار خواهند گرفت؟

2)    نظم ارتباط  مابین پدیده های جهان اجتماعی چه تاثیری خواهد داشت؟

3)    چرا افراد غریبه در برخورد با هم جهان اجتماعی تشکیل نمی دهند؟

4)    ساختار اجتماعی را با مثال توضیح دهید؟

5)    در مجموعه کلاس پنج عنصر را در نظر گرفته و ارتباط بین آنها را بررسی نمایید؟

6)    نظام جهانی را با جهان اجتماعی مقایسه نمایید؟

7)    هنگامی که  یک ساختمان ورزشی را میخواهیم در نظر بگیریم چه مواردی التزام  خواهند یافت؟به طور کامل توضیح دهید.

8)    هنگامی که به مفهوم جامعه اشاره می کنیم چه مواردی را باید در نظر بگیریم؟

9)    هر یک از مفاهیم زیر را توضیح دهید:

الف-جهان اجتماعی

ب-ساختار اجتماعی

ج-نظام اجتماعی

10) ارتباط بین ساختمان ورزشگاه و جامعه را بررسی نمایید؟

11) ارتباط بین خانواده و جامعه را بررسی نمایید.

12) اصطلاح خرده نظام اجتماعی و نظام اجتماعی کل را توضیح دهید؟

13)چه ارتباطی بین خرده نظام و نظام اجتماعی کل وجود دارد بررسی نمایید؟

14) منظور از نهاد اجتماعی چیست؟

15)با مثالی برسی نمایید هر بخش ضمن داشتن ساختار مناسبی در خود  با دیگر بخش ها نیز باید هماهنگی داشته باشد؟

16)هماهنگی و نظم را در نظام اجتماعی بررسی نمایید؟

17) ارتباط نهاد های اجتماعی را با جامعه توضیح دهید؟

درس سوم

1)آنچه در نخستین برخورد با یکدیگر مشاهده می کنیم و آنچه به تدریج از شیوه و نوع زندگی آن ها فرا می گیریم است.

2)هر یک از اصطلاحات الف- جامعه    ب-  فرهنگ را با مثال توضیح دهید؟

3)ارتباط بین جامعه و فرهنگ را بررسی نمایید؟

4)توضیح دهید چرا فرهنگ غریزی نیست؟

5)ارتباط جسم و روح انسان را با جامعه و فرهنگ توضیح دهید.

6)منظور از خرده فرهنگ و فرهنگ عمومی را بیان نمایید؟

7)چه ارتباطی بین خرده فرهنگ و فرهنگ عمومی وجود دارد؟

8)منظور از فرهنگ موافق و فرهنگ مخالف  چیست؟

9)در چه صورت خرده فرهنگ را ضد فرهنگ می نامند؟

10)با مثالی ضد فرهنگ را توضیح دهید؟

11)آیا خرده فرهنگ ها همیشه با فرهنگ عمومی سازگارند؟

12)منظور از نهاد های فرهنگی را بررسی نمایید؟

13)ارتباط نهادهای فرهنگی را با فرهنگ عمومی جامعه بررسی نمایید؟

14)بررسی نمایید چگونه فرهنگ در نهاد می تواند تاثیر بگذارد؟

15)در نظام سرمایه داری چه فرهنگی در نهاد اقتصاد شکل می گیرد؟توضیح دهید .

16)در نهاد اقتصاد اسلامی چه فرهنگی وجود خواهد داشت؟

17)آیا نهادهای اقتصاد ی و اجتماعی ابعاد فرهنگی خواهند داشت ؟توضیح دهید.

)به چگونه نهادی نهاد فرهنگی گفته می شود؟

19)چرا به نهاد های اقتصادی و اجتماعی با اینکه ابعاد فرهنگی دارند ،نهاد فرهنگی گفته نمی شود؟

20)بررسی نمایید  چرا رسانه ها  را نهاد فرهنگی می نامند؟

21)از بین موارد زیر بررسی نمایید کدام ها را می توان نهاد فرهنگی نامید ؟

  الف-خانواده         ب-رسانه های عمومی   ج- آموزش عالی      د-آموزش و پرورش


نمونه سوالات درس چهارم 

1) از میان ارزشها و شیوه های زندگی  که مردم آنها را نیکو می شمارند به سه مورد اشاره کنید؟

2)به سه مورد از مواردی که مردم ناصواب می شمارند اشاره نمایید؟

3) هر یک از موارد "فرهنگ آرمانی" و "فرهنگ واقعی"را توضیح دهید؟

4)چگونه فرهنگ واقعی  در حوزه فرهنگ آرمانی قرار گیرد؟

5)آیا فرهنگ واقعی به طور کامل در حوزه فرهنگ آرمانی قرار خواهد داشت ؟

6)در جامعه خود مان نمونه فرهنگ واقعی و فرهنگ آرمانی را در نظر گرفته و بخش هایی که با هم یکسانند را توضیح دهید؟

7)چگونه می توان در جامعه فرهنگ آرمانی را به فرهنگ واقعی تبدیل نمود؟

8)نقش عقل را در تشخیص فرهنگ حق و باطل بررسی نمایید؟

9)منظور از فرهنگ حق و باطل چیست؟

10)سه مورد از عقاید فرهنگ باطل بیان کنید؟

11) سه مورد از عقاید فرهنگ حق بیان کنید؟

12)راه شناسایی فرهنگ حق و باطل در علوم تجربی را با مثال توضیح دهید؟

13) در علوم تجربی چگونه می توان فرهنگ حق و فرهنگ باطل را شناسایی کنیم؟

14) در علوم اجتماعی چگونه می توانیم فرهنگ حق و فرهنگ باطل را شناسایی کنیم؟

15)درجوامع دانش تجربی محورنسبت به فرهنگ حق و باطل دچار چه آسیبی خواهند شد؟

16) چرا در جوامع علوم تجربی محور نمی توان نسبت به عقاید و ارزشها داوری کرد؟

17)چگونه می توان در علوم اجتماعی در باره حق یا باطل بودن فرهنگ ها داوری کرد؟

) ملاک تعیین آرمانی یا واقعی بودن یک عقیده ،ارزش،هنجار و کنش اجتماعی چیست؟

19) چگونه حقیقت به حوزه فرهنگ واقعی راه پیدا خواهد کرد؟

20) توضیح دهید چگونه حقیقت تغییر خواهد کرد؟

21)  با مثالی بررسی نمایید جامعه ای که بر اساس فرهنگ حق استوار است چگونه ممکن است فرهنگ باطل جانشین فرهنگ حق شود؟

22) در یک پاراگراف فارابی را معرفی نمایید؟

23)نقش فارابی را در شناسایی فرهنگ ها توضیح دهید؟


نمونه سوالات درس پنجم

1)   هویت در معنای عام  چگونه به کار می رود؟

2)   تشخیص هویت را در موقعیت ثبت نام مدرسه  بیان کنید؟

3)   در موقعیت مسافرت  هویت خود را چگونه شناسایی می کنیم؟

4)   فردی که به خواستگاری می رود  هویت خود را چگونه معرفی می نماید ؟

5)   با کاربرد هفت ویژگی از خود هویت خود را معرفی نمایید؟

6)   ویژگی های هویت  بر اساس تاثیر  در شکل گیری آن ها به چند دسته تقسیم می شوند؟

7)   منظور از ویژگی های انتسابی چیست؟

8)   ویژگی های اکتسابی را با مثال توضیح دهید؟

9)   کدام ویژگی های هویتی فردی و شخصی نامیده می شوند؟ با مثال تو ضیح دهید.

10) به چه ویژگی های هویتی اجتماعی و فرهنگی گفته می شود؟

11) هویت ثابت و هویت متغیر را با مثال توضیح دهید؟

12)  با توجه  به پنج خصوصیت از خودتان در جدول زیر  نوع آن را مشخص نمایید.

خصوصیت

اکتسابی

انتسابی

فردی

اجتماعی

ثابت

متغیر

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

13)  آیا شما به همه ویژگی   های هویتی خود به طور کامل آگاهی دارید؟

14)   شما  چگونه به ویژگی های هویت خود تان پی برده اید؟

15)  دیگران در شناسایی هویت به ما چه نقشی خواهند داشت؟

16)  چگونه ممکن است در شناخت هویت خود دچار خطا و اشتباه شویم؟

17)چگونه ممکن است افراد هویت حقیقی خود را فراموش کنند؟


نمونه سوالات درس ششم

1-هویت فردی به چند بخش تقسیم می شود؟

2-منظور از هویت جسمانی کدام ویژگی های فرد است؟

3-منظور از هویت غیر جسمانی چه ویژگی هایی است؟

4-کدام دسته از ویژگی ها مربوط به جهان نفس (جان آدمی )می باشد؟

5-علت نامگذاری هویت اجتماعی را به این نام توضیح دهید؟

6-هویت اجتماعی چه ویژگی هایی را  شامل می شود؟

7-اینکه من خود را به نام خانوادگی رضایی معرفی می کنم اشاره به چه موردی دارد؟

8-با مثالی توضیح دهید ویژگی های جسمانی افراد بر خصوصیات روحی آن ها اثر می گذارد؟

9-بررسی نمایید چگونه ابعاد روحی و روانی انسان بر وضعیت جسمانی او اثر می گذارد؟

10-روایت "ما ضعف بدن عما قویت علیه النیه"(امام صادق ع)اشاره به چه نکته ای دارد؟

  11-در باره تاثیر متقابل جهان اجتماعی  با طبیعت و بدن آدمیان توضیح دهید؟

12-هر یک از دانشمندان زیر در باره چه موردی تحقیق کرده اند؟ الف:منتسکیو    ب-ابن خلدون   ج-اخوان الصفا

 13-از منظر قرآن کریم تاثیر کنش های اجتماعی انسان را بر طبیعت بررسی نمایید؟

14-چند نمونه از تاثیرات  کنش اجتماعی  انسان بر نابودی  محیط  زیست را بیان کنید؟

15-تاثیر خصوصیات روانی و اخلاقی انسان را در جهان  اجتماعی بررسی نمایید؟

16-با مثال بررسی نمایید  جهان اجتماعی چگونه بر خصوصیات روحی افراد تاثیر دارد؟

17-جهان های اجتماعی بر چه اساسی شکل و سازمان می گیرند؟

-با توجه به این موضوع "هر جهان اجتماعی به تناسب هویت خود با جهان طبیعی و جهان نفسانی تعامل می کند "بررسی نمایید در هر یک از جوامع زیر هویت جمعی افراد بر چه اساسی تعیین خواهد شد؟ الف-جامعه قبیله ای   ب-جامعه سرمایه داری     ج- جامعه دینی             د-جامعه آرمانی

19-جهان متجدد چگونه به طبیعت نگاه می کند؟

20-بررسی نمایید در جهان اسلام طبیعت و انسان از چه جایگاهی برخوردارند؟

21-توضیح دهید جهان مدرن با چه هویت اخلاقی و روانی سازگار است؟

22-پیامد سازگاری جهان اجتماعی با نوع خاص هویت  اخلاقی و روانی چیست ؟

 


 جواب فعالیت های درس ۵ مطالعات اجتماعی پایه هشتم 
 
⭕️فعالیت 1ص: 24 بعنوان مثال استقلال طلبی یا شک و تردید 
بله ، هرچه از والدین خود فاصله می گیرم تمایل به طغیان و مخالفت در من زیاد می شود " استقالل طلبی " وبا شک و تردید احساس دلهره و نداشتن اعتماد به نفس  واردنشدن به جمع ها و موقعیتهای اجتماعی غیر اجباری - داشتن اعتماد به نفس و شناخت واقعی خود برنامه ریزی مناسب با م افراد موفق - توجه به نصیحتهای والدین 

⭕️فعالیت 2ص: 25 
الف : اهداف کوتاه مدت : گرفتن نمرات خوب در پایان ترم – قبولی در آخر سال – خرید لپ تاپ یا تبلت آموزش خوشنویسی و زبان انگلیسی و مراحل مقدماتی کامپیوتر تا یکی دو سال آینده اهداف بلند مدت : رفتن به دانشگاه و تحصیل در رشته مورد نظر – داشتن یک شرکت و یا کارخانه داشتن یک شغل مناسب و دلخواه –خرید یک خانه مسی - انجام یک ازدواج موفق. 
ب : بله با داشتن تالش و پشتکار مناسب و توکل به خدا و برنامه ریزی صحیح و اولویت بندی مناسب کارها. 
 بطور مستقیم : والدین خواهر و برادر بزرگتر – مربیان و معلمان ومشاور مدرسه و مشاوره با افراد موفق و با مهارت در هر یک از این کارها . بطور غیر مستقیم :شناسایی استعدادها و توانایی خود – اعتماد به نفس و اعتماد کامل و توکل به خداوند. 
⭕️فعالیت 3ص: 26 الف : سریع اورا به بیمارستان بردند اما به هوش نیامد و نیروی انتظامی بهرام را دستگیر کرد 
ب : خانواده بهرام : نگرانی از وضعیت نامعلوم آینده بهرام – هزینه بیمارستان و رفت و آمد خانواده و از کار و زندگی افتادنشان .خانواده حامد که ازیکطرف نگران وضعیت بهرام بودند و از طرفی نگران بدنام شدن حامد در محله. 
ج : توپ را دوباره پس می داد ومی خواست که تکرار نکنند و در صورت تکرار با خانواده آنها صحبت می کرد واز اولیای آنها و والدین خود کمک می گرفت ومقداری در مورد عواقب خشمگین شدن خود نیز فکر می کرد 
⭕️ فعالیت 4ص: 26 
خیر ناخشنودی در ما احساس بد بوجود آورده و ما را وادار به انجام عمل بد می کند در این هنگام هورمونی در مغز ترشح کرده و سبب افزایش ضربان قلب و فشار خون و گرفتگی عضالت می شودو در نتیجهبا از دست دادن تمرکز حواس خود با صدای بلند فریاد زده و نمی توانیم بدرستی تصمیم بگیریم  
⭕️فعالیت 5ص: 28 
مانند نمونه : حضرت علی )ع( : خشم با دیوانگی آغاز می شود و با پشیمانی پایان می یابد.
⭕️ فعالیت 6کاربرگه شماره 3ص : 28 بطور کلی بهتر است بر عهده دانش آموز گذاشته شود ، اما شیوه های احتمالی: 
 
⭕️موقعیت : 1 بهتر است با در ک شرایط موجود و با آرامش کامل علت را از پدر پرس و جو کنند و منتظر فرصت مناسب باشند 
⭕️موقعیت : 2ممکن است قبل از او به یکی دیگه هم گفته باشد ،پس نباید عصبانی شودبلکه با خونسردی ناراحتی خود را بیان کرده و منتظر واکنش او باشد ؛ ضمنا بایددر انتخاب دوست هم دقت کند تا دوست رازداری باشد 
⭕️موقعیت : 3 با قبول اشتباه خود معذرت خواهی کند وقول دهد در مرتب کردن فایلها به او کمک کند و اشتباه خود را جبران کند
 ⭕️موقعیت : 4 
سعی کند تا از او دور شده و به محض رسیدن به خانه پدر و مادرش را مطلع کند تا با والدین او صحبت کنند
⭕️ فعالیت 7ص : 28 خیر – با این کار بر مشکالت زندگی خود و خانواده می افزاید و خودش را کالفه کرده و دیگر نمی تواند براحتی از دست و دام اعتیاد خالص شود و به لحاظ جسمی و روحی آسیب شدیدی به خود وارد می کند 
⭕️ فعالیت 8ص : 28 
نه گفتن، یعنی وقتی ما نمیخواهیم مطلبی را بپذیریم با استفاده از این مهارت، بدون آن که به خود و دیگران آسیبی برسانیم، مقاومت ونه گفتنمان را به راحتی ابراز کنیم. پس باید با بیان دلیل در برابر خواسته های نادرست دیگران بتوانیم به راحتی مقاومت کرده و نه بگوییم جهت راهنمایی بیشتر ؛ علت های زیادی در مشکل "نه گفتن "افراد نقش دارد، از جمله: 
-دلسوزی کردن برای طرف مقابل و تصور اینکه اگر نه بگویید، شاید هیچ کس دیگر نخواهد یا نتواند به او کمک کند و در نتیجه ممکن است کارش راه نیفتد،تصور اینکه اگر نه بگوید، طرف مقابل دیگراو را دوست نخواهد داشت -اعتقاد به اینکه اگر از درخواست دیگران سر باز زند، آدم بد و خودخواهی محسوب شود -ترس از دست دادن رابطه با فرد مقابل؛ که هیچکدام به هیچ وجه درست ومورد قبول کسی نیست 
⭕️فعالیت 3ص : 28 علل فردی : مانند نداشتن آگاهی کافی خود فرد: 
راه حل : با دانستن عواملی که فرد را در معرض خطر اعتیاد قرار می دهند، می توان افراد در معرض خطر را شناسایی کرد و برای پیشگیری از ابتالی آنان به اعتیاد، برنامه ریزی های دقیق و مؤثر انجام داد.
 
⭕️علل خانوادگی : مانند بی توجهی والدین به تربیت فرزندان: 
راه حل : با تاکید برارزش های خانوادگی و محکم کردن پایه های خانواده و همچنین والدین باید ارتباط با فرزندانشان را بهبود بخشند و به آن ها استقالل رأی و دخالت در امر تصمیم گیری بدهد. 
 
علل اجتماعی : مانند دسترسی آسان به مواد مخدر - نابر

ابری های اقتصادی و اجتماعی راه حل : ایجادزمینه ی اشتغال برای همه اقشارجامعه - ارتقای فرهنگی افرادجامعه- کنترل شدیدمرزهای کشور.  
 
⭕️فعالیت 12ص : 23  
بدهی کلی -کثیفی وآشفتگی – بیماریهای دهان و دندان- عفونت دستگاه تنفسی فوقانی- اختالالت پوستی اختالالت عصبی وشناختی-اختالالت خواب وهذیان گویی - تهوع -یبوست-مشکالت شغلی و تحصیلی - تداخل دارویی – خشونت درخانواده -طالق- کاهش درآمدو فقر- بیکفایتی درانجام وظایف خانوادگی - غفلت ازفرزندان – ضعف پایبندی به اصول اخالقی ومذهبی- بی خانمانی شوبیکاری- انواع جرائم مثل سرقت 
 
⭕️ فعالیت 11ص : 23 بخاطر : جلوگیری از پیامدهای ذکر شده در فعالیت شماره 12مانند فروپاشی خانواده ها و اختلافات 
خانوادگی جلوگیری از بی نظمی و نابسامانی واز بین رفتن سرمایه ملی و نیروهای انسانی و اقتصادی جامعه.


 ۱۰ تفاوت جالب قطب شمال و قطب جنوب

همانطور که می دانید سردترین نقاط روی زمین قطب ها هستند، زیرا آفتاب به آن ها بسیار کمتر از دیگر نقاط می رسد. 
اما نکته مورد توجهی که برای افراد زیادی سوال می باشد، این است که آیا دو قطب شمال و جنوب شبیه به یکدیگر هستند؟
جواب این سوال هم می تواند بله و هم خیر باشد. 
آنها نکات اشتراک و تفاوتهایی با هم دارند که هم شبیه بهم و هم از یکدیگر جدایشان می کند. 

مثلا اینکه دمای هوا در قطب جنوب بسیار کمتر و در نتیجه آن قطب سردتر می باشد.


۱.  گردش وضعی زمین از غرب به شرق است به دلیل نیروی گریز از مرکزی که در دو قطب وجود دارد دو حفره در دو قطب ایجاد می شود مانند وقتی که چای شیرین را به هم می زنید. و در این حفره ها آلاینده ها متمرکز می شوند و اثر تخریبی بیشتری پیدا می کنند.
 ۲.لایه استراتوسفر که در بالای آن لایه اوزون قرار دارد در دو قطب باریکتر است.
۳. گرداب های سنگین ، كه در قطب جنوب جریان دارند: در زمستان در طول شبهای قطبی، نور خورشید درتمام سطح قطب جنوب در دسترس نیست ، به همین دلیل در این قطب در لایه استراتوسفر طوفان هاى سنگینی گسترش مى یابند  گرداب قطبی می تواند ذرات سازنده هوا را تجزیه كند .این گرداب ها باعث ایجاد ابرهاى سردی می شوند كه بر فراز قطب جنوب جریان می یابند. كه به این ابرها "ابر استراتوسفر قطبی به اختصار ( Psc) که  بسیار سرد هستند و دمای آن ها حدود 80- سیلسیوس است. Psc از نیتریك اسید تری هیدرات تشكیل شده است  پس این ابرهای اسیدی می توانند لایه اوزون را تخریب كنند.

۴. محور زمین به گونه اى مى باشد كه نور خورشید به قطب شمال بیشتر از قطب جنوب مى تابد به همین دلیل ضخامت لایه اوزون در قطب شمال بیشتراز ضخامت آن در قطب جنوب مى باشد .





 گودال ماریانا 

عمیق‌ترین نقطه اقیانوسی جهان با عمق 11000 متر 

دانشمندان از مدت‌ها قبل به این نتیجه رسیده بودند که عمیق‌ترین نقطه دریاها به راحتی می‌تواند مرتفع‌ترین نقطه زمین یعنی قله اورست را در خود جا دهد. 

ولی هم‌اکنون با بررسی‌های علمی عمیق‌ترین نقطه زمین شناسایی با عمق دقیق شده است.

بررسی‌های جدید نشان داد عمق آب در منطقه جنوب شرقی ژاپن بیشتر از تصورات قبلی است و عمیق‌ترین نقطه زمین در همین منطقه و در نزدیکی جزایر ماریانا واقع شده است. 

این نقطه گودال چلنجر» نامگذاری شده است.

زیرا برای نخستین بار یک کشتی بریتانیایی به نام چلنجر تصمیم گرفت عمق‌ آن را محاسبه کند.

دانشمندان برای محاسبه دقیق عمیق‌ترین نقطه زمین از سیستم‌های تحلیل امواج صوتی و ابزارهای دقیق استفاده کردند و دستگاه‌های هوشمند خود را صدها بار به داخل این گودال فرستادند. 

با این وجود فقط چهار دستگاه که به داخل گودال فرستاده شود، توانست اطلاعات دقیق را ارایه دهد.

نخستین آزمایش دانشمندان در این نقطه سال ۱۹۶۰ میلادی صورت گرفت. 

در این آزمایش که Trieste نام داشت یک دستگاه سنجش عمق اقیانوس توانست پس از ۵ ساعت سفر خود را به عمق گودال برساند و سپس در مدت زمان سه ساعت ۱۵ دقیقه به سطح آب برگردد.

در جدیدترین بررسی‌ها مشخص شد عمیق‌ترین نقطه زمین که در اقیانوس آرام در نزدیکی جزایر ماریانا واقع شده است ۱۰۹۱۱ متر عمق دارد. 

 گودال ماریانا در نزدیکی کشور فیلیپین، عمیق ترین نقطه اقیانوسی جهان با عمق حدود 11 هزار متر. 


فلات قاره چیست؟ 
بزرگترین فلات قاره کدام است؟ 

 اهمیت فلات قاره 

فلات قاره، منطقه ای با شیبی ملایم است که بین یک قاره و اعماق اقیانوس واقع شده است. 

در واقع فلات قاره بخشی از خشکی یک قاره است که به زیر اقیانوس گسترش یافته است.
فلات قاره از سمت قاره به خارج شیب دارد. پس از شیب قاره ای، خیز قاره شروع می شود. 

این جا جایی است که اعماق اقیانوس شروع می شود. در نهایت هم منطقه بسیار عمیق اقیانوس قرار دارد.

بیشتر فلات قاره ها در طول عصر یخبندان، جزو زمین های خشک بودند. 

درطول دوره بین دو یخبندان، مثل امروز، این زمین ها زیر آب های نسبتاً کم عمق غرق شدند. 

پهنای بیشتر فلات قاره ها حدود 80 کیلومتر است 

و عمق آنها ممکن است بین 30 تا 600 متر باشد این در حالی است که اقیانوس ها می توانند کیلومترها عمق داشته باشند.
( البته در کتاب درسی نهم، تا عمق 200 متری اشاره شده) 


 

 چرا شوری آب اقیانوس ها ، یک نعمت است؟ 

مقاومت آب شور ، در برابر فساد، از آب شیرین، بیشتر است. 

اگر آبهای اقیانوسها شیرین، می بود، خطر فاسد شدن و گندیدن آنها، بسیار بود. 

اگر آبهای دریاها بگندند، هیچ موجود زنده ای در کره زمین، باقی نخواهد ماند، بوی گند و تعفن آب، موجود زنده ای را باقی نخواهد گذارد. 

آب های گندیده، بهترین جا، برای زندگی ات، بویژه ه های سمی می باشند.

آن وقت است که ات، 
نه نباتی و گیاهی را باقی خواهند گذاشت ، نه حیوانی و نه انسانی.


جواب فعالیت درس ۵ مطالعات اجتماعی پایه هفتم 

مربوط به فعالیت ۱ صفحه ۲۰ :

فهرست نیازهای مردم ممکن است شامل موادغذایی، دارو، پزشک و دستیار، خواربار، آب آشامیدنی، پتو، چادر و

خانه های موقت، تانکر آب برای مصارف بهداشتی، ظروف و وسایل زندگی، مددکار اجتماعی برای صحبت کردن و

تسلی دادن به آسیب دیدگان، افرادی که بتوانند مجروحان را به مراکز درمانی منتقل کنند و… باشد.

مربوط به فعالیت ۳ صفحه ۲۱ :

پاسخهای احتمالی:

گروه اول: چگونه کمکهای اولیه به مجروحان برسانیم؟ چگونه و با چه وسایلی مصدومان را به مراکز درمانی برسانیم؟ با کودکان چگونه رفتار کنیم؟ چگونه غذا و دارو را بین حادثهدیدگان توزیع کنیم؟ و….

گروه دوم: از اهالی محل یا دانش آموزان مدرسه بخواهیم کمکهای خود را در محلی با

نظارت یک گروه جمعآوری کنند ( غرفه ای برای این کار تشکیل بدهیم)

پتو، غذا، وسایل زندگی، اسباب با زی، دارو، چادر و… را جمع آوری می کنیم. شماره

حسابی در بانک افتتاح و از مردم میخواهیم کمکهای نقدی خود را به این شماره حساب بریزند.

در جمع آوری کمکها و اطلاع رسانی به مردم و بسته بندی کمکهای غیرنقدی همکاری میکنیم.

مربوط به فعالیت ۴ صفحه ۲۳ :

طرح دادرس به معنی دانش آموزان آماده برای روزهای سخت مانند سیل و زله است ، دادرس یعنی بی‌اثر نبودن .

و بر همین اساس با همکاری هلال احمرآموزش‌های لازم (هشت مهارت امدادی ) به دانش‌آموزان داده می‌شود تا در زمان وقوع حوادث احتمالی، از خود و اطرافیانشان محافظت کنند.

مربوط به فعالیت ۵ صفحه ۲۳ :

شعر از سعدی است و معنای آن این است:

جامعه انسانی مانند پیکر یک انسان است. همه انسانها را خداوند و یک خالق آفریده و سرشت مشابهی دارند

و مانند پیکر واحد هستند؛ همان طور که در یک پیکر اگر عضوی بیمار باشد، بقیه اعضا نمیتوانند به کار

خود ادامه دهند و ناآرام اند، در یک جامعه انسانی نیز اگر بعضی افراد دچار گرفتاری و درد باشند،

بقیه نمی توانند ساکت بمانند و اگر تو از رنج دیگران فارغی ، سرشت انسانی خودت را گم کرده ای.



 سوالات درس 5 مطالعات اجتماعی پایه نهم

1-زیست بوم (بیوم چیست)؟

زیست بوم یک ناحیهٔ وسیع جغرافیایی است که در آن، انواع خاصی از گیاهان و جانوران زندگی می کنند و ناحیهٔ مشخصی را به وجود می آورند. هر زیست بوم از چندبوم سازگان(ایستم) تشکیل شده است.

2-وسعت یک زیست بوم چقدر است و آیا مشخصات و ویژگی آن مخصوص یک منطقه است؟

یک زیست بوم ممکن است بخش وسیعی از یک قاره را دربرگیرد و یا ویژگی های آن در چند قاره یافت شود.

3-سطح زمین به چند زیست بوم (بیوم) تقسیم شده ، نام ببرید؟ 

هشت زیست بوم
توندرا
تایگا
جنگل های پهن برگ معتدله
علفزارهای منطقۀ معتدل
بیشه زارها و مراتع مدیترانه ای
بیابان
جنگل های بارانی استوایی
ساوان

4-وجود هر زیست بوم در یک ناحیه به چه عواملی بستگی دارد ؟ و کدام یک مهمتر است؟

وجود هر زیست بوم در یک ناحیه به عوامل مختلفی چون آب و هوا، شکل ناهموار یها، میزان ارتفاع زمین، و جنس خاک بستگی دارد. در میان همهٔ این عوامل، آب و هوا مهم ترین و بیشترین تأثیر را دارد.

5- دما و بارش که از عناصر آب و هوا  می باشند چگونه بر نوع  و میزان پوشش گیاهی اثر می گذارند؟

با تغییر دما و بارش از یک ناحیه به ناحیهٔ دیگر، پوشش گیاهی تغییر می کند.
دما عامل مهمی در رویش گیاهان است و در مناطقی که دمای هوا بسیار پایین است، گیاهان نمی توانند برویند.
میزان بارش نیز تأثیر زیادی بر میزان پوشش گیاهی یک منطقه دارد. علاوه بر میزان دما و بارش، عوامل دیگری چون طول مدت فصل خشک و تبخیر نیز در پوشش گیاهی تأثیر دارند.

6-زیست بوم  توندرا  مربوط به کدام بخش از زمین است و آب و هوا ، پوشش گیاهی و نوع جانوران آن چگونه است؟
توندرا   محل زندگی اسکیموها 
موقعیت  ناحیه ای در نزدیکی قطب شمال و حاشیهٔ اقیانوس منجمدشمالی است.
آب و هوا  زمستان های طولانی وحتی  سرمای -34   درجه    —    تابستا نها کوتاه و میانگین دما، حداکثر 12 درجهٔ   
پوشش گیاهی زمین های توندرا از یخ و برف پوشیده شده است. در تابستان با ذوب شدن یخ ها، درزیر خاک، باتلاق های کم عمق ایجاد می شود. در توندرا فقط گیاهانی چون خزه و گل سنگ می توانند برویند
نوع جانوران  گوزن شمالی    —- خرس قطبی   —-  روباه قطبی

7- زیست بوم  تایگا  مربوط به کدام بخش از زمین است و آب و هوا ، پوشش گیاهی و نوع جانوران آن چگونه است؟
تایگا
موقعیت  از گسترده ترین زیست بوم هاست و در جنوب توندرا و در قار ه های آسیا، اروپا و آمریکای شمالی گسترش یافته است
آب و هوا  در این منطقه، در 6  ماه از سال میانگین دما کمتر از صفر درجه است. بارندگی بین 250 تا 500
میلی متر و زمین همیشه مرطوب است
پوشش گیاهی  دارای جنگل های مخروطی و سوزنی برگ ها درختان این ناحیه، مانند کاج و سرو، همیشه سبزند و
برگ ریزان ندارند. تقریباً تمام جنگل های کشور کانادا از نوع تایگاست. این جنگل ها بخش عمده ای از چوب نرم برای تولید کاغذ را تأمین می کنند
نوع جانوران  عقاب کاکل سفید     —-   سمور دریایی —-       گرگ خاکستری

8- زیست بوم جنگل های بارانی استوایی مربوط به کدام بخش از زمین است و آب و هوا ، پوشش گیاهی و نوع جانوران آن چگونه است؟

جنگل های بارانی استوایی   
موقعیت  در مجاورت خط استوا در چند قاره گسترده شده است
آب و هوا  هوا همیشه گرم، رطوبت حدود 80 درصد و میزان بارندگی سالیانه 2500 میل یمتر است.
پوشش گیاهی  جنگل های بارانی استوایی چند طبقه اند. در زیر درختان بلندتر، درختان کوتا هتر و علفها، که رشد بسیار سریعی دارند، وجود دارند. ارتفاع درختان بلند گاه به 25 تا 35 متر نیز می رسد. این زیست بوم بیشترین تنوع زیستی جهان را دارد و انواع ه ها، پرندگان، خزندگان و داران در آن زندگی می کنند.درختان شا ه پسند )مانگرو(، نارگیل، قهوهٔ سودانی، هِوِآ و بامبو از نمونهٔ گیاهان این ناحیه است.
نوع جانوران  بابون، یک نوع میمون —توکا—-  خزندگان

9- زیست بوم  ساوان  مربوط به کدام بخش از زمین است و آب و هوا ، پوشش گیاهی و نوع جانوران آن چگونه است؟
ساوان
موقعیت  منطقهٔ علفزارها با درختان تک و منفرد است که در مجاورت جنگل های استوایی واقع شده است. بیشترین وسعت ساوان در قارهٔ آفریقاست.
آب و هوا  در تمام طول سال، گرم است و در آن، دو فصل خشک، و مرطوب وجود دارد.
پوشش گیاهی  درخت بائوباب  
نوع جانوران  از نظر تنوع جانوری بسیار غنی است. گورخر، فیل، زرافه ، کرگدن  و شیر 



جواب فعالیتهای فصل سوم-درس5 پایه نهم   
  
1ــ با توجه به نقشه  صفحه پیش و با مراجعه به یک اطلس، بگویید که: 
 الف) جنگلهای بارانی استوایی در کدام قاره ها و کشورها، وجود دارند؟ 
قاره آسیا(کشورهای اندونزی، مای، چین، کره کشور های هند وچین) – 
 قاره افریقا( کنگو، نیجریه، افریقای مرکزی) – 
 قاره امریکا( برزیل،کشورهای امریکای مرکزی و.) 
  
ب) کدام کشور، بیشترین وسعت جنگلهای بارانی استوایی را دارد. برزیل 
 
2ــ الف) با توجه به نمودار بالا بگویید کدام زیست بوم در جهان، بیشترین میزان ترکیبات آلی و کدام زیست بومها کمترین میزان ترکیبات آلی را تولید میکنند؟ جنگل های بارانی استوایی 
بیشترین میزان ترکیبات آلی و توندرا کمترین میزان ترکیبات آلی را تولید می کنند. 
 
ب) با توجه به دانسته های خود از فصل قبل، (دربارهٔ آب و هوای مناطق جهان) علل این بیشترین میزان و کمترین میزان را توضیح دهید. 
جنگل های بارانی استوایی:باران فراوان، دمای بالا، استفاده زیاد از نورخورشید و خاک های بسیار غنی وحاصلخیز 
توندرا : کمبود باران، زمین یخ بسته ، سرمای بسیار شدید و کمبود خاک 
 
5ــ فرض کنید قرار است به شما یک سفر رایگان همراه با گروهی از گردشگران طبیعت (اکوتوریست)جایزه بدهند. کدام زیست بوم را برای سفر انتخاب میکنید؟ چرا؟ جواب برعهده دانش آموز 
 
6ــ به طور گروهی یک بروشور مسافرتی برای یکی از زیست بومها تهیه کنید. 
روی بروشور، یک پیام جالب برای ترغیب گردشگران به مسافرت به آنجا بنویسید و چند تصویر جذاب از گیاهان یا جانوران آن ناحیه روی آن بچسبانید یا نقاشی کنید.  
در بروشور درباره آب و هوا، جانوران و گیاهان آن منطقه مطالبی بنویسید و به مسافران توصیه کنید که برای بازدید از آن منطقه، چه وسایل یا لباسهایی به همراه داشته باشند. 
جواب برعهده دانش آموز 
  

سوالات درس  12


  

 

سوالات درس  12

 

1-علت تنوع زیاد گونه های گیاهی وجانوری در ایران چیست؟

شرایط جغرافیایی ایران

 

2-چند گونه گیاهی در ایران شناسایی شده است؟

حدود 9000  گونه

 

3-چند گونه ه در ایران تخمین زده می شود؟

حدود  60000  گونه

 

4-کدام گونه های جانوری و گیاهی مخصوص ایران است ؟

سوسن چلچراغ  - سمندر لرستانی – لاله واژگون

 

 

5-مهمترین عامل ازبین رفتن برخی از گونه های گیاهی وجانوری چیست؟

فعّالیّتهای نادرست انسا نها

 

 

6-انسان در بهره برداری از طبیعت چگونه عمل می کند ؟ مثال بزنید.

ما در بهره برداری از طبیعت و رفع نیا زهای خودمان باید طوری برنامه ریزی و فکر کنیم که کمترین آسیب به محیط وارد شود.

برای مثال، کشیدن راه و ساختن خانه ها یا شهر ها، بدون تفکر و برنامه ریزی، جنگل ها یا مراتع را از بین میبرد، برخی برای تأمین زغال و سوختِ درختان را قطع میکنند.

 

7-تعادل طبیعت چگونه به هم می خورد؟

وقتی درختان جنگلی در یک ناحیه نابود  میشوند، جانورانی نیز که غذایشان را در این جنگل ها به دست می آورند، از بین می روند و تعادل طبیعت به هم می خورد

 

8-شکار بی رویه چگونه نسل بسیاری از جانوران را در خطر انقراض قرار می دهند؟

شکار بیش از حد و صید بی رویه نیز باعث کاهش بعضی گونه های جانوری شده است. وقتی شکارچیان برای تفریح یا استفاده از پوست، شاخ ها و استخوان، حیواناتی مثل گورخر، آهو یا پرندگان را در یک دشت محاصره و به آنها حمله می کنند، به تدریج نسل این گونه ها رو به کاهش

 میگذارد یا در خطر انقراض قرار می گیرد.

 

9-چرا زباله ها حیات زیستگاهها را تهدید می کنند؟

زیرا بسیاری از زباله هایی که ما تولید می کنیم، زیان آورند و سا لهای زیاد درمحیط باقی میمانند.

 

 

10-افزایش جمعیت چگونه بر زندگی گیاهان وجانوران تأثیر بدی میگذارد؟

هرچه جمعیت بیشتر می شود، فعّالیّت های کارخانه ای و حمل ونقل و تولید مواد سمی هم بیشتر میشود. گاز های سمی که از اتومبیل ها یا کارخانه ها به هوا و آب وارد می شوند یا سم هایی که در آفت کش های کشاورزی وجود دارد، اثرات بدی بر زندگی گیاهان و جانوران دارند.

 

 

 

 

 

 

11-مهمترین دلایل حفاظت از زیستگاهها کدامند؟

سپاسگزاری از نعم تهای خداوند

لذت بردن از زیبای یها و تفکر در آفرینش

حق حیات

وابستگی موجودات زنده به یکدیگر

فواید گیاهان و جانوران

 

 

12-رابطه درست وصحیح با طبیعت نشانه چیست؟

نشانه شکرگذاری از نعمت های الهی

 

 

13-آیا تخریب زیستگاهها آرامش انسان را برهم میزند؟

انسان از دیدن منظره های طبیعی لذت می برد. ما با دیدن جلوه های طبیعی به عظمت آفرینش خداوند پی  میبریم. همهٔ ما وقتی اوقات فراغت خود را در دامن طبیعت میگذرانیم احساس آرامش

بیشتری میکنیم. اگر زیستگا هها، تخریب یا نابود شوند، انسان از نعمت استفاده و دیدن این زیباییها محروم می شود.

 

14-آیا انسان حق دارد در استفاده از طبیعت زیاده روی کند؟

انسان، تنها موجود زندهٔ روی زمین نیست، سایر موجودات زنده نیز حق حیات دارند و مثل انسان، مخلوق خداوند هستند. انسان ها می توانند فقط در حدی که نیا زهایشان را برآورده کنند، از طبیعت بهره برداری کنند و حق ندارند به دلیل زیاده روی در مصرف یا سودجویی، گو نه ها را نابود کنند.

 

15-چگونه نابودی برخی از گونه های جانوری سبب نابودی جانوران می شود؟

وقتی برخی گونه های یک زیستگاه نابود میشوند، غذای برخی گونه های دیگر کم می شود و آن گونه نیز شروع به کاهش می کند، در نتیجه تعادل زندگی در آنجا به هم می خورد.

 

16-برخی از فواید گیاهان وجانوران را ذکر کنید.

بعضی از جانوران و گیاهان منابع غذایی برای انسا نها هستند. ما از گوشت برخی دام ها یا پرندگان

و میوه ها، غلات، سبزیجات و چای تغذیه می کنیم. بعضی از گیاهان خاصیت دارویی دارند و برای درمان بیماری ها استفاده می شوند. بخشی از دارو هایی که در داروخانه ها فروخته می شوند از عصارهٔ گیاهان به دست آمده است.

 

17-مهمترین وظیفه سازمان حفاظت از محیط زیست چیست؟

مهمترین وظیفهٔ سازمان حفاظت از محیط زیست، مراقبت از زیستگا ههای طبیعی کشور و جلوگیری از تخریب و آلودگی آنها است.

 

-مهمترین شغل در سازمان حفاظت از محیط زیست چیست؟

محیط بانی

 

19-وظیفه ومسولیت محیط بانان چیست؟

محیط بان ها مسئول اجرای قوانین و مقررات محیط زیست در یک منطقه هستند. محیط بان ها از منطقهٔ تحت نظارت خود، بازدید میکنند و کلیه رویداد ها یا فعّالیّتهایی را که موجب تخریب محیط زیست  میشوند شناسایی  میکنند.

 

 

 

 

 

 

20-محیط بانان چه مواردی را به سازمان خود گزارش می دهند؟

آنها ممکن است قطع درختان، بوته کنی،شکار غیرقانونی، روشن کردن آتش، آلودگی های

محیط زیستی یا سیل و طغیان رودخانه را در یک مکان مشاهده کنند و آن را به سازمان گزارش دهند. بدین ترتیب محیطبانان با همکاری سایر اعضای سازمان از آلودگی و تخریب محیط زیست جلوگیری میکنند.

 

21-برخی از کارهایی را که ما برای حفاظت از محیط زیست می توانیم انجام دهیم را ذکر کنید.

نچیدن گل ها

کاشت ونگهداری گیاهان در محیط زندگی

قرار دادن غذا و آب برای حیوانات در زمستان

قرار دادن باقیمانده برنج  یا  نان برای پرندگان

کاهش مصرف کاغذ ودستمال کاغذی و جدا کردن کاغذ از زباله های تر

نخریدن وسایل تزئینی درست شده از اعضای حیوانات

روشن نکردن آتش در جنگل

تماس با شهرداری یا سازمان حفاظت از محیط زیست در صورت بروز آلودگی مهم در محل زندگی

 

 

 

22-منظور از منطقه حفاظت شده چیست؟

سازمان حفاظت محیط زیست، برخی از مناطق کشور را که در آنجا حفظ و تکثیر نسل جانوران یا گیاهان اهمیت خاصی دارد، به عنوان منطقۀ حفاظت شده اعلام  میکند. این منطقه ممکن است جنگل یا مرتع٭ یا دشت و کوهستان باشد.

 

23-چند مورد از مناطق حفاظت شده ایران را ذکر کنید.

برای مثال، منطقهٔ جنگلهای حَرا در آب های خلیج فارس و دشت ارژن در فارس و اُشترانکوه در لرستان از مناطق حفاظت شدهٔ  کشور ما هستند.

 

 

24-برخی از مقررات مناطق حفاظت شده را بنویسید.

شکار و صید یا قطع درختان و از بین بردن گیاهان در این منطقه ممنوع است.

 

25-اصل 50 قانون اساسی چه چیزی را مطرح می کند؟

در جمهوری اسلامی ایران، حفاظت محیط زیست که نسل امروز و نسل های بعد باید در

آن حیات رو به رشدی داشته باشند، وظیفهٔ عمومی تلقی می گردد و

سوالات درس  11

 

 

 

1-زیستگاه (زیست بوم ) چیست؟

به منطقهٔ بزرگی که در آن مجموعه ای از گیاهان و جانوران خاص زندگی می کنند، زیستگاه )زیست بوم( می گویند.

 

2-مهمترین عاملی که موجب گوناگونی وتنوع زیستگاه ها در کشور شده چیست؟

تنوع آب و هوایی

 

3-وظیفه کارشناسان هواشناسی در ایستگاههای هواشناسی چیست؟

هر روز عناصر مختلف مثل دمای هوا، میزان بارندگی، میزان رطوبت، جهت وزش باد و سرعت وزش باد را اندازه گیری می کنیم. سپس این اندازه ها را ثبت  می کنیم و روی آنها محاسباتی انجام می دهیم.

 

4-مهمترین عناصر آب وهوا چیست؟

دما  وبارش

 

5-آب وهوای یک منطقه چگونه مشخص می شود؟

با اندازه گیری میزان دما و بارش یک مکان، در طی ماه و سال می توان پی برد که آب و هوای آنجا چگونه است.

 

6-میزان دما وبارش چگونه نشان داده می شود؟

به صورت نمودار

 

7-به طور کلی ایران را می توان به چند ناحیهٔ آب وهوایی تقسیم کرد؟

الف- معتدل و مرطوب خزری

ب-معتدل و نیمه خشک کوهستانی

ج- گرم وخشک داخلی

د- گرم و شرجی سواحل جنوب

 

8-ناحیه آب وهوایی معتدل ومرطوب خزری در کدام قسمت ایران واقع شده است و ویژگی آن چیست؟

این ناحیه در کنار دریای خزر بین کوه های البرز و دریا واقع شده است و در تمام ماههای سال بارندگی دارد. بنابراین، مرطوب ترین ناحیهٔ آب و هوایی ایران به شمار میآید. البته

میزان بارندگی از غرب به شرق این ناحیه کاهش می یابد. ناحیهٔ خزری، تابستان ها و زمستان ها ی معتدل دارد.

 

9-آیا در ناحیه خزری محصولات کشاورزی نیاز به آبیاری دارند؟

در ناحیهٔ خزری، برای کشت بیشتر محصولات کشاورزی از آب

باران )دیم( استفاده می شود و فقط برخی از محصولات مانند برنج به آبیاری

نیاز دارند.

 

 

 

 

10-ناحیه آب وهوایی معتدل و نیمه خشک کوهستانی در کدام قسمت ایران واقع شده و ویژگی آن چیست؟

این ناحیه، کوهستان های مرتفع ایران و کوهپایه های اطراف آنها را در بر میگیرد. در برخی ارتفاعات این ناحیه در هنگام زمستان برف زیادی میبارد و یخبندان های شدید به وجود

می آید. به همین دلیل دارای زمستان های سرد و تابستا نهای معتدل است. این

ناحیه، با آنکه تقریباً 9 ماه از سال باران دارد، در تابستا نها خشک است

 

11-چرا در ناحیه معتدل ونیمه خشک کوهستانی امکان کشت دیم وجود دارد؟

 به دلیل بارش کافی در طی سال

 

12-پوشش گیاهی در ارتفاعات ناحیه معتدل و نیمه خشک کوهستانی چگونه است؟

در ارتفاعات این ناحیه جنگلها و مراتعی سرسبز روییده است.

 

13-ناحیه آب وهوایی گرم وخشک داخلی مربوط به کدام نواحی ایران می شود واین ناحیه به چه دلیل خشک است؟

این ناحیه که شامل نواحی مرکزی ایران است تابستا نهای گرم و خشک دارد.

خشکی این ناحیه به دلیل آن است که فقط در چند ماه از سال، آن هم به

مقدار کم باران  می بارد. در بعضی از بخشهای این ناحیه، بیابا نهایی به وجود

آمده است که ممکن است سا لها در آنجا باران نباریده باشد؛ مانند بیابان لوت.

 

 

14-درناحیه گرم وخشک داخلی دما چه وضعیتی دارد؟

در ناحیهٔ خشک داخلی ایران، اختلاف دمای شب و روز زیاد است و

تابستا نها هوا بسیار گرم می شود.

 

15-پوشش گیاهی در ناحیه آب وهوایی گرم وخشک داخلی چگونه است؟

این ناحیه از نظر پوشش گیاهی فقیر است و تنها گیاهان خشکی پسند

مانند درختان تاغ و گز و بوته های خاردار در آنجا قادر به رشد و نمو هستند.

 

 

 

16-ناحیه آب وهوایی گرم وشرجی سواحل جنوب در کدام قسمت ایران واقع شده است؟ و ویژگی آن چیست؟

این ناحیه در کناره های خلیج فارس و دریای عمان، از جلگه خوزستان تا بندر چابهار

کشیده شده است. به طور کلی مناطق جنوبی ایران، تابستا نهای بسیار گرم و

زمستا نهای ملایم دارد.

 

17-چرا نواحی ساحلی جنوب ایران جزء نواحی خشک ایران است؟

زیرا میزان بارندگی در این ناحیه بسیار کم است.

 

-چرا در نواحی ساحلی جنوب ایران حالت شرجی بوجود می آید؟

 به دلیل وجود دریا و تبخیرآب های آن نم هوا زیاد است، حالت شرجی به وجود می آید.

 

19-چرا در نواحی آب وهوایی گرم وخشک داخلی وگرم وشرجی سواحل جنوب زراعت دیم امکان پذیر نیست؟

به دلیل کم بودن میزان بارندگی

 

 

20-چرا بارندگی در نواحی ساحلی شمال بیشتر از نواحی ساحلی جنوب است؟

به دلیل وجود رشته کوه البرز ونفوذ هوای سرد از شمال دریای مازندران

 

21-برای هر کدام از نواحی آب وهوایی ایران چند شهر نام ببرید.(نقشه صفحه 59)

الف- معتدل و مرطوب خزری —------—  ساری - رشت

ب-معتدل و نیمه خشک کوهستانی —----  مشهد – زنجان - کرمانشاه

ج- گرم وخشک داخلی------------------  یزد – کرمان - زاهدان

د- گرم و شرجی سواحل جنوب----------  بندر عباس  - بوشهر

سوالات درس 10

 

 

1-کشور ما ایران چند کیلومتر مربع وسعت دارد؟  

195/648/1  کیلومتر مربع

 

2-کشور ما در سال 1390  چند نفر جمعیت داشت؟

 75 میلیون نفر

 

3-کشور ما در سال 1390 چند شهر  و  روستا  داشت؟

بیش از ١٣ ٠٠ شهر و ٥٠،٠٠٠ روستا

 

4-تقسیم بندی کشور چرا و چگونه صورت گرفته است؟

برای ادارهٔ بهتر کشور، آن را به بخشهایی تقسیم کرده اند که به آن استان  می گویند. استان به وسیلهٔ استانداری اداره می شود.هر استان نیز به چند شهرستان تقسیم می شود .در هر شهرستان تعدادی شهر و روستا وجود دارد.

 

5-شهرداری چگونه موسسه ای است؟

شهرداری مؤسسه ای است که برای ادارهٔ بهتر شهر به وجود آمده و خدماتی به ساکنان شهر ارائه می کند.

 

6-وظیفه کارکنان شهرداری چیست؟

کارکنان شهرداری تلاش می کنند تا ما در شهری زیباتر با آسایش زندگی کنیم.

 

 

 7-مهم ترین خدمات شهرداری را ذکر کنید.

• احداث و تعمیر یا آسفالت خیابان ها، پل ها، تونل ها و پیاده رو ها برای رفت و آمد بهتر شهرنشینان

• ایجاد فضای سبز و کاشتن درخت و نهال در مکان های مختلف شهر و احداث بوستان )پارک(، و زمین بازی کودکان

•نظافت کوچه ها و خیابان ها و جمع آوری و دفع زباله ها

•نظارت بر ساخت و ساز ها یعنی اگر افراد بخواهند ساختمانی برای محل ست یا کسب و کار خود بسازند باید از شهرداری پروانهٔ ساختمان٭ » بگیرند.

•ایجاد فرهنگ سرا ها و خانه های سلامت برای اوقات فراغت مردم

•نظارت بر حمل و نقل عمومی )اتوبوس،تاکسی،مترو( برای رفت وآمد مردم

 

8-شهرداری هزینه خدماتی را که به مردم ارائه می کند چگونه تأمین می کند؟

شهرداری برای انجام این خدمات باید پول زیادی هزینه کند. شهرداری بخشی از در آمد خود را از مردم دریافت می کند. برای مثال شهرنشینان باید هرسال مبلغی به عنوان عوارض نوسازی به شهرداری بپردازند.

 

 

 

 

 

 

 

9-روستاها چگونه اداره می شوند؟

در روستا ها، شورای اسلامی روستا وجود دارد. ریش سفیدان و افراد با تجربه و مورد اعتماد روستا دور هم جمع می شوند و برای بهتر شدن وضع روستای خودشان، اقداماتی از قبیل ساختن یا تعمیر حمام، پل، و  مدرسه، مسجد، قنات و امور دیگر، تصمیم گیری می کنند.

 

10-ایران از نظر پستی و بلندی به  چند  بخش  تقسیم  می شود ؟

الف - مرتفع و بلند ب-  پست و هموار

 

 

11-نواحی مرتفع وبلند شمال ایران کدامند؟

کوههای آذربایجان (شمال غرب)

رشته کوه البرز (شمال)

کوههای خراسان (شمال شرق)

 

 

12-قله های آتشفشانی کوههای آذربایجان کدامند؟

سهند – سبلان

 

 13-کدام رشته کوه مانند دیوار، دریای مازندران را از قسمت های داخلی کشور جدا میکند؟

رشته کوه البرز

 

14-قله های مهم رشته کوه البرز را نام ببرید.

 دماوند – توچال – علم کوه

 

15-دامنه های شمالی وجنوبی البرز چه تفاوتی باهم دارند؟

در دامنه های شمالی رشته کوه البرز که رو به دریا قرار دارد، برف و باران فراوان   می بارد. این دامنه ها پوشیده از جنگلهای انبوه است؛ به عکس، دامنه های جنوبی البرز بدون رطوبت مانده و فقط در فصل زمستان برف و باران دریافت می کند و در نتیجه پوشش گیاهی کمتری دارند.

 

16-نواحی بلند و مرتفع غرب ایران چه نام دارد؟ جهت آن چگونه است؟ و وضعیت بارش آن را ذکر کنید.

رشته کوه زاگرس در غرب ایران کشیده شده است و جهت آن شمال غربی  جنوب شرقی

(       ) است.در دامنه های شمال غربی برف و باران فراوانی می بارد اما هر چه به سمت جنوب زاگرس پیش  می رویم از میزان برف و باران کاسته می شود.

 

17-قله های بلند زاگرس را نام ببرید؟

هزار ولاله زار  -  دنا  - زرد کوه

 

-قله های بلند نواحی مرکزی  ایران را ذکر کنید.

شیرکوه  - کرکس

 

19-قله های بلند نواحی جنوب شرقی ایران را نام ببرید.

 تفتان

 

20-نواحی پست وهموار ایران شمال کدام ناهمواری ها است؟

شامل دشت ها و جلگه هاست

 

 

21-دو دشت وسیع ایران را نام ببرید.

دشت کویر – دشت لوت

 

 

22-آیا همه نواحی پست و هموار ایران برای کشاورزی مناسب است؟

برخی از دشتها به دلیل داشتن خاک مساعد و آب و هوای مناسب حاصلخیزند. جلگه ها نیز زمین های حاصلخیز و مناسبی برای کشاورزی هستند.

 

23-جلگه چگونه تشکیل میشود؟

رودها خاکها را شسته با خود حمل ودر کنار رود ویا سواحل دریا ته نشین می کنند که این آبرفتها تشکیل جلگه را میدهد که امکان رشد گیاه در این مکانها به دلیل  حاصلخیز بودن خاک بسیار زیاد است.

 

24-معمولا از کدام بخش از مناطق کوهستانی برای چَرای دامها استفاده می شود؟

در کوهپایه ها یعنی زمینهایی که از یکسو به کوه ها و از سوی دیگر به دشتها مربوط میشود، علفزارهایی روییده است که از آنها به عنوان چراگاه استفاده می شود.

 

25-ایران در کدام جهت قاره آسیا قرار دارد؟

در جنوب غربی قارهٔ آسیا

درس 11

1-اوضاع کشور پس از سقوط سلسله صفوی چگونه بود؟
در پی تسلط افغان ها بر اصفهان و برکناری و قتل شاه سلطان حسین صفوی، ایران گرفتار تجزیه و تفرقه شد.
 افغان ها توان حکومت بر سراسر ایران را نداشتند. به همین دلیل، در گوشه و کنار کشور مدعیانی سر برآوردند. 
روسیه و عثمانی نیز با استفاده از آشفتگی اوضاع، قسمتهایی از شمال و غرب ایران را اشغال کردند.


2-نادر چگونه به قدرت رسید و چه سلسله ای را بنیان نهاد؟
در اوضاع آشفته کشور، نادر که سرداری از ایل افشار بود، برای نجات ایران به یکی از شاهزادگان صفوی پیوست. او و سپاهیانش، نخست افغان ها را سرکوب و تار و مار کردند و سپس نیروهای روسیه و عثمانی را از ایران بیرون راندند. نادر پس از این پیروزی ها، خاندان صفوی را کنار زد و خود بر تخت شاهی نشست. بدین ترتیب، سلسلهٔ افشاریه پایه گذاری شد.


3-نادر شاه افشار چند سال حکومت کرد و چرا به هند لشکر کشید؟
بیشتر دورهٔ دوازده سالهٔ پادشاهی نادر به نبرد با بیگانگان و فرونشاندن شورشهای داخلی گذشت. نادرشاه در تعقیب گروهی از افغان های شورشی که به هندوستان گریخته بودند، به آن کشور لشکر کشید. او تا دهلی پیش رفت و با غنیمت های بسیار به کشور بازگشت.


4-تصمیم نادرشاه افشار برای تبدیل ایران به یک کشور یکپارچه وقدرتمند چه بود.
برای اینکه بتواند از استقلال و تمامیت سرزمینی خود در برابر دشمنان دفاع کند. وی از موقعیت حساس خلیج فارس و اهمیت نیروی دریایی آگاه بود؛ ازاین رو، برای تأسیس نیروی دریایی ایران در خلیج فارس، کارهایی انجام داد اما این کارها با مرگ او متوقف شد.


5-چه چیز سبب قتل نادرشاه افشار توسط فرماندهان سپاهش شد؟
نافرمانی ها و شورش های پیاپی در سا لهای پایانی حکومت نادر، تأثیر روحی و روانی نامطلوبی بر او گذاشت. او که نسبت به اطرافیان و سرداران خود بدگمان شده بود، برفتارهای خشونت آمیز و بی رحمانه روی آورد. فرماندهان سپاه نادرشاه که از جان خود می ترسیدند، او را به قتل رساندند.


6-اوضاع ایران پس از قتل نادر چگونه بود؟
به دنبال قتل نادرشاه، ایران بار دیگر به صحنهٔ جنگ حاکمان محلی و سران ایلها تبدیل شد و ناآرامی و آشوب سراسر کشور را فراگرفت. از قلمرو پهناوری هم که نادرشاه بر آن فرمان می راند، فقط خراسان در اختیار شاهرخ، نوهٔ او، باقی ماند.




7-چه کسی سلسله زندیه را پایه گذاری کرد ،چه لقبی داشت و چگونه حکومت می کرد؟
سرانجام، کریمخان از ایل زندیه، با پیروزی بر دیگر مدعیان حکومت، برای مدتی به درگیری ها و نزاع های داخلی پایان بخشید. او حکومتِ بخش بزرگی از ایران به جز خراسان را به دست گرفت و سلسلهٔ زندیه را بنیان گذاشت. کریم خان به جای عنوان شاه، لقب وکیل الرعایا  یعنی نمایندهٔ مردم را برای خود برگزید. او با ملایمت و مهربانی با مردم رفتار می کرد، به صلح، آسایش و آرامش عمومی اهمیت می داد و می کوشید با استفاده از شیوه های مسالمت آمیز، از بروز ناامنی و شورش های داخلی جلوگیری کند.



8-کریم خان زند چند سال حکومت کرد ودر زمان وی چه بناهایی ساخته شد؟
دوران فرمانروایی کریم خان سی سال طول کشید. در این دوران، ثبات و آرامش نسبی در سراسر کشور به وجود آمد و در نتیجه، اوضاع اجتماعی و اقتصادی بهتر شد. در این زمان، بناهای مهمی مانند بازار وکیل، مسجد وکیل، حمام وکیل و ارگ کریم خان در شیراز، پایتخت زندیه، ساخته شد و فعّالیتهای علمی و فرهنگی در آن شهر رونق گرفت. با مرگ
 وکیل الرعایا، افراد خاندان او برای کسب قدرت با یکدیگر درگیر شدند و بار دیگر جنگ داخلی کشور را فرا گرفت.


9- آقامحمد خان قاجار چگونه به قدرت رسید؟
ایل قاجار یکی از ایل های ترک تبار ایران بود. رئیس این ایل پس از کشته شدن نادرشاه مدعی حکومت ایران شد اما از کریمخان زند شکست خورد و به قتل رسید. پسر او، آقامحمدخان، پس از مرگ کریمخان تلاش برای رسیدن به حکومت را آغاز کرد. او پس از مدتی جنگ و گریز، لطفعلی خان، آخرین فرمانروای زندیه را شکست داد و به قتل رساند. همچنین، مردم کرمان را به دلیل پناه دادن به لطفعلی خان، بی رحمانه مجازات کرد.


10-دوره حکومت فتحعلی شاه با شروع نفوذ چه کشورهایی در ایران همزمان شد؟
پس از آنکه آقامحمدخان به دست خدمتکارانش کشته شد، برادرزاده او، فتحعلیشاه، به قدرت رسید. دوره حکومت
 فتحعلی شاه، همزمان با آغاز نفوذ و دخالت گسترده کشورهای روسیه، انگلستان و فرانسه در ایران بود.

11-علل تغییرات در اروپا همزمان با روی کارآمدن قاجاریه که سبب افزایش رقابت استعماری آنان شد چه بود؟
. انقلاب صنعتی  که از انگلستان آغاز شد و در اروپا گسترش یافت. و نیروی ماشین و ابزارهای صنعتی جای نیروی انسان و ابزارهای دستی را در تولید گرفت. ازاینرو، سرعت و میزان تولید افزایش یافت. 
انقلاب صنعتی موجب شکوفایی اقتصادی و افزایش قدرت نظامی و ی کشورهای اروپایی شد و توجه آنها را به سوی کشورهایی که مواد اوّلیه یا بازار مصرف مناسبی داشتند، جلب کرد. 


12- روسیه از چه زمانی قدرتمند شد و پس از آن چه اهدافی را دنبال کرد؟
بعد از فرمانروایی پتر و در نتیجهٔ برنامه ها و فعّالیت های او به کشوری قدرتمند و استعمارگر تبدیل شد. پس از آن نیز با حمله به کشورهای همسایه، قلمرو خود را گسترش داد
. یکی از اهداف استعماری این کشور رسیدن به  آ بهای آزاد و گرم خلیج فارس و اقیانوس هند بود.




13-عهدنامه گلستان چرا میان ایران وروسیه بسته شد و به موجب این قرارداد کدام مناطق از ایران جدا شد؟
در زمان فتحعلی شاه، روسیه با ارتشی مجهز به سلاح های جدید و آشنا با فنون جنگی تازه به قلمرو ایران در قفقاز حمله کرد. سپاه ایران با جنگاوران ایلهای مختلف ولی با سلاح های ابتدایی به مقابله پرداخت. سرانجام پس از ده سال  ،روسیه پیروز شد و عهدنامۀ گلستان را به ایران تحمیل کرد وبه موجب آن، ایالتهای گرجستان و داغستان و شهرهای باکو و گنجه از حاکمیت ایران خارج شدند و تحت حاکمیت روسیه قرار گرفتند.


14-چرا عهدنامه ترکنچای میان ایران وروسیه بسته شد و چه مفادی داشت؟ 
جنگاوران ایل ها و نیروهای داوطلب مردمی برای جبران عهدنامهٔ گلستان با فتوای علما به سرعت مناطق اشغال شده را آزاد کردند  روسیه با تمام قوا  وارد جنگ شد و با شکست دادن سپاه ایران، عهدنامۀ ترکمان چای را  که ننگین تر از قرارداد گلستان بود  به کشور ما تحمیل کرد. بر اساس آن سرزمین های ایرانیِ شمال رود ارس به تصرف روسیه درآمد؛ ایران از کشتی رانی در دریای مازندران محروم گردید و مجبور به پرداخت غرامت شد.


15مهمترین هدف انگلستان از رابطه با حکومت قاجار چه بود؟
جلوگیری از دسترسی کشورهای رقیب به هندوستان (مهمترین مستعمره انگلستان) از طریق ایران

16- تعهدات ایران و انگلستان در عهدنامه های مرتبط با موضوع هند در زمان فتحعلی شاه چه بود؟
 بخشی از مفاد عهدنامهٔ مفصل که در سال 1227 ق میان  ایران و انگلستان بسته شد:
-حکومت قاجار تعهد کرد که به هیچ کشوری اجازه ندهد از خاک ایران به هندوستان لشکرکشی کند. 
-انگلیسی ها نیز متعهد شدند که در صورت حملهٔ کشورهای دیگر به ایران، به حکومت قاجار کمک های مالی و نظامی کنند.
-اگر میان دولت ایران و طوایف افغان اختلاف و نزاعی صورت گرفت دولت انگلستان مداخله نخواهد کرد.



17- افغانستان و بخشی از سیستان و بلوچستان چه زمانی از ایران جدا شد؟
انگلستان در طول جنگ های روسیه با ایران، به تعهدات خود عمل نکرد. این کشور، در دوران محمدشاه و ناصرالدین شاه با لشکرکشی به خلیج فارس و حمله به جزایر و بنادر ایران، حکومت قاجار را مجبور کرد که به جدایی افغانستان از ایران رضایت دهد. انگلیسی ها همچنین ناصرالدین شاه را وادار کردند که با جدایی قسمت شرقی سیستان و بلوچستان از ایران موافقت کند. علاوه بر اینها، تعدادی از جزایر ایرانی خلیج فارس را اشغال و به پایگاه نظامی خود تبدیل کردند.



- مفاد عهدنامه پاریس چه بود؟
بخشی از مفاد عهدنامهٔ پاریس که در سال 1273 ق میان ایران  و انگلستان بسته شد:
 دولت ایران از هر نوع ادعای حاکمیت نسبت به هرات و سایر قسمت های افغانستان دست برداشته و متعهد می گردد که از مداخله در امور آن سرزمین خودداری نماید. ]
 پس از آنکه دولت ایران نیروهای خود را از هرات خارج کرد و سفیر انگلستان را پذیرفت، دولت انگلیس نیروهای خود را از سواحل و بنادر ایران خارج می کند.

درس  12
1-شکست های نظامی و ی دوره قاجار علاوه بر نتایج زیانبار چه نتایج دیگری داشت؟
ایرانیان را متوجه پیشرفت های علمی و صنعتی کشورهای اروپایی کرد. تمداران، اندیشمندان و عالمان دینی برای جبران عقب ماندگی ایران به چاره جویی پرداختند و برای حفظ استقلال و پیشرفت کشور خود کارهایی انجام دادند.

2-عباس میرزا )ولیعهد فتحعلی شاه (متوجه کدام ویژگی های برتر سپاه روسیه در جنگ  دو کشور شد؟
متوجه پیشرفت های علمی، صنعتی و نظامی روسیه و ومتوجه  مجهز  بودن ارتش روسیه به سلاح های جدید که آموزش دیده  بودند   و به اهمیت صنایع نظامی پی برد.   با وجود تعداد زیاد سپاهیان ایران و دلاوری و فداکاری آنها، روس ها به دلیل برخورداری از دانش و تجهیزات پیشرفتهٔ نظامی پیروز شدند. عباس میرزا سرانجام به این نتیجه رسید که باید تغییراتی در کشور ایجاد کند.

3-عباس میرزا برای پیشرفت ایران چه اقداماتی انجام داد؟
افرادی را  برای فراگیری علوم و فنون جدید و آشنایی ایرانیان  با دستاوردهای تمدن اروپا از جمله  رشته های فنی، نظامی و پزشکی به   انگلستان  و اروپا فرستاد آنها کنجکاو بودند که بدانند دلیل پیشرفت های علمی و صنعتی کشورهای اروپایی چه بوده است.  دستورترجمه کتاب های تاریخ آن کشورها برای آگاهی از اوضاع کشورهای اروپایی را د اد
در آن دوره تازه صنعت چاپ به ایران راه یافته بود.  عباس میرزا قبل از پادشاهی از دنیا رفت و فتحعلی شاه به دلیل علاقه مندی به او، پسرش، محمدمیرزا، را به ولیعهدی برگزید.
4-میرزا تقی خان امیرکبیر صدراعظم کدام پادشاه قاجار بوده و در این زمان چه مشکلاتی در کشور وجود داشت؟
ناصرالدین شاه در ابتدای سلطنتش، امیرکبیر را به صدراعظمی منصوب کرد و در ادارهٔ کشور به او اختیار کامل داد. در آن زمان، حکومت قاجار با مشکلات بزرگی از قبیل شورش در ایالت ها، دخالت های خارجی، بی نظمی و اختلال امور کشوری و لشکری و خالی بودن خزانه رو به رو بود.
میرزا تقی خان امیرکبیر کارهای جدّی و مؤثری برای نوسازی و اصلاح امور ایران انجام داد
5-برخی از اقدامات امیرکبیر را نام ببرید
-برقرارکردن امنیت و آرامش
- اقدامات اصلاحی گسترده برای نوسازی و کارآمدی تشکیلات حکومتی
-مبارزه با مفاسد اداری و اقتصادی 
-توجه ویژه ای به حفظ استقلال کشور در ت خارجی و قطع نفوذ و دخالتهای روسیه و انگلستان در ایران 
 -یکی از مهم ترین اقدامات امیرکبیر، تأسیس مدرسهٔ دارالفنون بود.

6-هدف امیرکبیر ازتأسیس مدرسه دارالفنون چه بود و معلمان آن را  از چه کشورهایی انتخاب کرد؟
علت تأسیس دارالفنون آموختن  علوم و فنون جدید توسط تعداد بیشتری از ایرانیان در داخل کشور بود زیرا فرستادن دانشجو به اروپا را کافی نمی دانست، معلمانی از کشورهایی جز روسیه و انگلیس )مثلاً از اتریش( برای تدریس در مدرسهٔ دارالفنون استخدام شوند مدرسهٔ دارالفنون مدتی پس از برکناری امیرکبیر و چند روز پیش از قتل او شروع به کار کرد.


7-اقدامات امیرکبیر چه زمانی به فراموشی سپرده شد
 پس از قتل او بر اثر توطئهٔ درباریان ناصرالدین شاه


8-در نتیجه آشنایی ایران با تمدن اروپایی از چه زمانی مدارس به سبک اروپایی تاسیس شد
از اواخر حکومت ناصرالدین شاه به تدریج، افرادی از جمله میرزا حسن رُشدیه که در بیروت و استانبول با این نوع آموزشگاه ها و شیوهٔ فعّالیت آنها آشنا شده بود مدرسه هایی به سبک اروپایی در ایران تأسیس کردند. او در زادگاهش تبریز و شهرهای مشهد، تهران و قم چندین مدرسهٔ جدید تأسیس کرد. پس از آن بر تعداد این مدرسه ها در ایران افزوده شد. 

9-علت رقابت ها ی روسیه و انگلستان در ایران چه بود و این رقابت ها چه آسیبی به ایران وارد کرد؟
برای توسعهٔ نفوذ اقتصادی خود در کشور ما به رقابت پرداختند.اوج این رقابت ها در دورهٔ ناصرالدین شاه بود و صنعت و بازرگانی کشور ما با واگذاری  امتیازهایی  آسیب های فراوانی دید. شرکت های بازرگانی خارجی در بیشتر شهرهای ایران شعبه هایی تأسیس کردند و به خرید و فروش مشغول شدند. این شرکت ها معمولاً کالاهای اروپایی را بدون پرداخت حقوق گمرکی و یا با حقوق گمرکی بسیار ناچیزی وارد کشور می کردند. به همین دلیل، تولیدات داخلی قادر به رقابت با آنها نبودند. تولیدکنندگان و بازرگانان ایرانی چون نمی توانستند با این شرکتها رقابت کنند، روز به روز ضعیفتر شدند و شروع به ورشکستگی کردند.

10-برخی از امتیازات واگذار شده به انگلیسی ها و روس ها در زمان قاجاریه را ذکر کنید
امتیازهای واگذار شده به انگلیسیها 
1 احداث تلگراف
 2 رویتر: بهره برداری از جنگل ها و منابع و معادن ایران به جز طلا و نقره
 3 کشتی رانی در کارون
 4 بخت آزمایی (لاتاری(
 5  تأسیس بانک شاهنشاهی
 6 خرید و فروش انحصاری توتون و تنباکو
 7 دارسی: استخراج معادن نفت

امتیازهای واگذار شده به رو سها
1 شیلات شمال
 2 بانک استقراضی روس
 3 تشکیل نیروی قزاق،
4 احداث راه شوسهٔ بین انزلی و قزوین
 5  قرارداد گمرکی



11-واگذاری امتیازهای اقتصادی به بیگانگان چه نتایجی داشت و چه کسانی به مخالفت با این امتیاز ات پرداختند؟
موجب تسلط هرچه بیشتر بیگانگان بر منابع ثروت و بازار کشورشان می شد مردم به همراه  ون که از گروه های مورد احترام و اعتماد جامعهٔ ایران در عصر قاجار بودند، رهبری اعتراض های مردمی را به عهده داشتند.

12-نخستین و گسترده ترین جنبش اجتماعی مردم (نهضت تنباکو )چرا اتفاق افتاد و چه نتیجه ای داشت؟
در دورهٔ ناصرالدی نشاه، یک نفر انگلیسی به نام تالبو ت با پرداخت رشوه به درباریان، امتیاز انحصاری خرید و فروش توتون و تنباکوی ایران را به مدت پنجاه سال به دست آورد. در آن زمان، توتون و تنباکو از عمد ه ترین محصولات کشاورزی ایران بود. براساس این امتیاز، ایرانیان نمی توانستند محصول توتون و تنباکوی خود را به کسی غیر از تالبوت بفروشند. در مقابل، تالبوت نیز تعهد کرده بود که هر سال 15000 لیرهٔ انگلیس به همراه یک چهارم سود سالانهٔ خود را به حکومت ایران پرداخت کند ناصرالدین شاه به خواستهٔ مخالفان اعتنایی نکرد و آیت اللّٰه میرزا حسن شیرازی، مرجع تقلید شیعیان در سامرا، در حمایت از نهضت، استفاده از توتون و تنباکو را حرام اعلام کرد. ناصرالدی نشاه مجبور به لغو امتیاز و پرداخت غرامت و خسارت به تالبوت شد. نهضت تنباکو نخستین حرکت جدّی مردم ایران برای رهایی از نفوذ و سلطهٔ خارجی و ایستادگی در برابر ستم داخلی بود. پیروزی این نهضت، حس اعتماد به نفس و روحیهٔ مقاومت و مبارزه را در مردم تقویت کرد.

درس 17

1-قاره آسیا از اطراف به کدام اقیانوس ها محدود می شود؟

از شرق به اقیانوس آرام یا کبیر

از شمال به اقیانوس منجمد شمالی

از جنوب به اقیانوس هند

 

2-آسیا چگونه از آمریکا ، آفریقا و اروپا جدا می شود؟

به وسیله تنگه برینگ از آمریکای شمالی

به وسیله کانال سوئز از افریقا

به وسیله رشته کوه اورال از اروپا

 

3- اوراسیا به کجا گفته می شود؟

در بین قاره های جهان، تنها دو قاره آسیا و اروپا به هم چسبیده اند به همین دلیل، بعضی از جغرافی دانان این دو قاره را یک قاره دانسته و آن را اوراسیا نامیده اند.

 

4-وسیع ترین قاره جهان چه نام دارد و موقعیت آن بر روی کره زمین کجاست؟

قاره آسیا –در نیمکره شمالی (نسبت به اِستوا) – درنیمکره شرقی (نسبت به نصف النهار مبدأ) واقع شده است.

 

5-چند نوع ناهمواری در قاره آسیا وجود دارد؟

١ فلات های بلند و کوه های مرتفع ٢ سرزمین های پست ٣ مجمع الجزایر آتشفشانی

 

6-فلات های آسیا را از غرب به شرق نام ببرید. آناتولی، ایران، تبت و مغولستان

شرق مغولستان"تبت " ایران "آناتولی " غرب

 

 

7-بام دنیا کجاست؟

قلّهٔ اورست ) 8848 متر ( در رشته کوه هیمالیا، بلندترین قلّهٔ جهان است و به آن بام دنیا لقب داده اند.

 

8- چند مورد از جلگه های آسیا را نام ببرید.

جلگهٔ بزرگ سیبری، جلگهٔ گنگ و سند و جلگهٔ چین.

 

9-جلگه سیبری از آبرفت کدام رودها بوجود آمده اند؟ لِنا – یِنی سِئی – اُب – ایرتیش

 

10-جلگه های سِند وگنگ در کجا واقع شده ورودهای بوجود آورنده آنها از کجا سرچشمه میگیرند؟

در شمال شبه جزیرهٔ هند واقع شده و نام این جلگه از دو رود گنگ و سند که از رشته کوه های هیمالیا سرچشمه می گیرند، گرفته شده است

 

11-جلگه های سند وگنگ کدام کشور ها را دربر میگیرد؟

شمال هند، بخش وسیعی از کشور پاکستان و بنگلادش را دربر می گیرد.

 

12-دلتا چیست و چگونه گسترش می یابد؟

گاهی رودها، آبرفتها را در مصب٭ خود انباشته می کنند و از انباشته شدن آبرفت ها در مصب رودها، سرزمین های مثلث شکلی به وجود می آید که به آنها دلتا Δ می گویند. با انباشته شدن دائمی آبرفتها، دلتاها پیوسته توسعه می یابند و در آب دریا پیش می روند.

 

13-دلتا ها از چه نظر مناسب و از چه نظر نامناسب می باشد؟

دلتاها زمین های مناسبی برای کشاورزی بوده و جمعیت انبوهی را در خود جای داده اند. با این حال ساکنان

این دلتاها همواره در معرض خطراتی چون طوفا ن های دریایی، طغیان رود و سیلاب هستند.

 

14-دلتا ی بنگال از آبرفت کدام رودها بوجود آمده است؟ و کدام کشور ها را دربر میگیرد؟

از آبرفت رودهای گَنگ – براهما پوترا – میگهنا – پِدما

کشور بنگلادش را در برمی گیرد.

 

15-جلگه پهناور شرق آسیا چه نام دارد و از آبرفت کدام رودها بوجود آمده است؟

جلگه بزرگ چین است که از آبرفت رود یانگ تسه کیانگ » پدید آمده است.

 

16-مجمع الجزایر های شرق و جنوب شرقی آسیا را نام ببرید.

ژاپن، فیلیپین و اندونزی

 

17-چرا در شرق وجنوب شرقی آسیا بلایای طبیعی و کوه های آتشفشانی بیشتر است؟

از آنجایی که این بخش از قارهٔ آسیا از ناهمواری های جوان٭ است، کوه های آتشفشانی زیادی در آنها مشاهده می شود. همچنین در این مناطق، زمین لرزه های بسیاری رخ می دهد. بنابراین کشورهایی که در این منطقه واقع شد ه اند، همواره در معرض بلایای طبیعی٭ چون زمین لرزه، سونامی٭ و فعال شدن کوه های آتشفشانی هستند.

 

 

 

 

- آسیا از نظر دما به چند بخش تقسیم می شود؟

-در سرزمینهای مجاور قطب شمال در سیبری، هوا در تمام روزهای سال سرد و دارای یخبندان های طولانی است.

-بخش های داخلی و مرکزی آسیا، آب و هوای قاره ای یا برّی دارند. در این نوع آب و هوا، زمستا نها بسیار سرد و تابستان ها بسیار گرم و خشک است.

-سرزمینهای مجاور دریاها از دریای سرخ تا جزیره تایوان در شرق چین، آب و هوای گرم دارند.

 

 

 

19-آسیا از نظر بارش به چند بخش تقسیم می شود و هر کدام چه مناطقی را شامل می شوند و چه وی‍‍ژگی هایی دارند؟

الف( آسیای مرطوب )سبز(: در شرق، جنوب و جنوب شرقی آسیا وزش بادهای باران آور موسمی (مونسون(در اواخر بهار و فصل تابستان سبب بارش باران فراوان می شودکه زندگی روستایی و کشاورزی به آن بستگی دارد البته بارش کم یا نامنظم آن سبب خسارت کشاورزان وبارش شدید آن موجب طغیان رودخانه ها و بروز سیل می شوند.

ب( آسیای خشک : سرزمین های غرب و جنوب غربی آسیا از جمله عربستان، داخل فلات آناتولی و فلات ایران و

آسیای مرکزی به ویژه بیابان گُبی را شامل می شود.

درس 16

 

1-چرا دانشمندان و بزرگان ایرانی کوشیدند به مغولان نزدیک شوند؟

  - آشنا کردن مغولان با فرهنگ و تمدن ایرانی اسلامی  

  - مهار کردن خوی خشن و ویرانگر بیابانگردان مغول  

  - آموختن راه و رسم کشورداری به آنان

  - جلوگیری از خونریزی بیشتر.

 

2-خواجه نصیر الدین طوسی که بود و چه جایگاهی نزد هلاکوخان داشت و چه اقداماتی انجام داد؟

از برجسته ترین دانشمندان مسلمان ایرانی و مشاور هلاکوخان بود . او در جریان لشکرکشی هلاکو، تلاش زیادی برای حفظ جان مردم و کاهش قتل و غار تهای مغولان کرد. به تشویق او هلاکو رصدخانۀ مراغه را ساخت که تبدیل به یک مرکز علمی و تحقیقاتی عظیم شد که منجمان و دانشمندان زیادی در آن فعّالیت می کردند رصدخانهٔ مراغه به وسایل اخترشناسی و کتابخانهٔ بزرگی، مجهز بود.

 

3-خواجه رشید الدین فضل ا. همدانی که بود و چه اقداماتی انجام داد و معروفترین کتاب وی چه نام دارد؟

از تمداران و دانشمندان نامدار ایرانی در دورهٔ مغول بود . به عنوان پزشک به دربار ایلخانان راه یافت و ٔ به عمران و آبادی و انجام کارهای خیریه علاقه داشت رَبْع رشیدی را در تبریز بنا کرد که شامل مسجد، مدرسه، بیمارستان، خانقاه و کتابخانه می شد را که تعداد زیادی از عالمان و پزشکان در آن اشتغال داشتند، وقف کرد

. معرو فترین کتاب او جامع التواریخ رشیدی است. این وزیر دانشمند نیز به دستور ایلخان مغول به قتل رسید.

 

4-مغولان چه دینی داشتند؟

مغولان هنگامی که به ایران هجوم آوردند دین واحدی نداشتند؛ عد ه ای از آنها هنوز به آیین گذشتگان خود اعتقاد داشتند و گروه دیگری پیرو آیین بودایی و دین مسیحیت بودند.

 

5-چرا مبلغان بودایی ومسیحی برای گسترش آیین خود در ایران (زمان ایلخانان )موفق نبودند؟

زیرا مردم ایران اعتقاد محکمی به اسلام داشتند. سرانجام بر اثر کوشش عالمان و وزیران ایرانی، ایلخانان به دین اسلام درآمدند و مسلمان شدند.

 

6-در زمان غازان خان چه اقدامتی انجام شد؟

غازان خان به تشویق و راهنمایی وزیر خود، خواجه رشیدالدین فضل الله همدانی، اقدام به اصلاح امور اداری، مالی و قضایی کرد. این ایلخان، همچنین برای عمران و آبادانی تبریز بسیار کوشید. به روزگار او، شُنْب غازان در تبریز با دوازده بنای مهم مانند بیمارستان، مسجد، کاخ، مدرسه، کتابخانه و . بر پا شد. هم زمان در بسیاری از شهرها مسجدی بزرگ و در کنار آن گرمابه ای برای تأمین هزینهٔ نگاهداری مسجد ساختند.

 

7-سلطان محمد خدابنده (اولجایتو) چا اقداماتی انجام داد؟

سلطان محمد خدابنده )اولجایتو( جانشین غازا ن خان نیز علاقه مند به عمران و آبادانی بود. او به پیشنهاد وزیرش

خواجه رشیدالدین فضل ا. ، پایتخت را به سلطانیه منتقل کرد و موجب آبادی آنجا شد. اولجایتو در آن شهر آرامگاهی برای خود بنا کرد که به گنبد سلطانیه معروف است و یکی از شاهکارهای معماری در جهان اسلام به شمار م یآید.

 

8-میزان توجه به عمران و آبادی ومعماری در زمان ابوسعید (آخرین ایلخان مغول ) چه اندازه بود؟

در دوران ابوسعید آخرین ایلخان مغول نیز بناهای باشکوهی ساخته شد.این بناها از نظر عظمت و بلندی گنبدها و ایوا نها ک م نظیر هستند. گچبر ی و کاشی کار یهای زیبا و اعجا ب انگیز بناهای مذکور، حکایت از ذوق و نبوغ معماران ایرانی در آن زمان دارد.

 

9-شاهرخ پسر تیمور چه تفاوتی با پدرش داشت و چه اقداماتی در زمان او انجام شد؟

شاهرخ پسر تیمور که تحت تأثیر فرهنگ و تمدن ایران قرار داشت، راه پدر را در جنگ و خونریزی ادامه نداد. در زمان او هرات به پایتختی تیموریان انتخاب و به یکی از بزر گترین و باشکوه ترین شهرهای ایران تبدیل شد. به سبب توجه و علاقهٔ شاهرخ به ادب و هنر، تعداد زیادی از شاعران، هنرمندان و معماران نامدار به این شهر آمدند. همچنین مدارس و کتابخانه های متعددی به فرمان او در هرات ساخته شد و جویندگان علم و دانش را از گوشه و کنار ایران به خود جذب کرد. گوهرشاد، همسر شاهرخ از ن نیکوکار بود او بناهای متعددی در هرات و مشهد ساخت که مسجد گوهرشاد در جوار حرم حضرت امام رضا یکی از آنهاست .

 

10- شاهنامهٔ بایْسُنْقُری نتیجه توجه تیموریان به کدام هنر می باشد؟

در دورهٔ تیموریان، هنر نگارگری )نقاشی( و خوشنویسی شکوفا شد و نگارگران و نقاشان آن زمان آثار هنری ارزشمندی از خود به جای گذاشتند. شاهنامهٔ بایْسُنْقُری یکی از نفیس ترین نسخه های کهن شاهنامه است که به سفارش بایْسُنْقُر میرزا، شاهزادهٔ تیموری نگارگری و تذهیب شد. این اثر از نظر کتاب آرایی و ارزش هنری، اهمیت فراوانی دارد

درس 15

1-مغولان که بودند ؟

اقوام بیابانگرد مغولستان ، واقع در شمال چین و جنوب سیبری بودند. آب و هوای سرد و خشک منطقه، موجب شده بود که آنها شیوهٔ زندگی کو چنشینی و دامداری را برگزینند. قبایل مغول تا پیش از چنگیزخان پراکنده بودند و حکومتی نداشتند. این قبایل به سبب افزایش جمعیت و کمبود مراتع ناگزیر بودند برای تأمین زندگی، به غارت یکدیگر و همسایگان روی آورند.

 

2-چنگیز که بود و چه خصوصیات ومهارت هایی داشت و چه اقدامی انجام داد؟

چنگیز رئیس یکی از قبایل مغول بود که قبیله های مغول را زیر فرمان خود درآورد و حکومتی نیرومند تشکیل داد

چنگیز در فنون رزمی مهارت کامل داشت و در حیله های جنگی استاد بود. وی، مردی بی رحم بود و سربازان، سرداران و حتی فرزندانش باید بدون چون و چرا فرمانش را اطاعت می کردند. برای ادارهٔ کشور، مجموعه قوانینی را با عنوان یاسای چنگیزی٭ تدوین کرد و به اجرا گذاشت. یکی از اصول مهم یاسا » آن بود کسانی که خود را تسلیم سپاه مغول می کردند، از قتل و غارت در امان بودند، اما آنان که مقاومت می کردند، باید قتل عام و غارت می شدند.

 

3-مغولان حمله به همسایه های خود را از چه زمانی واز کجا آغاز کردند؟

مغولان هم پس از آنکه متحد و قدرتمند شدند، به فکر حمله به سرزمین های آباد و تصاحب ثروت آنها افتادند. آنها نخست به چین حمله و شهر ثروتمند پکن را تسخیر و غارت کردند. مغولان سپس با فتح سرزمین هایی در غرب مغولستان، به مرزهای ایران نزدیک شدند.

 

4-حمله مغولان به ایران چه زمانی ، چرا وچگونه انجام شد؟

مغولان در زمان سلطان محمد خوارزمشاه به ایران هجوم آوردندچنگیزخان  در سال  ) 616  ق(.   به بهانه کشته شدن  اعضای یک کاروان تجاری مغول  به جرم جاسوسی به دستور حاکم یکی از شهرهای مرزی ایران به ایران هجوم آورد.  سلطان محمد در همان برخورد اول با سپاه مغول، چنان دچار بیم و هراس شد که فرار کرد. 1 فرار او، روحیهٔ سپاهیان و مردم را ضعیف کرد. لشکریان مغول به چند گروه تقسیم شدند و به تعداد زیادی از شهرها و آباد ی های ایران یورش بردند. هر جا که مقاومتی صورت می گرفت، ساکنان آنجا به طرز بی رحمانه ای قتل عام می شدند.

 

 

5-چرا مقاومت جلال الدین خوارزمشاه در برابر مغولان نتیجه نداد؟

سلطان جلال الدین، پسر و جانشین سلطان محمد خوارزمشاه، شهامتی از خود نشان داد و در یک جنگ بر مغولان

پیروز شد، اما به دلیل اختلافات و درگیری های داخلی، کاری از پیش نبرد. در آن شرایط حساس، برخی از سرداران و حاکمان محلی و نیز خلیفهٔ عباسی نه تنها جلا ل الدین را یاری نکردند، بلکه با وی وارد جنگ شدند.

 

 

6-مغولان در حمله به ایران چه صدماتی را وارد کردند؟

حمله چنگیز، یکی از فجایع تاریخ ایران بود.  شهرها و آبادی های زیادی را ویران کردند. مزارع  ، قنا تها ، مساجد، مدارس و کتابخانه ها را خراب کردند و کتا بها را سوزاندند. بسیاری از ایرانیان را اسیر ، آواره  و بسیاری راکشتند  ترس و وحشت سراسر ایران را فراگرفت و مردم دچار سرخوردگی شدند.   میل به گوشه گیری و دوری از اجتماع در جامعه، رواج یافت.

 

 

7-هلاکوخان که بود و چه اقداماتی انجام داد ؟

هلاکوخان نوهٔ چنگیز، مأمور شد فتوحات مغول را در ایران و دیگر بخش های جهان اسلام، کامل کند. او، نخست اسماعیلیان ایران را از بین برد و قلعه های آنان را ویران کرد؛ سپس با تسخیر بغداد و کشتن خلیفه ) 656 ق(، خلافت عباسی را برانداخت. هلاکوخان پس از نابودی خلافت عباسی، حکومت ایلخانان را تأسیس کرد. او به همراه فرزندان و نوادگانش، حدود هشتاد سال بر ایران فرمان راندند.

 

8- اوضاع ی ایران در زمان فرمانروایی ایلخانان ورابطه آنان با اروپاییان چگونه بود؟

در دوران فرمانروایی سلسلهٔ ایلخانان، ایران از نظر ی یکپارچه و متحد شد و حکام و سرداران محلی تحت حاکمیت و سلطهٔ مغولان، قرار گرفتند. حکومت ایلخانان با سایر حکومت های مغولی در آسیا و دولت های اروپایی ارتباط برقرار کرد. اروپاییان هم پس از جنگ های صلیبی، بیش از گذشته علاقه مند بودند که با کشورهای مسلمان و آسیایی، رابطهٔ ی و بازرگانی داشته باشند.

 

9-اوضاع ایران پس از ایلخانان چگونه بود؟

پس از مرگ آخرین ایلخان مغول )ابوسعید(، حکومت ایلخانان فرو پاشید. ایران بار دیگر گرفتار هرج و مرج، آشوب، جنگ و قتل و غار تهای بی حساب شد؛ یکپارچگی و اتحاد ی کشور ما از بین رفت و حاکمان محلی و سرداران مغول و غیرمغول، هر کدام بر بخشی از آن مسلط شدند و با یکدیگر به رقابت و ستیز برخاستند.

 

10-قیام سربداران تحت تأثیر تعلیمات چه کسانی ودر کجا شکل گرفت؟

قیام سربداران از روستای باشتین در سبزوار آغاز شد

 مردم سبزوار بر اثر تعلیمات شیخ خلیفه و شیخ حسن جوری، آمادهٔ مقابله با ظلم و ظالمان شده بودند .

 

 

11-قیام سربداران چگونه شکل گرفت ؟ وچگونه از بین رفت؟

ساکنان روستای باشتین که از زیاد ه خواهی و گستاخی مأموران حاکم مغولی خراسان به ستوه آمده بودند، به پا خاستند

و مأموران مغول را مجازات کردند. آنان سپس با شعار سر به دار می دهیم، تن به ذلّت نمی دهیم »، سپاه حاکم مغول را در آن ولایت شکست دادند. قیام به سرعت گسترش یافت و سربداران پس از تصرف شهر سبزوار، حکومت خود را تأسیس کردند. آنان با پیروزی بر سرداران و حاکمان مغول در خراسان، قلمرو خود را به مناطق همجوار گسترش دادند. حکومت سربداران، پشتیبان مذهب شیعه بود. این حکومت محلّی پس از یورش تیمور به ایران از بین رفت.

 

12- چه زمانی ایران مورد هجوم و لشکرکشی تیمور قرار گرفت؟

در اواخر قرن هشتم هجری، از سمت شما ل شرق

 

13-تیمور که بود و چه خصوصیاتی داشت و چه اقداماتی انجام داد؟

تیمور گورکانی٭ یکی از فاتحان مشهور در تاریخ است که بخش وسیعی از آسیا را فتح کرد و امپراتوری تیموری را بنیان گذاشت. او خود را از خاندان چنگیز می دانست. تیمور در بی رحمی و خونریزی دست کمی از چنگیزخان مغول نداشت. او به هنر، علاقه نشان می داد و هر شهر و ولایتی را که می گشود، هنرمندان و صنعتگرانش را به پایتخت خود سمرقند )امروزی( می فرستاد. تیمور حرص و طمع بسیاری به کشورگشایی داشت و در اندیشهٔ فتح چین بود که مرگ، امانش نداد.

 

14-علت حمله های مکرر تیمور به ایران چه بود ومحدوده حکومت وی کدام مناطق بود؟

تیمور پس از آنکه بر ماوراءالنهر تسلط یافت، با سوء استفاده از اوضاع پریشان و آشفتهٔ ایران که بر هر گوشهٔ آن خانی و سرداری حکومت می کرد، چندین مرتبه به کشور ما یورش آورد که آسیب و صدمات فراوانی وارد کرد.    عدهٔ زیادی تلف شدند و اموال  مردم غارت گردید. امپراتوری تیمور از مرزهای چین تا شام گسترش یافته بود. پس از مرگ وی، فرزندان و نوادگانش هر کدام به بخشی از امپراتوری او مسلط شدند و با یکدیگر به دشمنی و ستیز پرداختند.

 

15-جانشین تیمور که بود و حکومت تیموریان چه زمانی از بین رفت؟

شاهرخ پسر تیمور، بر رقبیان خود برتری یافت و موفق شد بخش وسیعی از ایران را تحت تسلط خود درآورد. حکومت

تیموریان سرانجام با ظهور حکومت صفویان در ایران از میان رفت

درس 14

 

1-چرا ازمیان سه سلسله ترک تبار ، سلجوقیان مهم تر بودند؟

الف - تأثیردر تحولات ایران و سایر سرزمین های اسلامی

 ب - وسعت قلمرو

 

2-تشکیلات اداری و حکومتی سلجوقیان برگرفته از کدام سلسله ها بود؟

برگرفته از سامانیان و غزنویان   - البته تشکیلات آن دوره ها نیز برگرفته از نظام اداری و حکومتی ایران باستان بود

 

3-در دوره سلجوقیان چه کسی قدرت معنوی و چه کسی قدرت ی ونظامی داشت؟

در رأس حکومت سلجوقی، سلطان قرار داشت. در آن دوره، خلیفهٔ عباسی بیشتر ریاست معنوی و دینی داشت و

قدرت ی و نظامی در اختیار سلاطین بود.

 

4- چرا سلاطین سلجوقی سعی می کردند خود را مطیع و پشتیبان خلیفه نشان دهند؟

سلاطین سعی می کردند برای مشروعیت بخشیدن به حکومت خود و جلب نظر مردم، خود را مطیع و پشتیبان

دستگاه خلافت نشان دهند.

 

5-وی‍ژگی شاهان دوره سلجوقی چه بود؟

اگرچه شاهان در امور مختلف با وزرا م می کردند اما رأی و نظر آنها مافوق همه بود. در این دوره نیز سلاطین با ظلم و خودکامگی حکومت می کردند و منتقدان و مخالفان خود را به سختی مجازات می کردند. سلاطین زندگی پرتجملی داشتند و صاحب املاک و ثروت زیادی بودند.

 

6-چرا سلجوقیان به وجود وزیران ایرانی برای اداره کشور  نیازمند بودند ؟

سلجوقیان، مردمانی گله دار(دامدار) و بیابا نگرد بودند که با زور شمشیر، امور ی و نظامی را در اختیار گرفتند، آنها از شهرنشینی و کشورداری بی خبر بودند و برای ادارهٔ قلمروِ پهناور خود ناگزیر شدند از وزیران ایرانی استفاده کنند.

 

 

7-دو تن از وزیران مهم سلجوقیان را نام ببرید.

عمیدالملک کُندری  -  وزیر سلطان طغرل نقشی مؤثر در موفقیت های این سلطان داشت.

خواجه نظام الملک  -  وزیر آلب ارسلان و ملکشاه نیز چنان قدرت و نفوذی داشت که کمتر کاری بدون صلاحدید و م او انجام می گرفت.

 

8- تنظیم رابطه سلطان با خلیفه ودیگر فرمانروایان از وظایف چه کسی بود؟

 از وظایف وزیران

 

9-دوره سلجوقیان از چه نظر از دوره های برجسته تاریخ ایران محسوب می شود؟

از نظر گسترش دانش و هنر و ادب

 

10-خواجه نظام الملک چه مدارسی را بنیان گذاشت ؟ مهمترین آنها در کدام شهرها بودند؟

مدارس نظامیه

مهم ترین آنها نظامیه های نیشابور، اصفهان و بغداد بودند. او اموال و املاک زیادی را وقف این مدارس کرد.

 

11-ویژگی مدارس نظامیه چه بود؟

به مدرسان، مدیران و کارکنان نظامیه ها، حقوق پرداخت می شد. این مدارس، مقررات خاصی داشتند و استادان و شاگردان با دقت خاصی گزینش می شدند و رقابت شدیدی برای رسیدن به مقام استادی در این مدارس وجود داشت.

 

12-دو تن از اساتید و دانش آموختگان مدارس نظامیه را نام ببرید.

اما م محمد غزالی، عاِلم بزرگ ایرانی از استادان نظامیه بود.

سعدی، شاعر معروف نیز از دانش آموختگان مدارس نظامیه بود.

 

13-در آستانه هجوم مغول ها کدام منطقه بزرگترین مرکز علمی و ادبی و مذهبی ایران بود ؟ چرا؟

خراسان -  زیرادر آن زمان در شهرهای خراسان بیش از سایر مناطق ایران مدرسه وجود داشت؛

 

14-زبان وادب فارسی در دوران غزنویان ، سلجوقیان و خوارزمشاهیان چه جایگاهی داشت؟

در هر سه دوره زبان و ادب فارسی مورد توجه و حمایت قرار گرفت و روز به روز علاقه به گسترش این زبان بیشتر شد

زبان فارسی با حمله محمود غزنوی در هند، و با توسعه قلمرو توسط سلجوقیان در آسیای صغیر رواج یافت .

به دنبال تغییر زبان از عربی به فارسی برای نوشتن نامه ها و فرما نهای حکومتی در دورهٔ سلجوقی

تعداد بیشتری از مورخان و دانشمندان علا قه مند به نوشتن کتاب های خود به زبان فارسی شدند.

 

)  در قرن های پنجم و ششم هجری، زبان ترکی که زبان فرمانروایان بود، نیز در ایران رواج پیدا کرد و برخی

از واژ ه های آن به زبان فارسی راه یافت.)

 

15-چه چیز سبب گسترش شهر وشهرنشینی در دوره سلجوقی شد ؟ و کدام شهرها پایتخت سلجوقیان بودند؟

آرامش و رونق بازرگانی، سبب گسترش شهر و شهرنشینی و به وجود آمدن شهرهای بزرگ و پرجمعیت شد.

پایتختهای  سلجوقیان :  ری، نیشابور و اصفهان

 

 

16-ویژگی معماری در دوره سلجوقی چه بود وچگونه  به اوج شکوفایی خود رسید؟

در ساختن مساجد ایرانی، ابتکار خاصی به کار رفت و حیاط و چهار ایوان اطراف آن معمول گردید.

در ساختن انواع گنبدها، بر جها و منار ه ها، کاروانسراها و مدارس نیز الگوهای جدیدی در معماری به کار گرفته شد .

در قر نهای پنجم تا هفتم هجری، آجرکاری » و کاشی کاری » در بناها به اوج زیبایی و شکوفایی رسید. کاشی کاری از ابتکارات مهم معماران ایرانی برای تزئین بناها بود.

 

17-نمونه هایی از نشانه های گسترش هنر در دوره سلجوقی را ذکر کنید .

-          ظروف زرین فام یا طلایی که با نقش و نگا رهای مختلف تزئین شده

-          ساختن جلد کتاب از چرم و نقش انداختن بر روی آن

-          ساختن ظروف سفالین لعا بدار و بدو ن لعاب

درس 13

1-سه سلسه ترک تبار که از اواخر قرن 4 تا اوایل قرن 7 در ایران حکومت کردند را نام ببرید.

غزنویان – سلجوقیان – خوارزمشاهیان

2- غزنویان که بودند و چرا به این نام مشهور شدند؟

غزنویان دودمانی تر ک تبار بودند که چون حکومت خود را از شهر غزنین )غزنه( آغاز کردند به این نام مشهور شدند.

 

3-غزنویان چگونه پس از سامانیان به قدرت رسیدند؟

پس از ضعف سامانیان ، محمود غزنوی که حاکم غزنه بود، خراسان را تصرف کرد. خلیفهٔ عباسی نیز حکومت او را به رسمیت شناخت. سلطان محمود غزنوی به پشتوانهٔ سپاه نیرومند خود در اغلب جنگها، پیروز ی هایی به دست آورد و قلمرو غزنویان را تا رِی  در مرکز ایران گسترش داد.

 

4-علت شهرت سلطان محمود غزنوی در تاریخ چیست؟

به سبب لشکرکشی های متعدد سلطان به هندوستان

 

5-علت اصلی لشکر کشی سلطان محمود غزنوی به هندوستان چه بود؟

به بهانهٔ رواج اسلام اما در اصل به طمع ثروت هنگفتی بود که در این کشور وجود داشت.

 

6-سلطان محمود غزنوی در حمله به هندوستان چه اقداماتی انجام داد و چه غنائمی به دست آورد؟

وی در این لشکرکشی ها مناطقی از هندوستان را تصرف نمود و معبد سومَنات را خراب کرد. او اسیران زیادی را با خود به سرزمین های دیگر برد و ثرو تها و غنائم زیادی به دست آورد که بخشی را به خلیفهٔ عباسی پیشکش کرد.

 

7-پس از سلطان  محمود چه کسی حاکم غزنویان شد و چه تفاوتی با وی داشت؟

پسرش سلطان مسعود  -اگر چه، سلطان مسعود فرمانروایی بی باک وجسور بود اما تدبیر پدر را نداشت. او از سلجوقیان شکست خورد و مدتی بعد توسط سپاهیان شورشی خود به قتل رسید.

 

8-قدرت وحکومت غزنویان  بر چه چیزی استوار بود ؟ چرا ؟

بر نیروی نظامی استوار بود و آنها از محبوبیت و مقبولیتی که صفاریان و سامانیان و آل بویه در بین تودهٔ مردم داشتند،

 بی بهره بودند.

 

9-رابطه غزنویان با خلفای عباسی چگونه بود؟

رابطهٔ حکومت غزنویان با خلفای عباسی دوستانه بود و سلاطین غزنوی به ویژه سلطان محمود، خود را مطیع و تابع

خلافت عباسی می دانستند.

 

10-سسلجوقیان چگونه به قدرت رسیدند ؟

سلجوقیان نیز طایفه ای از ترکان بودند که پس از پذیرش اسلام به ماوراءالنهر مهاجرت کردند.

یکی از نوادگان سلجوق )جدّ سلجوقیان( به نام طُغِرل پس از شکست سلطان مسعود غزنوی، در نیشابور بر تخت نشست.

 

11-چرا خلیفه عباسی به طُغرِل لقب سلطان رکن الدین» را داد و حکومت او را بر ایران و عراق تأیید کرد.

  الف -  براندازی حکومت شیعه مذهب آل بویه

    ب - از میان برداشتن خطری که از جانب خلافت فاطمی مصر متوجه خلافت عباسی بود.

 

12-اوج قدرت سلجوقیان در زمان کدام حاکم سلجوقی بود ؟ چرا؟

آلب ارسلان، برادرزاده و جانشین طُغِرل بود و توانست با راهنمایی خواجه نظام الملک وزیر، رقیبان داخلی را سرکوب

کند و بر قدرت و استحکام حکومت سلجوقی بیفزاید. آلب ارسلان همچنین به ارمنستان و گرجستان لشکرکشی کرد. او در نبرد مَلازگِرد در سال 463 ق رومیان را شکست سختی داد و امپراتور روم شرقی را به اسارت گرفت.

در نتیجهٔ این پیروزی، بخشهای وسیعی از آسیای صغیر  به تصرف سپاهیان سلجوقی درآمد .

 

13-قلمرو سلجوقیان در زمان چه کسی گسترش پیدا کرد ؟ وبه کدام شهر توجه بیشتری کرد؟

ملکشاه، پسر آلب ارسلان، از دیگر پادشاهان مشهور سلجوقی بود. وی مناطقی از ماوراءالنهر و شام را فتح کرد و

حکومت سلجوقیان در دورهٔ او به اوج قدرت رسید. به طوری که در آن دوره، محدودهٔ جغرافیایی ایران با زمان ساسانیان

برابری  می کرد و از ماوراء النهر در شرق تا دریای مدیترانه در غرب گسترش یافته بود.

در آن زمان اصفهان که پایتخت سلجوقیان بود به شهری بزرگ و آباد تبدیل شد.

 

 

14-از چه زمانی تجزیه  و فروپاشی قلمرو سلجوقیان آغاز شد؟

پس از مرگ ملکشاه، شاهزادگان و فرماندهان نظامی برای رسیدن به تاج و تخت به جان یکدیگر افتادند و این اختلافات تا سقوط سلجوقیان، ادامه پیدا کرد.

 

 

15- خوارزمشاهیان حاکم کدام منطقه بودند و چه زمانی سلجوقیان را شکست دادند؟

خوارزم، ناحیه ای حاصلخیز و آباد در جنوب دریاچهٔ خوارزم )آرال( بود و از عهد باستان به شاهان آنجا، خوارزمشاه

می گفتند. خوارزمشاهیان، نخست دست نشاندهٔ سلجوقیان بودند اما وقتی حکومت سلجوقی ضعیف شد، آنها از فرمانبری

سرپیچی کردند و سرانجام یکی از فرمانروایان خوارزم آخرین سلطان سلجوقی را شکست داد و بر بخش های زیادی از ایران چیره شد.

 

16- چرا پایه های  حکومت خوارزمشاهیان چندان محکم نبود و این مسأله سبب هجوم چه قومی به ایران شد؟

از یکسو، خلیفهٔ عباسی فرمانروایی آنها را به رسمیت نمی شناخت

از سوی دیگر، تسلطی بر فرمانروایان محلی نداشتند

. در چنین شرایطی بود که چنگیزخان مغول به ایران هجوم آورد

سوالات درس   12                   

 

1-در زمان عباسیان چگونه شرایط برای تشکیل سلسله های ایرانی بوجود آمد؟

خلافت عباسیان پس از یک قرن فرمانروایی، ضعیف شد و خلفا در اداره  قلمرو پهناور خود ناتوان بودند. از اینرو، شرایط مناسبی برای تشکیل سلسله های ایرانی به وجود آمد

 

2-در زمان سلطه عباسیان بر ایران (بین قرن 3 تا 5 هجری ) کدام سلسله ها بر برخشهایی از ایران حکمت می کردند؟

سلسله های طاهریان، صفاریان، علویان، سامانیان و آل بویه، مهمترین سلسله های ایرانی بودند که در فاصله  قرن های سوم تا پنجم هجری بر بخشهایی از ایران حکومت می کردند. این سلسله ها به جز علویان طبرستان، ریشه و تبار ایرانی داشتند. آنها به تدریج به حکومت عباسیان بر ایران پایان دادند.

 

3-سلسله های طاهریان ، صفاریان ،علویان ، سامانیان و آل بویه چگونه به قدرت رسیدند وروابط آنها با خلفای عباسی چگونه بود؟

*طاهر ذوالیمنین  مؤسس سلسله طاهریان    و  امیر اسماعیل سامانی  مؤسس سلسله سامانیان  به فرمان وتأیید مأمون عباسی به قدرت رسیدند .  رابطه دوستانه با خلیفه داشتند ودر اداره امور مستقل بودند.

*یعقوب لیث مؤسس سلسله صفاریان بدون اجازه خلیفه عباسی وبا حمایت مردم وگروه عیاران به قدرت رسید و او دشمن خلیفه بود.

*علویان به دلیل پیروی از مذهب شیعه از حکومت عباسیان اطاعت نمی کردند و دشمن خلیفه عباسی بودند.

*آل بویه پس از تصرف بغداد خلفای عباسی را مجبور به اطاعت از خود کرد.

 

 

4-کدام سلسله ها پیرو مذهب شیعه بودند و چه اقداماتی انجام شد؟

علاوه بر علویان طبرستان، آل بویه نیز پیرو مذهب شیعه بودند. در دوران حکومت آنها، معارف و فرهنگ شیعه در ایران مورد توجه قرار گرفت و گسترش یافت

به دستور فرمانروایان آل بویه به خصوص عضدالدوله که مشهورترین فرمانروای آل بویه بود، حرم مطهر امامان : در نجف، کربلا و کاظمین بازسازی شد و مراسم روز عید غدیر و مجالس سوگواری امام حسین (ع) با شکوه برگزار می شد.

 

 

5-تأثیر اسلام بر فرهنگ ایرانی وتأثیر دانشمندان ایران بر اسلام چگونه بود؟

اسلام روح و جان تاز های به جامعه و فرهنگ ایرانی دمید و به آن تحرک و پویایی خاصی بخشید. ایرانیان سابقه ای طولانی در علم و دانش و هنر داشتند؛ آنان پس از پذیرش اسلام، از تمام توان و استعداد خود برای پیشرفت و گسترش فرهنگ و تمدن اسلامی، استفاده کردند . ایرانیان مسلمان در تأسیس و گسترش معارف اسلامی، علوم انسانی و علوم تجربی، هنر و ادبیات پیشگام بودند

 

 

6-عالمان و دانشمندان مسلمان ایرانی در چه رشته هایی آثار سودمندی ارائه کردند؟

در معارف اسلامی،   تفسیر قرآن  ، فلسفه، تاریخ، جغرافیا و موسیقی

ایرانیان حتی در زبان و ادبیات عربی نیز پیشتاز بودند و قواعد صرف و نحو و دستور زبان و ادبیات عربی توسط ادیبان ایرانی تدوین شد .

 

7-افرادی چون عبدالله بن مُقَّفَع در انتقال میراث ادبی و تاریخی ایران باستان به جامعه اسلامی در قرون نخست هجری چه نقشی داشتند؟

. نویسندگان و مترجمان ایرانی مانند عبدالله بن مُقَّفَع ]مشهور به روزبه ایرانی[، کتا ب هایی را در موضوع تاریخ پادشاهان و قهرمانان کهن ایران و نیز اندرمه ها و آداب کشورداری از زبان پهلوی به زبان عربی ترجمه کردند.

 

8-کدام سلسله ها نقش بیشتری در رونق وشکوفایی فرهنگ و تمدن ایرانی – اسلامی داشتند؟

سامانیان و آل بویه    بیشتر فرمانروایان این سلسله ها به علم و ادب علاقه مند بودند و برای عالمان، دانشمندان و ادیبان، ارزش و احترام فراوانی قائل می شدند

. پایتخت این سلسله ها، مرکز دانش و محل پژوهش بزرگان علم و ادب بود . وزیرانی که در آن زمان امور کشور را اداره می کردند، اغلب مردانی بافرهنگ و دانش دوست بودند. برخی از آنان مانند خاندان جیهانی  و خاندان بلعمی )وزیران سامانیان( در شمار عالمان و ادیبان نامدار قرار داشتند.

 

9-دو وزیر دانشمند دوره سامانیان را نام ببرید .

 بلعمی  - جیهانی

 

10-زبان اداری و زبان گفتاری پس از ورود اسلام به ایران چه بود؟

پس از ورود اسلام به ایران تا مدّت ها، عربی، زبان اداری ایران بود. فرما نها و نامه های اداری به زبان عربی نوشته می شد و دانشمندان نیز کتا بهای خود را به عربی می نوشتند. مردم ایران اگرچه به عربی به عنوان زبان قرآن احترام می گذاشتند، اما همچنان به زبان فارسی، سخن می گفتند.

 

11-از چه زمانی توجه به زبان فارسی بیشتر  و رونق ادبیات فارسی آغاز شد؟

از قرن سوم هجری به بعد، در نتیجه علاقهٔ امیران و وزیران، حکوم تهای صفاریان و سامانیان به فرهنگ و زبان ایرانی، رونق ادبیات فارسی آغاز شد. رودکی، پدر شعر فارسی با تشویق و حمایت سامانیان، اشعار خود را سرود. فردوسی نیز در اواخر دورهٔ سامانیان، سرودن شاهنامه را آغاز کرد .

 

 

12- معماری ایران در دوره اسلامی چگونه بود و در کدام بناها هنر ومعماری ایرانی به چشم می خورد؟

معماری و هنر ایران در دوران اسلامی در ادامه معماری عصر باستان بود.  مساجد از نخستین جلو ه های مهم معماری ایرانی  اسلامی بودند. برخی از مساجد در ابتدای از ورود اسلام به ایران براساس اصول معماری دوره ساسانی ساخته شدند. آرامگا هها، جلوه شکوهمند دیگری از میراث معماری ایرانی  اسلامی به شمار می روند. آرامگاه امیراسماعیل سامانی در بخارا و آرامگاه قابوس وشمگیر در گنبد قابوس از آن جمله اند

سوالات درس   11                   

 

 

1-چه زمانی را میتوان پایان دوره ی ایران باستان دانست؟

از زمان  ورود اعراب مسلمان به کشور ما و فروپاشی حکومت ساسانی

 

2-همزمان با ظهور اسلام در عربستان چه کسی بر ایران حکومت می کرد واوضاع ایران چگونه بود؟

خسرو پرویز بر ایران، حکومت می کرد. او دعوت پیامبر (ص) را برای قبول اسلام نپذیرفت. وقتی خسروپرویز به دست پسر خود به قتل رسید، رقابت و دشمنی در درون دربار ساسانی، بیشتر شد؛ به طوری که در مدت چهارسال، بیش از ده نفر بر تخت شاهی نشستند .

 

3-چه عواملی سبب ضعف وسقوط ساسانیان شد؟ (اوضاع ایران در آستانه حمله اعراب  چگونه بود؟)

*کاهش توان جنگی و ضعیف شدن روحیه سپاهیان به خاطر شورشهای فرماندهان و دخالت های آنان در رقابت های ی

*نیتی مردم به دلیل وجود نظام طبقاتی ، بی عدالتی ها وتبعیض های اجتماعی ومالیاتهای سنگین

*گسترش قحطی (کمبود غذا) بر اثر طغیان رودهای دجله و فرات وشیوع بیماری طاعون ووبا

 

4-فرمان حمله به مرزهای حکومت ساسانیان  وامپراتوری روم شرقی را کدام یک از خلفا صادر کرد ؟

ابوبکر

 

5-ایران چه زمانی وچگونه توسط اعراب مسلمان فتح شد؟

 به فرمان ابوبکر اعراب با حمله به مرزهای ایران مناطقی از بین النهرین (سواد) را تصرف کردند در زمان عمر قسمتهای زیادی از ایران فتح شد .ساسانیان در نبرد قادسیه شکست خوردند ورستم فرخ زاد فرمانده سپاه ساسانیان کشته شد وتیسفون پایتخت ساسانیان تصرف شد. در جنگ نهاوند یزدگرد سوم آخرین پادشاه ساسانی شکست خورد و شهرهای ایران به تصرف اعراب درآمد.

 

6-پس از  کدام جنگ شههای ایران با سرعت بیشتری به تصرف اعراب درآمدند ؟

نهاوند

 

7-حکومت ساسانیان بر ایران چه زمانی پایان یافت ؟

با ورود اعراب به خراسان، یزدگرد سوم به دست آسیابانی در مرو به قتل رسید ) 31 ق( و امپراتوری ساسانی که بیش از چهارصد سال بر ایران فرمانروایی کرده بود، به پایان رسید.

 

8-ویژگی های دوران خلافت امویان را بنویسید.

*بنانهادن حکومت بر پایه خشم وظلم

*پای بند نبودن به دستورات دینی

*حکومت اشراف و سران قبایل عرب بر ولایات ایران

*برتر دانستن قوم عرب بر سایر اقوام وتحقیر  اقوام غیر عرب از جمله ایرانیان

 

9-مرکز خلافت امویان کدام شهر بود ؟

 شهر شام (دمشق امروزی)

 

 

10-امامانی که در زمان اومیان به شهادت رسیدند را نام ببرید.

در دوران بنی امیه، علاوه بر امام حسن و امام حسین، امام سجاد و امام محمد باقر : نیز به شهادت رسیدند و شیعیان، آزار و اذیت فراوانی را تحمل کردند.

 

 

11-چرا ایرانیان با شور و شوق به قیام مختار پیوستند؟

مردم ایران که از ظلم و ستم و قو م گرایی امویان به ستوه آمده بودند، از هر فرصتی برای مخالفت و مبارزه با حکومت اموی، استفاده می کردند. ایرانیان در بسیاری از قیا مها و شورشهایی که علیه امویان به وقوع پیوست، حضور مؤثری داشتند. وقتی   مختار ثقفی   در کوفه به خونخواهی امام حسین (ع) و یارانش قیام کرد، ایرانیان با شور و شوق به او پیوستند.

 

 

12-عباسیان چگونه به خلافت رسیدند؟

خاندان عبّاسیان از مخالفان بنی امیه بودند. در اواخر حکومت اموی، آنها نمایندگانی را به نقاط مختلف ایران از جمله خراسان فرستادند و مردم را به قیام علیه بنی امیه و حکومت یکی از افراد خاندان پیامبر(ص) دعوت کردند، اما نمی گفتند منظورشان از آن فرد چه کسی است. ایرانیان مسلمان و به ویژه خراسانیان، دعوت عباسیان را پذیرفتند. سرانجام ابومسلم، سردار ایرانی در خراسان قیام کرد. او موفق شد امویان را شکست دهد و سَفّاح  از خاندان عباسیان را به خلافت برساند.

 

1-     مرکز خلافت عباسیان چه شهری بود و چه کسی آن را بنا کرد؟

منصور، خلیفهٔ دوم عباسی، شهر بغداد را بنا کرد و آن را مرکز خلافت عباسیان قرار داد.

 

14-شباهت وتفاوت عباسیان با امویان چه بود؟

عباسیان نیز در ظلم و ستم، دست کمی از امویان نداشتند. خلفای عباسی از جمله منصور، هارون الرشید و متوکل، امامان شیعه را به سبب مبارزه با ظلم و ستم، به زندان انداختند و به شهادت رساندند. آنها نیز همچون اُمویان در کا خها به خوشگذرانی می پرداختند.خلفای عباسی بر خلاف اُمویان از ایرانیان در سمت های مهمی چون وزارت و فرماندهی سپاه و حکومت شهرها،

استفاده می کردند

 

 

15-ایرانی که به خدمت عباسیان درآمدند چه سرنوشتی پیدا کردند؟

بسیاری از ایرانیانی که به خدمت خلافت عباسی درآمدند، سرنوشتی تلخ و ناگوار داشتند؛ چنانکه منصور عباسی ناجوانمردانه ابومسلم خراسانی را به قتل رساند.

 

 

16-برمکیان که بودند و چه موقعیتی در زمان خلافت عباسیان داشتند و چه سرنوشتی پیدا کردند؟

بَرمکیان نیز که از خاندان های مشهور ایرانی بودند، به سرنوشت ابومسلم دچار شدند. این خاندان در زمان خلافت هارون، عهده دار وزارت و حکومت ولایات شدند و نفوذ و

قدرت فراوان کسب کردند. خلیفه ناگهان بر آنان خشم گرفت و و دستور داد آنها را از قدرت برکنار و زندانی کنند و به قتل برسانند.

 

 

17-ضعف وتجزیه قلمرو عباسیان از چه زمانی آغاز شد؟

در قرن سوم هجری، خلافت عباسی رو به ضعف نهاد. در چنین شرایطی بود که به تدریج حکومت هایی در نقاط مختلف ایران شکل گرفت و تجزیهٔ قلمرو پهناور خلافت آغاز شد.

 

 

-کدام ایرانی نخستین بارر به حضور پیامبر رسید ومسلمان شد ؟ در کدام جنگ به مسلمانان کمک کرد ونظر پیامبر درباره او چه بود؟

به گفته برخی از مورّخان، سلمان فارسی نخستین ایرانی بود که در مدینه به حضور حضرت محمّد(ص ) رسید و به دین اسلام مشرف شد. سلمان در جنگ احزاب )خندق( حضور داشت و پیشنهاد کرد برای دفاع از شهر مدینه در مقابل حملهٔ مشرکان، خندقی حفر شود. پیامبر دربارهٔ او فرمود: سلمان از اه لبیت ماست »

 

 

19-نام چند تن از یاران باوفای امام علی (ع) را بنویسید.

. سلمان مقداد، ابوذر و عمّار،

 

20-حاکمان ایرانی یمن  چه زمانی مسلمان شدند؟

در  زمان رسول خدا به مدینه رفتند و به دین اسلام ایمان آوردند.

 

21-علل علاقه مندی ایرانیان به دین اسلام چه بود؟

. پیام اسلام، برابری و برادری بود؛ این پیام برای مردم ایران که از امتیازات طبقاتی اشراف ناخشنود بودند، جذابیت فراوانی داشت. علاوه بر آن، اخلاق و رفتار پیامبر(ص) و امامان شیعه، نقش مهمی در علاقه مندی ایرانیان به دین اسلام داشت. امام علی (ع) در دوران حکومت خود هیچ برتری و امتیازی برای اعراب، نسبت به غیراعراب در نظر نم یگرفت.از این رو، ایرانیان علاقه و ارادت خاصی به آن حضرت و فرزندانش پیدا کردند. حضور امام رضا (ع) و خواهرش حضرت معصومه و برادرش حضرت شا هچراغ و دیگر امامزادگان در ایران، تأثیر زیادی بر توجه و گرایش مردم ایران به دین اسلام گذاشت.

سوالات درس   10                   

 

 

1-پیامبر در چه تاریخی وفات یافت؟

حضرت محمد (ص)در 28 صفر 11 هجری در مدینه وفات یافت و در همان شهر به خاک سپرده شد

 

 

2-در منطقه سقیفه بنی ساعده چه ماجرایی اتفاق افتاد ؟

لحضاتی پس از رحلت حضرت رسول ، عده ای از مهاجرین وانصار در منطقه  سقیفه بنی ساعده بدون توجه به وصیت پیامبر در غدیر خم ابوبکر را که از مهاجرین کهنسال بود  به عنوان خلیفه اول برگزیدند.

 

 

3-چرا امام علی (ع) در مقابل ماجرای سقیفه ی بنی ساعده و انتخاب ابوبکر سکوت کرد؟

 علی (ع)  با سکوت خود مانع بروز تفرقه و درگیری میان مسلمانان شد تا اسلام پایدار بماند.

 

 

4-هر کدام از سه خلیفه قبل از امام علی (ع ) چند سال حکومت کردند و چه اقداماتی در زمان آنان انجام شد؟

[1]- ابوبکر (2سال) – قبل از مرگ ، عمر بن خطّاب را جانشین خود کرد

[2]- عمر (10 سال) – ایران ، سوریه ، لبنان ، فلسطین  و مصر را تصرف کرد و با تشکیل شورا توسط وی عثمان  خلیفه سوم شد.

[3]- عثمان (حدود 13 سال) رواج زندگی اشرافی – خوشگذرانی اطرافیان خلیفه – تسلط خاندان بنی امیه بر بیت المال مسلمانان

– تبعید یاران نزدیک پیامبر از جمله ابوذر،عمّار ومالک اشتر

 

 

5-عثمان چرا و چگونه کشته شد؟

عملکرد اطرافیان خلیفهٔ سوم، نیتی گروهی از مسلمانان را برانگیخت. آنان از نقاط مختلف به مدینه آمدند و اعتراض خود را نسبت به عملکرد عاملانش اعلام کردند.

امام علی(ع) تلاش زیادی کرد که مخالفان را آرام کند و مانع بروز درگیری و خونریزی شود، اما سرانجام معترضان خشمگین به خانهٔ خلیفه هجوم بردند و او را کشتند.

 

 

6- ویژگیهای منحصر به فرد امام علی (ع) نسبت به دیگر اصحاب پیامبر چه بود؟

امام علی (ع) فرزند ابوطالب در کعبه به دنیا آمد. دوران کودکی و نوجوانی را در خانهٔ  پیامبر وتحت تربیت وی به سر برد. وی نخستین مردی بود که به پیامبر اسلام ایمان آورد و همواره

پیامبر  را در راه گسترش اسلام یاری داد. شهامت و فداکاری امام علی(ع)  و خوابیدن در بستر رسول خدا، سبب شد که پیامبر بدون آسیبی از مشرکان، مکه را به سوی مدینه ترک کند. دلاوری و شجاعت امیرمؤمنان در جنگهای دوران پیامبر مشهور است.

 

 

7-امام علی (ع) در زمان سه خلیفه قبل قبل از خود چه اقداماتی انجام داد؟

در دوران سه خلیفهٔ قبلی، آن حضرت به تفسیر قرآن، تربیت شاگردان و پاسخ گویی به سؤالات دینی مردم می پرداخت. همچنین ایشان به عمران و

آبادی و احداث نخلستان ها توجه زیادی داشت.

 

 

8-چه زمانی وچرا مردم از امام علی (ع) خواستند تا خلافت را بر عهده بگیرد؟

پس از کشته شدن عثمان، مردم دریافتند که جامعهٔ اسلامی بی سرپرست مانده است. بسیاری از مهاجرین و انصار خواهان بیعت با علی (ع)شدند، اما آن حضرت تمایلی به پذیرش خلافت نداشت. سرانجام با اصرار زیاد مردم، امام علی (ع )منصب خلافت را پذیرفت. اکثر مهاجرین و انصار به جز تعدادی از اشراف بنی امیه با امام  در مسجد مدینه بیعت کردند.

 

 

9-چرا ریاست طلبان و ثروت اندوزان جنگهایی چون جَمَل ، صِفَّین و نَهروان را بر امام علی (ع) تحمیل کردند؟

اصرار امام علی (ع)  بر عمل به قرآن و سنت پیامبر و اجرای عدالت و اطمینان  ریاست طلبان و ثرو ت اندوزان به اینکه  امام به دلخواه آنان عمل نخواهد

 

 

10- امام علی (ع) برای جلوگیری از خونریزی میان مسلمانان قبل از شروع جنگها چه اقدامی انجام داد ؟

از آنجا که امام علی (ع) هیچ گونه تمایلی به جنگ و خونریزی میان مسلمانان نداشت، کوشید از طریق گفت وگو و نصیحت بیعت شکنان و شورشیان را قانع کند که دست از تفرقه و آشوب بردارند؛ اما شورشیان اقدام به جنگ کردند.

 

 

11-نتیجه جنگ جمل و صفین چه شد ؟

امام در جنگ جمل بیعت شکنان را شکست داد. در صِفّین امام علی (ع)  به مقابلهٔ با سپاه معاویه رفت و آنها را ظالمین نامید. پایداری یاران امام علی (ع) به ویژه مالک اشتر آثار شکست را بر چهرهٔ سپاه ستمگر آشکار ساخت، اما در آخرین لحظات، نیرنگ عمروعاص مانع پیروزی سپاهیان امام علی (ع) شد.

 

 

 

12-امام علی (ع) چند سال حکومت کرد و چرا کوفه را مرکز خلافت خود قرار داد؟

امام علی (ع) حدود 5 سال مطابق تعالیم اسلام و روش )سنت( حضرت محمد(ص) حکومت کرد. امام در ابتدای حکومت خود، برای دفع تهدیدات بیع تشکنان و دشمنان عدالت از مدینه رهسپار عراق شد و شهر کوفه را مرکز خلافت خود قرار داد.

 

 

 

13-مهم ترین ویژگی ها و دستاوردهای حکومت امام علی (ع)  چه بود؟

[1] ساده زیستی و مقابله با اشراف یگری

[2] تأکید بر عدالت

[3] برگزیدن افراد صالح به حکومت ولایات

[4] مدارا با مخالفان

 

 

14-اشرافی گری چگونه میان مسلمانان شکل گرفت و امام علی (ع)   برای گسترش ساده زیستی چه کرد؟

فتوحات مسلمانان اگرچه موجب ورود اسلام به سرزمین های پهناوری شد، اما ثروت و غنایم حاصل از فتوحات، سبب ثرو ت اندوزی وتقویت اشرافی گری در میان عد ه ای گردید. امام سعی می کرد با گفتار و کردار خویش توجه مردم را به ارز شهای دینی و سنت پیامبر جلب نماید. خطبه های فراوانی از ایشان در این موضوع باقی مانده است. آن حضرت با زندگی بسیار ساده و به دور از تجملات، الگوی مناسبی برای دیگران بود.

 

 

15-چه مواردی سبب شد برخی از افراد متوجه مصمّم بودن  امام علی (ع)   در اجرای عدالت شوند وبا وی به دشمنی بپردازند؟

در حکومت  امام علی (ع)  تمامی مسلمانان از احترام و حقوق برابر برخوردار بودند. امام در توزیع بیت المال هیچ مسلمانی را بر مسلمان دیگر برتری نمی داد و برای عرب و غیرعرب سهمی یکسان در نظر م یگرفت. کسانی که پیش از آن، سهم بیشتری از بیت المال می گرفتند در برابر این شیوهٔ عادلانهٔ امام مقاومت کردند. آنها وقتی پی بردند که امام علی (ع)  در اجرای عدالت مصمّم است، به دشمنی با ایشان پرداختند.

 

 

16- امام علی (ع)   در انتخاب افراد برای حکومت ولایات چگونه عمل می کرد؟

امام افراد را بر پایهٔ شایستگی و لیاقت برای حکومت ولایات برمی گزید و حاضر نبود برای رسیدن به هدف، از اشخاص ناصالح و ستمگر استفاده کند. برخی از یاران امام علی (ع)  به آن حضرت پیشنهاد می کردند به افرادی که برای حکومت مشکل ایجاد می کنند، مقام بدهد؛ امام می فرمود: آیا من پیروزی را با ستم به دست آورم؟

 

 

17-معاویه  از چه زمانی حاکم شام (سوریه امروزی) بود  و شرط  وی برای اطاعت از امیر مؤمنان علی (ع) چه بود؟

 معاویه پسر ابوسفیان که از زمان خلافت عمر حاکم شام )سوریهٔ امروزی ( بود، اعلام کرد در صورتی از امام اطاعت می کند که حکومت شام و مصر به او واگذار شود؛ اما امام با شناختی که از دشمنی امویان با اسلام و پیامبر داشت فرمود: خداوند دوست ندارد که من گمرا ه کنندگان » را یاور خود قرار دهم.

 

 

 

-برخورد امام علی (ع) با مخالفان و منتقدان چگونه بود؟

امام علی (ع)  با مخالفان مدارا می کردند و از انتقادهای آنان ناراحت و خشمگین نمی شد و حتی سهمشان را از بیت المال نیز پرداخت می کرد.   امام زمانی با مخالفان برخورد می کرد که آنها دست به شمشیر می بردند.

 

 

19- امام حسن (ع) چه زمانی به خلافت رسید؟

پس از شهادت امیر مؤمنان در 21 رمضان سال 40 ه.ق. مردم کوفه با امام حسن (ع) بیعت کردند.

 

 

20-چرا امام حسن (ع) مجبور به صلح با معاویه شد؟

معاویه در اولین روزهای خلافت امام حسن (ع) به عراق لشکر کشید و بادادن وعده هایی چون مقام وپول حتی یاران نزدیک امام را فریب داد وامام حسن (ع) با شرایطی مجبور به صلح شد.

 

 

21-معاویه پس از تحمیل صلح بر امام حسن (ع) و نشستن بر مسند خلافت در شام  چه اقداماتی انجام داد؟

او که تمداری فریبکار بود با دادن پول و مقام افراد زیرکی چون عمرو عاص را که نقش مهمی در شکست نخوردن در جنگ صفین داشت را جذب خود کرده بود -

همچنین به موارد ذکر شده در پیمان نامه عمل نکرد  - و به دستور او بر منبر ها و نمازجمعه از امام علی (ع) بدگویی میکردند.

 

 

22-چه زمانی وچگونه زمینه های قیام امام حسین (ع) فراهم شد؟

  امام حسین(ع) سا لها در کنار پدرش امیر مؤمنان و برادرش امام حسن(ع) در صحنهٔ جهاد و مبارزه حاضر بود. آن حضرت پس از شهادت برادر، با سخنرانی و نامه های افشاگرانه علیه حکومت ظالمانهٔ معاویه مبارزه کرد. پس از مرگ معاویه، پسرش یزید طبق وصیت او به خلافت رسید. یزید مانند جوانان دوران جاهلیت رفتار می کرد. ظلم و فساد آشکار او در جهان اسلام شهرت داشت.

 

 

23-چرا امام حسین (ع) پس از به قدرت رسیدن یزید از مدینه به مکه رفت؟

امام حسین(ع)  که نمی خواست با یزید بیعت نماید، با خانواده و بستگان خود از مدینه راهی مکه شد. امام قصد داشت که در پناه خانهٔ خدا و با استفاده از ایام حج، مردم را برای مخالفت با حکومت ستمکار و فاسد یزید آماده کند.

 

 

24-چرا امام حسین (ع) به سوی کوفه حرکت کرد؟

مردم کوفه که از حرکت آن حضرت به سوی مکه آگاه شده بودند با نوشتن نامه های فراوان، ایشان را به آن شهر دعوت کردند. امام نخست اعتنایی به آن نامه ها نکرد، اما با اصرار کوفیان، پسر عموی خود مسلم بن عقیل را روانهٔ آنجا کرد. پس از ورود مُسلم به کوفه، هزاران نفر با مسلم به نمایندگی از امام حسین(ع)  بیعت کردند. امام نیز پس از دریافت نامهٔ مسلم، عازم کوفه شد.

 

 

25-یزید پس از شنیدن  خبر حرکت امام حسین(ع) چه اقدامی انجام داد؟

یزید با شنیدن اخبار کوفه، عبیدالله بن زیاد را که مردی سنگدل و خونریز بود به حکومت آنجا منصوب کرد. عبیدالله با ایجاد رُعب و وحشت مردم را ترساند و مسلم بن عقیل را دستگیر کرد و به شهادت رساند. او سپس مردم کوفه را وادار کرد که آمادهٔ جنگ با فرزند پیامبر شوند. سپاه یزید مانع رسیدن امام و یارانش به کوفه شدند و کاروان آن حضرت را ناچار به توقف در سرزمین گرم و خشک کربلا )نینوا( نمودند

 

 

26-لشکریان یزید که امام ویارانش را در کربلا مجبور به توقف کرده بودند چه برخوردی با آنان کردند؟

. لشکریان یزید که تعدادشان بسیار زیاد بود، امام حسین(ع)  و یارانش را محاصره و در روز عاشورا جنگ را آغاز کردند. امام و یارانش که مرگ در راه عقیده و ایمان را سعادت و زندگی در سایه حکومت ستمگران را ننگ می دانستند، شجاعانه جنگیدند و در راه حق به شهادت رسیدند.

 

 

27-چرا قیام کربلا و شهادت امام حسین (ع ) نیاز بود؟

اینکه نیم قرن بعد از رحلت رسول خدا، فرد فاسد و گنه کاری چون یزید به عنوان خلیفهٔ مسلمانان به قدرت رسید، نشان می دهد که جامعهٔ اسلامی دچار انحراف بزرگی شده بود. فقط حرکتی عظیم مانند قیام کربلا و شهادت امام حسین و فرزندان، بستگان و یارانش می توانست از گسترش این انحراف جلوگیری کند.

 

 

28- امام حسین (ع) برای قیام خود چه اهدافی را برشمرده است؟

امام حسین(ع)  در وصیت نامهٔ خویش، دربارهٔ هدف قیام خود فرموده است: هدف من اصلاح امت جدّم رسول الله، امر به معروف و نهی از منکر و پیاده کردن سیرهٔ ,  رسول الله و پدرم علی بن ابیطالب است .»

 

 

29-اهداف قیام کربلا چگونه بر همگان آشکار شد؟

حضرت زینب پس از شهادت برادر خود، در دوران اسارت با سخنران یهای روشنگرانه، اهداف قیام کربلا و چهرهٔ واقعی حکومت ستمکار بنی امیه را برای همگان آشکار کرد.

 

 

30-قیام کربلا وحادثه عاشورا چه تأثیری بر مردم جهان گذاشته است؟

تاریخ گواهی می دهد که از آن پس قیام های زیادی در جهان اسلام و نواحی دیگر از قیام عاشورا الگو گرفته اند. این قیام تأثیر بسیاری در روحیهٔ ظلم ستیزی مسلمانان به ویژه شیعیان بر جای نهاده است.

درس  12
1-شکست های نظامی و ی دوره قاجار علاوه بر نتایج زیانبار چه نتایج دیگری داشت؟
ایرانیان را متوجه پیشرفت های علمی و صنعتی کشورهای اروپایی کرد. تمداران، اندیشمندان و عالمان دینی برای جبران عقب ماندگی ایران به چاره جویی پرداختند و برای حفظ استقلال و پیشرفت کشور خود کارهایی انجام دادند.

2-عباس میرزا )ولیعهد فتحعلی شاه (متوجه کدام ویژگی های برتر سپاه روسیه در جنگ  دو کشور شد؟
متوجه پیشرفت های علمی، صنعتی و نظامی روسیه و ومتوجه  مجهز  بودن ارتش روسیه به سلاح های جدید که آموزش دیده  بودند   و به اهمیت صنایع نظامی پی برد.   با وجود تعداد زیاد سپاهیان ایران و دلاوری و فداکاری آنها، روس ها به دلیل برخورداری از دانش و تجهیزات پیشرفتهٔ نظامی پیروز شدند. عباس میرزا سرانجام به این نتیجه رسید که باید تغییراتی در کشور ایجاد کند.

3-عباس میرزا برای پیشرفت ایران چه اقداماتی انجام داد؟
افرادی را  برای فراگیری علوم و فنون جدید و آشنایی ایرانیان  با دستاوردهای تمدن اروپا از جمله  رشته های فنی، نظامی و پزشکی به   انگلستان  و اروپا فرستاد آنها کنجکاو بودند که بدانند دلیل پیشرفت های علمی و صنعتی کشورهای اروپایی چه بوده است.  دستورترجمه کتاب های تاریخ آن کشورها برای آگاهی از اوضاع کشورهای اروپایی را د اد
در آن دوره تازه صنعت چاپ به ایران راه یافته بود.  عباس میرزا قبل از پادشاهی از دنیا رفت و فتحعلی شاه به دلیل علاقه مندی به او، پسرش، محمدمیرزا، را به ولیعهدی برگزید.
4-میرزا تقی خان امیرکبیر صدراعظم کدام پادشاه قاجار بوده و در این زمان چه مشکلاتی در کشور وجود داشت؟
ناصرالدین شاه در ابتدای سلطنتش، امیرکبیر را به صدراعظمی منصوب کرد و در ادارهٔ کشور به او اختیار کامل داد. در آن زمان، حکومت قاجار با مشکلات بزرگی از قبیل شورش در ایالت ها، دخالت های خارجی، بی نظمی و اختلال امور کشوری و لشکری و خالی بودن خزانه رو به رو بود.
میرزا تقی خان امیرکبیر کارهای جدّی و مؤثری برای نوسازی و اصلاح امور ایران انجام داد
5-برخی از اقدامات امیرکبیر را نام ببرید
-برقرارکردن امنیت و آرامش
- اقدامات اصلاحی گسترده برای نوسازی و کارآمدی تشکیلات حکومتی
-مبارزه با مفاسد اداری و اقتصادی 
-توجه ویژه ای به حفظ استقلال کشور در ت خارجی و قطع نفوذ و دخالتهای روسیه و انگلستان در ایران 
 -یکی از مهم ترین اقدامات امیرکبیر، تأسیس مدرسهٔ دارالفنون بود.

6-هدف امیرکبیر ازتأسیس مدرسه دارالفنون چه بود و معلمان آن را  از چه کشورهایی انتخاب کرد؟
علت تأسیس دارالفنون آموختن  علوم و فنون جدید توسط تعداد بیشتری از ایرانیان در داخل کشور بود زیرا فرستادن دانشجو به اروپا را کافی نمی دانست، معلمانی از کشورهایی جز روسیه و انگلیس )مثلاً از اتریش( برای تدریس در مدرسهٔ دارالفنون استخدام شوند مدرسهٔ دارالفنون مدتی پس از برکناری امیرکبیر و چند روز پیش از قتل او شروع به کار کرد.


7-اقدامات امیرکبیر چه زمانی به فراموشی سپرده شد
 پس از قتل او بر اثر توطئهٔ درباریان ناصرالدین شاه


8-در نتیجه آشنایی ایران با تمدن اروپایی از چه زمانی مدارس به سبک اروپایی تاسیس شد
از اواخر حکومت ناصرالدین شاه به تدریج، افرادی از جمله میرزا حسن رُشدیه که در بیروت و استانبول با این نوع آموزشگاه ها و شیوهٔ فعّالیت آنها آشنا شده بود مدرسه هایی به سبک اروپایی در ایران تأسیس کردند. او در زادگاهش تبریز و شهرهای مشهد، تهران و قم چندین مدرسهٔ جدید تأسیس کرد. پس از آن بر تعداد این مدرسه ها در ایران افزوده شد. 

9-علت رقابت ها ی روسیه و انگلستان در ایران چه بود و این رقابت ها چه آسیبی به ایران وارد کرد؟
برای توسعهٔ نفوذ اقتصادی خود در کشور ما به رقابت پرداختند.اوج این رقابت ها در دورهٔ ناصرالدین شاه بود و صنعت و بازرگانی کشور ما با واگذاری  امتیازهایی  آسیب های فراوانی دید. شرکت های بازرگانی خارجی در بیشتر شهرهای ایران شعبه هایی تأسیس کردند و به خرید و فروش مشغول شدند. این شرکت ها معمولاً کالاهای اروپایی را بدون پرداخت حقوق گمرکی و یا با حقوق گمرکی بسیار ناچیزی وارد کشور می کردند. به همین دلیل، تولیدات داخلی قادر به رقابت با آنها نبودند. تولیدکنندگان و بازرگانان ایرانی چون نمی توانستند با این شرکتها رقابت کنند، روز به روز ضعیفتر شدند و شروع به ورشکستگی کردند.

10-برخی از امتیازات واگذار شده به انگلیسی ها و روس ها در زمان قاجاریه را ذکر کنید
امتیازهای واگذار شده به انگلیسیها 
1 احداث تلگراف
 2 رویتر: بهره برداری از جنگل ها و منابع و معادن ایران به جز طلا و نقره
 3 کشتی رانی در کارون
 4 بخت آزمایی (لاتاری(
 5  تأسیس بانک شاهنشاهی
 6 خرید و فروش انحصاری توتون و تنباکو
 7 دارسی: استخراج معادن نفت

امتیازهای واگذار شده به رو سها
1 شیلات شمال
 2 بانک استقراضی روس
 3 تشکیل نیروی قزاق،
4 احداث راه شوسهٔ بین انزلی و قزوین
 5  قرارداد گمرکی



11-واگذاری امتیازهای اقتصادی به بیگانگان چه نتایجی داشت و چه کسانی به مخالفت با این امتیاز ات پرداختند؟
موجب تسلط هرچه بیشتر بیگانگان بر منابع ثروت و بازار کشورشان می شد مردم به همراه  ون که از گروه های مورد احترام و اعتماد جامعهٔ ایران در عصر قاجار بودند، رهبری اعتراض های مردمی را به عهده داشتند.

12-نخستین و گسترده ترین جنبش اجتماعی مردم (نهضت تنباکو )چرا اتفاق افتاد و چه نتیجه ای داشت؟
در دورهٔ ناصرالدی نشاه، یک نفر انگلیسی به نام تالبو ت با پرداخت رشوه به درباریان، امتیاز انحصاری خرید و فروش توتون و تنباکوی ایران را به مدت پنجاه سال به دست آورد. در آن زمان، توتون و تنباکو از عمد ه ترین محصولات کشاورزی ایران بود. براساس این امتیاز، ایرانیان نمی توانستند محصول توتون و تنباکوی خود را به کسی غیر از تالبوت بفروشند. در مقابل، تالبوت نیز تعهد کرده بود که هر سال 15000 لیرهٔ انگلیس به همراه یک چهارم سود سالانهٔ خود را به حکومت ایران پرداخت کند ناصرالدین شاه به خواستهٔ مخالفان اعتنایی نکرد و آیت اللّٰه میرزا حسن شیرازی، مرجع تقلید شیعیان در سامرا، در حمایت از نهضت، استفاده از توتون و تنباکو را حرام اعلام کرد. ناصرالدی نشاه مجبور به لغو امتیاز و پرداخت غرامت و خسارت به تالبوت شد. نهضت تنباکو نخستین حرکت جدّی مردم ایران برای رهایی از نفوذ و سلطهٔ خارجی و ایستادگی در برابر ستم داخلی بود. پیروزی این نهضت، حس اعتماد به نفس و روحیهٔ مقاومت و مبارزه را در مردم تقویت کرد.

درس 13
1-انقلاب مشروطه در زمان کدام پادشاه قاجار رخ داد و چه نتیجه ای داشت؟
2-تفاوت نظام پادشاهی استبدادی با نظام پادشاهی مشروطه چیست؟
3-زمینه های ی واقتصادی مؤثر در شکل گیری انقلاب مشروطه چه بود؟
4-عوامل وزمینه های فکری وفرهنگی مؤثر در شکل گیری انقلاب مشروطه چه بود؟
5-چه چیز سبب افزایش انگیزه و خشم مردم برای مبارزه با استبداد شد وکدام ون در این راه پیشقدم شدند؟
6-کدام حادثه سبب سرعت بخشیدن به انقلاب مشروطیت ومهاجرت برخی از علما و مردم به شهرری شد؟
7-درجریان  شکل گیری مشروطیت چه عواملی سبب مهاجرت برخی از علما و مردم به قم شد؟  ونتیجه آن چه شد؟
8-هدف مردم از انقلاب مشروطیت چه بود و به فراهم شدن چه چیزهایی  امید داشتند؟
9-چه موانع ومشکلاتی سبب تحقق نیافتن هدفهای اصلی مشروطیت شد ؟ 
10-مخالف اصلی مشروطیت که خواهان بازگشت نظام پادشاهی استبدادی بود که بود؟
11-پس از به توپ بستن مجلس چه کسانی به طرفداری از مشروطیت قیام کردند؟
12- علت مخالفت شیخ فضل الله نوری با مشروطیت چه  بود  و عکس العمل مشروطه خواهان چه بود؟
13-چرا انگلستان وروسیه قرارداد 1907 را منعقد وایران را میان خود تقسیم کردند؟
14-روسیه پس از قرارداد 1907  چه اقداماتی در ایران انجام داد؟
15-جنگ جهانی اول در چه سالی ومیان کدام کشورها روی داد ؟ کدام یک پیروز شدند؟
16-ایران چگونه درگیر جنگ جهانی اول شد؟
17-جنگ جهانی اول چه تأثیری بر اوضاع ایران گذاشت؟


  

درس 14

1-انسان آب مورد نیاز خود را چگونه تأمین می کند ؟

آ بهای سطحی )رود ها (                آ بهای زیرزمینی )چاه، چشمه و قنات(

2-چرا ایران با کمبود آب مواجه است؟

رشته کوههایی چون البرز وزاگرس مانند دیواری مانع از نفوذ رطوبت به قسمتهای داخلی ایران می شود.

که در مجموع میانگین بارش سالانه در ایران حدود 230 میلیمتر است.

3- بیشتر رودهای دائمی و پرآب ایران از کجا سرچشمه می گیرند؟

از کوه های البرز وزاگرس

4-چرا رودهای پرآب ایران قابل کشتیرانی نیستند؟

رود های پرآب ایران چون از شیبهای تند کوهستانی جاری می شوند، قابل کشتیرانی نیستند و فقط در بخشی از رود کارون میتوان کشتیرانی کرد.

 

5- رودهای ایران از نظر جهت جریان آب به چند حوضۀ آبریز تقسیم می شود؟

نام حوضۀ آبریز
  

سرچشمه
  

مصب (به کجا میریزد)
  

نام برخی از رودها

حوضۀ آبریز دریای خزر
  

کو ههای البرز
  

دریای خزر
  

سفید رود – نکا رود

حوضۀ آبریز خلیج فارس و دریای عمان
  

کوه های زاگرس یا کوه های پراکنده داخلی
  

خلیج فارس و دریای عمان
  

کارون – جراحی – دالکی – رود میناب

حوضۀ آبریز داخلی
  

کوههای زاگرس و البرز و کوههای پراکنده داخلی
  

به دریاچه ها و باتلاقهای داخلی یا زمینهای اطراف خود
  

هلیل رود – زاینده رود

(معمولاً موقت یا فصلی)

 

6-میزان مصرف آب در ایران برای یک فرد چه مقدار است؟ میزان مجاز مصرف آب چقدر است؟

میزان مجاز مصرف آب برای یک فرد در شبانه روز 150 لیتر تعیین شده است اما درایران متوسط مصرف در شبانه روز 250 تا 300 لیتر است.

 

7-در گذشته مردم آب را در چه مکانهایی ذخیره می کردند؟آیا این آب تصفیه شده بود؟

در گذشته در اغلب مناطق کشور ما، آب را در آب انبار ها ذخیره میکردند. در آن زمان آب تصفیه شده و لوله کشی وجود نداشت.

 

8-چرا خاک برای انسان اهمیت دارد؟

خاک یک منبع مهم تأمین غذا است. اما علاوه بر غذا، انسان در طی سالیان دراز از خاک برای ساختن ظروف و وسایل زندگی، جاده ها و خانه ها استفاده کرده است.

 

9- خاک چگونه تشکیل می شود؟

خاک، لایهٔ نازکی از پوستهٔ زمین است که از خرد شدن سنگها پدید آمده است. خاک طی زمان طولانی با

توجه به عواملی مانند سنگها، آب، دمای هوا و موجودات زنده یک منطقه تشکیل می شود

 

10-علت تنوع خاک ها چیست؟

هر نوع خاک مواد معدنی خاصی دارد که انواع مختلف خاک ها را تشکیل می دهد.

 

11-خاک های حاصلخیز کشور ما در کدام مناطق قرار دارد؟ و علت حاصلخیزی آن چیست؟

در کشور ما در جلگه ها و اطراف رود ها و برخی کوه پایه ها خاک های حاصلخیزی وجود دارد که مواد آلی  و معدنی مناسب دارند.

 

12-خاک  کدام مناطق ایران برای کشاورزی مناسب نیست وعلت آن چیست؟

خاک برخی مناطق مرکزی، داخلی یا جنوبی کشور به علت وجود نمک یا آهک در خاک، برای کشاورزی مناسب نیست. در این مناطق به علت خشکی هوا و کمبود بارندگی، هوموس  خاک بسیار کم است.

 

13- چه عواملی موجب از بین رفتن خاک می شود؟

— مصرف بیش از حد موادّغذایی و کشت پی در پی یک محصول در زمین و استراحت ندادن به خاک.

— قطع بوته ها و کندن درختان که موجب می شود خاک در اثر باد و باران به راحتی شسته شود.

— استفادهٔ نامناسب و بی رویه از کو دهای شیمیایی.

— ایجاد ساختمان و جاده و کارخانه روی خاک های قابل کشت.

— دفن زباله ها در خاک.

 

14-کدام سازمان وظیفه حفاظت از خاک را برعهده دارد؟

سازمان جنگل ها مراتع و آبخیزداری

سوالات درس 13


 
 

درس  13

 

1-ایران در سال 1390 چند نفر جمعیت داشت؟

 75 میلیون نفر

2-کدام یک از کشور های همسایه ایران پرجمعیت هستند؟

پاکستان  -ترکیه

3-کدام یک از کشورهای همسایه ایران کم جمعیت هستند؟

ارمنستان – کویت –بحرین – قطر – امارات متحده عربی – آذربایجان – ترکمنستان

4-جمعیت چگونه افزایش می یابد؟

اگر تعداد افرادی که متولد می شوند بیشتر از افرادی که میمیرند باشد جمعیت افزایش می یابد.

5- جمعیت چگونه کاهش می یابد؟

اگر تعداد افرادی که متولد می شوند کمتر از افرادی که میمیرند باشد، جمعیت کاهش می یابد.

 

6-رشد منفی جمعیت چگونه اتفاق می افتد؟

در برخی کشورها مانند سوئیس و دانمارک تعداد زاد و ولد ها کمتراز مرگ و میر ها شده است. به این رشد، رشد منفی هم می گویند.

 

7-جمعیت را به چند گروه سنی می توان تقسیم کرد؟

گروه 1 جمعیت یکسال تا 25 سال کودکان و نوجوانان و جوانان

. گروه 2 بزرگ سالان 25 تا 65 سال

 گروه 3 سالمندان بیشتر از 65 سال

 

8-با منفی شدن رشد جمعیت چه مشکلاتی برای یک کشور ایجاد می شود؟

با کم شدن زاد و ولد، جمعیت جوان کاهش و تعداد سالمندان افزایش می یابد و جامعه از نیروی جوان که می تواند

 کار کند و با فعّالیّت های اقتصادی و آموختن علم به پیشرفت کشور کمک کند، محروم می شود.

 

9-مسئولیت سرشماری جمعیت در ایران بر عهده چه سازمانی است؟

مرکز آمار ایران

 

10- اطلاعات مربوط به سرشماری جمعیت را چگونه می توان بدست آورد؟

استفاده از کتا بها و نشریات مرکز آمار ایران، با وارد شدن به پایگاه اینترنتی آن، اطلاعات مورد نظرمان را

درباره جمعیت به دست بیاوریم.

 

11-منظور از تراکم جمعیت چیست؟

به نسبت افرادی که در یک مکان زندگی میکنند، تراکم جمعیت آن مکان می گویند.

 

 

 

 

 

 

 

12-تراکم جمعیت یک منطقه را چگونه محاسبه می کنند؟

برای محاسبهٔ تراکم جمعیت یک منطقه، جمعیت آن منطقه را بر مساحت آن تقسیم م یکنند.

 

 

 

13-تراکم جمعیت کشورمان در سال 1390  در هر کیلومتر مربع چند نفر بوده است؟

معادل 1/49 نفر در کیلومتر مربع

مساحت قسمت هایی از دشت کویر ودشت لوت از مساحت کل کشور کم شده است.

مساحت قابل ست (1/527/495 میلیون کیلومتر مربع )

 

 

14-عوامل مؤثر در تراکم پایین  یا کم   جمعیت کدامند؟

در نواحی داخلی ایران به دلیل کمبود بارندگی، آب و هوای گرم و خشک و خاک های  نامساعد و شور، جمعیت بسیار کمی زندگی میکنند.

15-کدام مناطق ایران خالی از جمعیت است؟

دشت کویر  - دشت لوت

16-عوامل مؤثر در تراکم بالا و زیاد جمعیت کدامند؟

          پایتخت بودن یک منطقه مانند تهران که بسیاری از سازما نهای مهم دولتی، دانشگا هها، بیمارستا نها و  

         صنایع در آن متمرکز شده اند

مناطق جلگه ای به دلیل وجود باران کافی –آب فراوان –هوای معتدل – خاک حاصلخیز  مانند : جلگه های کناره ی دریای مازندران

وجود معادن وذخایر چون نفت وگاز مانند: خوزستان

مناطق کوهپایه ای به دلیل وجود خاک حاصلخیز و بارندگی کافی مانند: کوهپایه های البرز وزاگرس

 

 

17-پرتراکم ترین و پرجمعیت ترین ناحیه کشورمان کدام منطقه است؟

تهران

سوالات درس17



 

درس 17

 

1—میراث فرهنگی چیست؟

میراث، یعنی ارث و هر چیزی که از گذشتگان و نیاکان و پدران به ما رسیده باشد. بخشی از چیزهایی که از گذشتگان برای ما به جای مانده است،میراث فرهنگی  است.

2—چرا میراث فرهنگی اهمیت دارد؟

میراث فرهنگی همهٔ چیزهای ارزشمندی است که به فرهنگ٭ یک ملت مربوط می شود. این چیز ها، حاصل زندگی و تلاش مردمی است که در گذشته زندگی می کرده اند و از یک نسل به نسل دیگر رسیده است.

3—میراث فرهنگی شامل چه چیزهایی می شود؟

میراث فرهنگی ممکن است چیز های مادی مثل ظرف ها، سکه ها، کتیبه ها، فرش ها، کتا بهای قدیمی و بنا های تاریخی، مساجد و امام زاده ها باشد. همچنین ممکن است چیز های غیرمادی مثل اعتقادات، زبان و آداب و رسومی باشد که از گذشته به ما رسیده است.

4—چرا ایران دارای میراث فرهنگی بسیار زیاد و با ارزش است؟

از آنجا که ایران جایگاه تمدن های کهن و قدیمی ترین ستگا ههای بشری است، دارای میراث فرهنگی بسیار زیاد و با ارزش است که بخشی از آن در موزه ها نگهداری می شود.

5—چرا باید در حفظ میراث فرهنگی تلاش کنیم؟

میراث فرهنگی به همهٔ مردم یک کشور متعلق است

6—تاریخ چه علمی است؟

علم تاریخ عبارت است از مطالعهٔ زندگی انسان ها در گذشته.

7—فواید مطالعه تاریخ و آشنایی با گذشته چیست؟

آشنایی با گذشته به ما کمک میکند تا زمان حال را بهتر بفهمیم. ما از مطالعهٔ رویدا دها و زندگیِ مردمان گذشته میتوانیم پند بگیریم و از تجربه های آنها در زندگی امروز استفاده کنیم.

8—مورخ کیست؟

به کسانی که دربارهٔ زندگی انسان ها و رویدا دهایی که در گذشته اتفاق افتاده، مطالعه و تحقیق میکنند، مورّخ می گویند.

9—مورخان در مطالعات خود از چه ابزارهایی استفاده می کنند؟

مورّخان در مطالعات خود از منابع مختلفی مثل کتاب ها و نوشته ها یا کتیبه ها، ابزا رها و وسایل زندگی، بنا ها، سکه ها، سلاح ها، سنگ نگاره ها و هر چیزی که از گذشته باقی مانده است، استفاده میکنند.

10—مورخان چگونه چگونه نظر خود درباره یک موضوع تاریخی را بیان می کنند و در چه صورت نظر خود را تغییر میدهند؟

آنها سعی میکنند شواهد و مدارک به جای مانده را با دقت بررسی کنند تا به واقعیت آنچه در گذشته رخ داده، پی ببرند و آ نگاه نظر خود را دربارهٔ یک موضوع تاریخی بگویند.

گاهی ممکن است مورّخان با دست یافتن متن به شواهد و مدارک جدید، تغییراتی در نظرات خود بدهند.

11—مورخان در کار خود از چه علم و دانشی بهره می گیرند؟

باستان شناسی   

12—باستان شناسان چگونه آثار باستانی را پیدا می کنند؟

بعضی از آثار تاریخی مربوط به زمان های بسیار دور، در دل خاک قرار دارند. به همین علت باستا نشناسان ابتدا با مشاهدهٔ ویرانه ها و خرابه ها یا مطالعهٔ منابع تاریخی حدس میزنند که در یک منطقه، آثار باستانی وجود دارد. سپس به جست وجو و حفاری در آن منطقه می پردازند.

13—باستان شناسان در کار خود از چه ابزارهایی استفاده می کنند؟

باستا نشناسان در هر مرحله از ابزار خاصی استفاده میکنند؛ از ابزار های ساده مانند بیل و کلنگ تا میکروسکوپ و دوربین های مخصوص که با آنها لایه های درون خاک را مشاهده میکنند.

14—مورخان کار خود را چگونه آغاز می کنند؟

مورّخان معمولاً کار خودشان را با پرسش هایی دربارهٔ گذشته آغاز می کنند.

آنها پرسشهایی را طرح و سپس درباره آنها تحقیق میکنند تا پاسخ آنها را پیدا کنند.

15—برخی از پرسشهایی را که مورخان با آن کار خود را شروع می کنند را ذکر کنید.

 چه چیزی اتفاق افتاده است؟  چه کسی یا چه کسانی در این واقعه شرکت داشته اند؟

 در چه زمانی اتفاق افتاده است؟  علت یا علت های این رویداد چه بوده است؟

 در کجا این اتفاق رخ داده است؟  چگونه م یتوان از این موضوع برای حال و آینده استفاده کرد؟

16—موزه چه مکانی است؟

مکانی است برای حفظ ونگهداری آثار تاریخی وبا ارزش و میراث فرهنگی ، نمایش آنها برای مردم و مطالعه و تحقیق افراد در رشته های تاریخ ، هنر ،معماری  و باستانشناسی

17—سازمان میراث فرهنگی چه سازمانی است؟

در کشور ما، یکی از مهم ترین سازمان هایی که مسئولیت حفاظت و نگهداری از میراث فرهنگی را به عهده دارد، سازمان میراث فرهنگی   است. موزه ها نیز یکی از بخشهای سازمان میراث فرهنگی هستند

سوالات درس16
  

درس 16

 

1—مهمترین مساجدی که در کشورمان از نظر معماری مورد توجه گردشگری است،کدامند؟

 

مسجد امام و شیخ لطف اله در اصفهان
  

مسجد جامع یزد  
  

مسجد گوهرشاد در مشهد

 

2—خلاصه ای از زندگی نامه امام رضا (علیه السلام)را ذکر کنید.

امام رضا (علیه السلام) فرزند امام موسی کاظم (علیه السلام) در سال 481 هجری در مدینه متولد شد .

در 35 سالگی به امامت رسید .

رضا ،فاضل ، صابر ، زکی از القاب ایشان است. سرانجام به دستور مأمون عباسی به شهادت رسید.

 

3—حرم امام رضا (علیه السلام) علاوه بر اهمیت زیارتی از چه نظر اهمیت دارد؟

از نظر معماری وتاریخی – وجود شاهکارهای معماری مانند : مسجد گوهرشاد ، وجود آرامگاه شخصیتهای بزرگ علما و مذهبی مانند شیخ بهایی و علامه محمد تقی جعفری

 

4—مجموعه آستان قدس رضوی شامل چه بخشهایی است؟

کتابخانه ها – مهمانسرا – موزه ها

 

5—موزه هایی که در مجموعه آستان قدس رضوی قرار دارند را نام ببرید.

موزهٔ قرآن و موزهٔ سکّه، موزهٔ صدف و موزهٔ سلاح

 

6—موزه مرکزی آستان قدس رضوی در چه سالی افتتاح شده است؟

1324  ش

 

7—چه آثاری در موزه مرکزی آستان قدس رضوی وجود دارد؟

1-قرآن های نفیس با خط امامان معصوم    2-اولین سنگ مرقد امام هشتم    3- سکه ها     

  4- کتیبه ها ی نفیس 5- مدال برخی از قهرمانان کشور 6- هدایای علاقه مندان امام هشتم

 

8-علت تنوع زیستگاهها در ایران چیست؟

ایران به دلیل داشتن ناهمواری های مختلف و آب و هوا های متنوع، زیستگاه های متنوعی دارد.

 

9-مهمترین بندر و مرکز گردشگری سواحل دریای عمان کدام بندر است؟

بندر چابهار

 

10-ایجاد پارک های ملی چه فایده ای دارد؟

از آسیب رساندن به محیط زیست توسط گردشگران جلوگیری می کنند.

 

 

11-قوانین و ویژگی های پارک های ملی چیست؟

در پارک های ملی مانند مناطق حفاظت شده، بوته کنی، چرای دا مها، شکار و نظایر آن ممنوع است و محیط های امن طبیعی برای جانوران پدید آورد ه اند. بخشی از این پارک ها هم به گردشگاه مسافران اختصاص داده شده است

سوالات درس15


  

درس 15

 

 

1— گردشگر کیست؟

به کسانی که محل اقامت یا کار خود را به طور موقت ترک می کنند و برای استراحت یا گردش و دیدن یا مطالعهٔ

مکا نهای تاریخی و طبیعی،به سفر می روند گردشگر  می گویند.

 

2—گردشگری با چه اهدافی صورت می گیرد؟(انواع گردشگری کدام است؟)

 

1- با هدف استراحت وتفریح

2- باهدف زیارت اماکن مقدس

3- باهدف مطالعه آثار تاریخی

4- باهدف بازدید از نمایشگاهها یا گردهایی های علمی

5- باهدف طبیعت گردی

 

 

3—گردشگری از چه نظر اهمیت دارد؟

1- آشنایی با پدیده های زیبای طبیعی و مکانهای تاریخی و فرهنگی

2- افزایش اطلاعات درباره مکانها و آداب و رسوم مردم  

3-ایجاد شغل های جدید مانند هتل داری – دفاتر فروش بلیط ، دفاتر حمل ونقل ،فروش صنایع دستی وغذاها وشیرینی های محلی

 

4—مهمترین وسیله مورد نیاز گردشگری چیست؟

نقشه

 

5—هنگام گردشگری نقشه چه کمکی به می کند؟

نقشه ها به ما کمک میکنند تا مکان های جدید را بهتر پیدا کنیم و سریعتر خود را به آنجا برسانیم. بدون نقشه ممکن است مسیرها را اشتباه کنیم یا زمان زیادی برای پیدا کردن یک مکان صرف کنیم.

 

6—مهمترین نقشه مورد نیاز هنگام سفر چه نقشه ای است؟

نقشه راه ها

 

7—بر روی نقشه ی راهها چه چیزهایی قابل مشاهده است؟

بر روی نقشهٔ را هها، جاده های اصلی و فرعی و همچنین مکان های خدماتی چون رستورا نها، تعمیرگاه ها، پمپ بنزینها، نمازخانه و نظایر آن مشخص شده است

 

8- مقیاس نقشه در سفر چه کاربردی دارد؟

. با استفاده از مقیاس نقشهٔ راه ها میتوانید حساب کنید چقدر از روستا یا شهری که میخواهید به آن سفر کنید، فاصله دارید

درس 15
1-نفوذ وسلطه آمریکا پس از کدام حادثه ی تاریخی بیشتر شد و درباره کنترل قیام های مردمی چه نظری داشتند؟ 
2-قانون انجمن های ایالتی و ولایتی (شوراهای استان وشهرستان) در سال 1341 ش چه تغییراتی کرد؟
3-هدف از تغییرات قانون ایالتی و ولایتی چه بود و چه کسانی مخالف آن بودند؟
4-محمد رضا شاه چه زمانی اصول شش گانه » انقلاب سفید را به همه پرسی)رفراندوم(  گذاشت ، چه کسانی وچرا با آن مخالف بودند؟
5-قیام 15 خرداد 1342 چگونه شکل گرفت و این قیام از چه نظر اهمیت دارد؟
6-حق کاپیتولاسیون چه نوع مصونیت قضایی بود و مخالف اصلی آن که بود؟
7-مخالفت امام خمینی با کاپیتولاسیون سبب چه اقدامی از سوی حکومت پهلوی شد؟
8مبارزات مردم پس از تبعید امام خمینی به چه شکلهایی انجام شد؟
9-چرا در ابتدای سال 1356 ش حکومت پهلوی در اوج قدرت به نظر می رسید؟
10- چه عواملی سبب نیتی مردم از حکومت پهلوی شده بود؟
11-مهمترین اعتراض های اواخر سال 1356 در کدام مناطق ایران انجام شد؟
12-چرا عکس العمل محمدرضاشاه دربرابر اعتراضات سال 57 که روز به روز بیشتر می شد وخواستار نابودی حکومت بودند ، متفاوت بود؟
13-خونین ترین اعتراض مردمی دوران انقلاب اسلامی در چه تاریخی رخ داد؟
14-مبارزات مردم در چه تاریخی به ثمر نشست؟
15ویژگی ، شعار و هدف انقلاب چه بود و چه عواملی در موفقیت انقلاب مؤثر بود؟

درس 14
1-چرا انگلستان قرارداد 1919 (وثوق) را با ایران بست و بر اساس آن اختیار چه اموری به آنان داده شد؟
2-کودتای  سوم اسفند 1299   پس از کدام ناکامی انگلستان در ایران انجام شد و مهره ی و نظامی آن چه کسانی بودند؟
3-تغییر حکومت از قاجار به پهلوی چگونه صورت گرفت ورضاخان برای رسیدن به این هدف چه اقداماتی انجام داد؟
4-شیوه حکومت رضا شاه چگونه بود؟
5-اقدامات رضا شاه برای نوسازی ایران به تقلید از اروپا وهمچنین اقدامات ضد دینی و فرهنگی او چه بود؟
6-جنگ جهانی دوم در چه سالی ، میان کدام کشورها وچگونه آغاز شد؟
7-علت اشغال ایران توسط بیگانگان در جنگ جهانی دوم چه بود و چه تأثیری بر ایران گذاشت؟
8-در ابتدای سلطنت محمد رضا شاه نقش وحضور نمایندگان مجلس ، احزاب ی ومطبوعات در کشور چه تغییری کرد؟
9-بهره برداری از منابع نفت ایران از چه زمانی به انگلستان واگذار شد وبرای لغو آن چه اقداماتی انجام شد؟
10-اختلاف میان رهبران نهضت ملی نفت  برای منافع بیگانگان چه سودی داشت؟
11-فرمانده کودتای 28 مرداد 1332  که بود ونتایج این کودتا چه بود؟

1. در بخش های مختلف آسیا مردم از چه نظر با یک دیگر تفاوت دارند؟

دین، زبان، آداب و رسوم و سبک زندگی 

 

 

2. کدام نواحی آسیا بسیار کم جمعیت یا خالی از جمعیت آسیا است؟ چرا؟ 

نواحی مرتفع چون فلات تبت و هیمالیا و بیابانهای وسیع، خالی از جمعیت یا کم جمعیت است. به دلیل مساعد نبودن شرایط آب و هوایی. 

 

 

3. در کدام قسمت از آسیا جمعیت انبوهی به طور متراکم زندگی میکنند؟ 

در جنوب و جنوب شرقی آسیا. 

 

 

4. چرا در مشرق و جنوب شرقی آسیا را تکم جمعیت زیاد است؟

به دلایل مختلفی چون : باران فراوان،خاک مساعد و آبرفتی، پوشش گیاهی سرسبز، آب و هوای مناسب. 

 

 

5. پر جمعیت ترین کشورهای جهان کدامند؟ 

چین با جمعیتی حدود یک میلیارد و سیصدمیلیون نفر و هند با جمعیتی حدود یک
میلیارد و دویست میلیون نفر. 

 

 

6. متراکم ترین منطقه جهان از نظر جمعیت کجاست؟ چقدر جمعیت دارد؟

جزیره جاوه در اندونزی حدود 141 میلیون نفر. 

 

 

7. مردمان آسیا از چه نژاد هایی هستند؟

بیشتر جمعیت آسیا از نژاد زرد پوست و بقیه سفید پوست هستند. البته در جنوب آسیا تیره های سیاه پوست و دو رگه که از ازدواج نژاد های مختلف با هم به وجود آمده اند نیز زندگی می کنند. 

 

 

8. کدام دینهای بزرگ الهی علاوه بر آسیا در سایر قارهها انتشار یافتهاند؟ 

یهود، مسیحیت و اسلام. 

 

 

9. دین اسلام در کدام قسمت آسیا رواج دارد؟

اگر چه خاستگاه دین اسلام کشور عربستان است، اما اسلام به تدریج همه کشورهای آسیای غربی را در بر گرفته و سپس به آسیای مرکزی و مشرق و جنوب شرقی آسیا راه یافته است. به همین دلیل از غرب تا شرق آسیا نشان دهنده فرهنگ و تمدن اسلامی است. 

 

 

10. غیر سه دین بزرگ الهی، کدام ادیان دیگر در آسیا پیروان زیادی دارد؟

1- آیین برهمایی در شبه جزیره هند

2- آیین بودا که خاستگاه اصلی آن نیز هند است اما در کشورهای شرق آسیا چون چین، ژاپن، کره و تایلند انتشار یافته است. این آیین ها در قاره های دیگر کمتر نفوذ کرده اند. 

 

 

11. مهم ر تین کشور های تولید کننده ی برنج در آسیا کدامند؟

چین، هند، پاکستان، تایلند، اندونزی، فیلیپین، بنگلادش و ویتنام. 

 

 

12. در دو دهه ی اخیر کشور چین چگونه توانسته است اقتصاد و وضع زندگی مردم خود را بهتر کند؟

کشور چین توانسته با برنامه ریزی های جدید، میزان تولیدات و صادرات خود را به شدت افزایش بدهد و از این راه درآمد اقتصادی و وضع زندگی مردم را بهتر کند.

 

 

13. کدام یک از کشورهای آسیایی صادرات را هدف اقتصادی خود قرار دادهاند؟

کره جنوبی، تایوان، هنگ کنگ، سنگاپور. 

 

 

14. به کدام کشورها ببرهای اقتصادی آسیا لقب داده اند؟ چرا؟ 

کره جنوبی، تایوان، هنگ کنگ، سنگاپور زیرا این کشورها توانسته اند صادرات را هدف اقتصادی خود قرار بدهند و از این راه درآمد بسیار زیادی به دست بیاورند. این کشورها به خصوص در تولید و صدور لوازم الکترونیکی و رایانه ای، لوازم خانگی و اتومبیل پیشرفت زیادی کرده اند.

 

 

15. تحولات اقتصادی در آسیا چه پیامدی داشته است؟ 

موجب شده است که مهاجرت از روستا به شهرها در آسیا ادامه پیدا کند. امروزه شهرهای با جمعیت بیش از ده میلیون نفر در آسیا بیشتر از سایر قاره ها است. 

 

 

16. جاذبه های گردشگری آسیا را نام ببرید؟ 

تاج محل در هند – دیوار چین – جزیره سنتوزا در نزدیکی سنگاپور – آسمان خراشهای هنگ کنگ. 

 

 

17. اطلس چیست؟ 

کتابی است که مجموعه ای از نقشه ها در آن گرد آوری شده است. 

 

 

. از اطلس ها چه استفادهای میشود؟

ما با استفاده از انواع نقشه های مختلف یک اطلس می توانیم اطلاعات بیشتر و دقیقتری در باره ی کشورها یا نواحی مختلف جهان به دست بیاوریم. 

 

 

19. معمولاً برای هر قاره یا کشور دو نوع نقشه در اطلس مشاهده میکنیم آنها را نام ببرید.

1- نقشه های طبیعی

2- نقشه های ی. 

 

 

20. نقشه های طبیعی چه نوع نقشههایی هستند؟

بر روی این نقشه ها، رشته کوه ها، فلات ها، دریاها، رودخانه ها و . نمایش داده شده و اطلاعات مربوط به شهرها و کشورها بسیار کم است. 

 

 

21. نقشه های ی چه نوع نقشههایی هستند؟

بر روی این نقشه ها، مرز کشورها، ایالت ها و استان ها، پایتختها و شهرهای مهم نمایش داده شده است. 

 

 

*- پرجمعیت ترین قاره . است. (آسیا)

 

*-60 درصد جمعیت جهان در قارهی . زندگی می کنند. (آسیا)

 

*- آسیا مهد . بزرگ جهان است. (ادیان)

 

*- بخش عمده ای از مردم آسیا به کار مشغولند. (کشاورزی)

 

*- مهم ترین محصول کشاورزی در قاره آسیا . است. (برنج)

 

*- مهم ترین کشور صنعتی آسیا . است. (ژاپن)

 

*- در آسیا کشورهای . و . عضور کشورهای گروه هشت هستند. (ژاپن – روسیه)

 

*- پر جمعیت ترین شهر آسیا . با منطقه اطراف آن بیش از . میلیون نفر است. (توکیو - سی)

 

*- در آسیا عامل . موجب شده که مهاجرت از روستا به شهرها ادامه پیدا کند. (تحولات اقتصادی)

درس 19

1-حدود و موقعیت مثلث شکل منطقه جنوب غربی آسیا را ذکر کنید.

این مثلث از تنگهٔ ٭ بُسفر و داردانل در ترکیه تا کوه های پامیر در مشرق و از آنجا تا خلیج٭ عَدَن و بابُ المَندَب را دربر می گیرد.

 

2- سرزمین ها ی بلند و سرزمین های پست و هموار منطقه جنوب غربی آسیا را نام ببرید؟

3-منطقه جنوب غربی آسیا چند نوع آب وهوا دارد؟

4-پرجمعیت ترین کشورهای منطقه جنوب غربی آسیا را نام ببرید.

پاکستان – ایران – ترکیه

5-پرتکلم ترین گروه های زبانی در منطقه جنوب غربی آسیا را نام ببرید.

6-وضعیت اقتصادی کشورهای منطقه جنوب غربی آسیا چگونه است؟

کشورهای این منطقه دارای ذخایر نفت وگاز و وابسته به صادرات نفت هستند وانواع کالاهای مصرفی را از کشورهای پیشرفته وارد می کنند . درآمد عربستان علاوه بر صادرات نفت از طریق مراسم حج می باشد . کشورهایی مانند ترکیه وامارات متحده عربی از طریق گردشگری یا تجارت و بازرگانی اقتصاد خود را متحول کرده اند و کشور هایی مانند عراق وافغانستان به دلیل اشغال نظامی و نبودن امنیت از نظر اقتصادی وضعیت مناسبی ندارند.

سوالات درس 24


  

درس 24

1-  از چه زمانی زبان فارسی زبان گفتاری و نوشتاری مردم ایران بوده است؟

از هنگام استقرار اقوام آریایی در سرزمین ایران

 

2-زبان مردم ایران در دوره های هخامنشیان ، اشکانیان ، ساسانیان و دوره اسلامی چه بود؟

در دورهٔ هخامنشیان، پارسی باستان

در عصر اشکانیان و ساسانیان، پارسی میانه » یا پهلوی

 در دورهٔ اسلامی  ، فارسی دری

 

3- زبان امروز مردم ایران چیست؟

زبان رسمی امروز ما نیز فارسی دری است که با دو زبان قبلی شباهت هایی دارد.

 

4- موضوع اصل 15 قانون اساسی کشور چیست؟

اصل 15 قانون اساسی می گوید:

زبان و خطّ رسمی و مشترک مردم ایران فارسی است. اسناد و مکاتبات و متون رسمی و کتب درسی باید با این زبان و خط باشد ولی استفاده از زبا نهای محلی و قومی در مطبوعات و رسانه های گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس در کنار زبان فارسی آزاد است.

 

5- ایرانیان باستان از چه خطی استفاده می کردند و آن را از چه کسانی آموخته  بودند؟

در زمان هخامنشیان، ایرانیان خطّ میخی  » را از اقوام بین النهرین اقتباس کردند و تغییرات زیادی در آن به وجود آوردند. کتیبه های به جا مانده از دورهٔ هخامنشیان در بیستون و تخت جمشید به زبان پارسی باستان و با خطّ میخی نوشته شده است. در دوره های اشکانیان و ساسانیان، خط  پهلوی رایج بود. این خط از خط آرامی اقتباس شده بود.

 

6- چه چیزی نشان دهنده آشنایی ایرانیان باستان با علومی چون ریاضی ، هندسه وزمین شناسی می باشد؟

ساختن بناهای عظیم و محکم، سدها، پلها، ابزارها و وسایل مختلف زندگی که به دست ایرانیان ابداع شده

 

7- ایرانیان باستان تا چه اندازه با علم نجوم آشنا بودند و با استفاده از این علم چه چیزی را بوجود آوردند؟

ایرانیان باستان در علم نجوم پیشرفت کرده و با سنجش و تعیین زمان به خوبی آشنا بودند و چون برای فعّالیّت های کشاورزی که در فصول خاصی از سال انجام می گرفت به تقویم نیاز داشتند، تقویم خورشیدی )شمسی( را به وجود آوردند و سال را به 12 ماه 30  روزه تقسیم کردند. این تقویم از کم نظیرترین تقویم های دنیا است.

 

8- در کتاب اوستا از چند نوع پزشک نام برده شده است؟

از سه نوع پزشک جراح، پزشک معمولی و پزشک دعا که با دعای مقدس باطن افراد را درمان می کند

 

9- مدرسه و بیمارستان جندی شاپور به دست چه کسی تأسیس شد و چگونه مکانی بود؟

در دورهٔ ساسانیان، شاپور ساسانی در شهر جند ی شاپور ) خوزستان کنونی ( مدرسه و بیمارستانی تأسیس نمود که قدیمی ترین مدرسهٔ پزشکی جهان به شمار می رود. او از دانشمندان و استادان برجستهٔ دیگر کشورهای آن روز نیز برای تدریس در این دانشگاه دعوت می کرد. در این مدرسهٔ بزرگ علاوه بر پزشکی، نجوم، ریاضیات، موسیقی، شیمی )کیمیاگری( و. تدریس می شد.

 

10- صنعتگران و هنرمندان دوره ایران باستان در چه زمینه هایی فعالیت می کردند/

سفالگری، پارچه بافی، قالی بافی، فکاری، چرم سازی، زرگری، کاشی کاری، سنگ بُری، حجاری، قلم زنی،

 منبّت کاری، موسیقی، نقاشی و.

 

11- در کدام بناها ، پیشرفت ایرانیان در معماری را نشان می دهد؟

تخت جمشید،هگمتانه، پاسارگاد، تخت سلیمان، طاق بستان و طاق کسری

سوالات درس23

  

درس 23

1-آیا در ایران باستان به تعلیمات مذهبی اهمیت می دادند؟

در ایران باستان، تعلیمات مذهبی نقش و تأثیر زیادی در زندگی فردی و اجتماعی داشت

 

2- اقوام آریایی چه چیزهایی را مقدس می شمرند؟

برخی از عناصر خلقت مانند آب، آتش، خاک و باد را مقدس می شمردند و برای آنها خدایانی قائل بودند.

 

3- زرتشت که بود  و مردم را به چه چیزی دعوت می کرد؟

زرتشت، پیامبر ایران باستان که قبل از سلسلهٔ مادها می زیست، در اندیشهٔ اصلاح عقاید ایرانیان برآمد.

او مردم را به پرستش اهورامزدا، خدای بزرگ و یکتا دعوت کرد.

 

4- آیین زرتشت چگونه آیینی بود؟

در آیین زرتشت، اهورا مزدا، منشأ تمام خیر و خوبی ها بود و همواره با اهریمن که سرچشمهٔ شر و بدی ها

 به شمارمی رفت، در حال مبارزه بود. زرتشت به پیروان خود سفارش می کرد که به منظور یاری اهورامزدا، پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک را سرمشق زندگی خود قرار دهند

 

5- تعالیم زرتشت در کدام کتاب توسط پیروانش گردآوری شد؟     اوستا

 

6- آتش در میان ایرانیان باستان به ویژه ساسانیان چه جایگاهی داشت؟

ایرانیان باستان، آتش را مقدس می شمردند. در دورهٔ ساسانیان آتشکده های زیادی در گوشه و کنار ایران ساخته شدند که آثار بعضی از آنها تا به امروز باقی مانده است.

 

7- در دوره ساسانیان دین رسمی کشور چه بود و علاوه بر آن پیروان کدام دین ها در ایران زندگی می کردند؟

در دورهٔ ساسانیان، اغلب مردم دین زرتشتی داشتند و حکومت از آن دین پشتیبانی می کرد و دین رسمی کشور اعلام شد. در این دوره، موبدان زرتشتی با رواج و گسترش دین های دیگر در ایران مخالفت و نسبت به پیروان سایر ادیان سخت گیری می کردند.  پیروان دینهای مسیحی، یهودی، بودایی و مانوی  نیز در ایران زندگی می کردند.

 

 8- غذای مردم ایران باستان چه بود؟

غذای اصلی مردم، غلات مخصوصاً گندم و جو بود که آنها را آرد می کردند و با آن، نان و انواع شیرینی ها را می پختند. علاوه بر نان، از انواع گوشت حیوانات اهلی، گوشت پرندگان شکاری، تخم پرندگان، شیر  بز و میوه ها و سبزیجات و شربت ها برای تغذیه استفاده می شد.

 

9- ایرانیان باستان برای آرد کردن غلات از چه چیزی استفاده می کردند؟

آسیا بهای آبی را ابداع کرده بودند.

 

10- روغن زیتون و ادویه از چه مناطقی وارد ایران شد؟

روغن زیتون از یونان و ادویه از هندوستان

 

11- آداب غذا خوردن در ایران باستان چگونه بود؟

مردم ایران باستان، با آداب خاصی سر سفره می نشستند.آنها سخن گفتن به هنگام غذا خوردن را گناه می دانستند. شستن دست ها قبل و بعد از غذا خوردن و خواندن دعای نان در ابتدا و پایان غذا از نکاتی بود که آنها بر سر سفره رعایت می کردند

 

12- ایرانیان باستان بیشتر از چه ظروفی  استفاده می کردند .؟

ظروف فی

 

13- ما چگونه از نوع پوشاک و ابزارها وتولیدات مردمان ایران باستان مطلع شده ایم؟

بیشتر آنچه که ما از پوشاک مردم آن دوره می دانیم مربوط به مجسمه ها  و نقاشی ها یا تصاویری به جا مانده از آن دوره است که بر روی سنگ ها،  ظروف یا سکه ها نقش بسته اند. باستا ن شناسان نمونه هایی از وسایل و ابزار تولید پوشاک مربوط به ایران باستان را نیز کشف کرده اند.

 

14- مردان ون ایران باستان نسبت به پوشش بدن چه اعتقادی داشتند؟

مردان و ن ایرا ن باستان در مقایسه با مردم سایر تمدن های هم عصر خود، اعتقاد به پوشش کامل بدن داشتند و برهنگی و بی بند و باری را نشانهٔ اهریمن می دانستند.

 

 

15- پوشش مردان ون دوره ایران باستان چگونه بود؟

ایرانیان، نخستین کسانی بودند که شلوار را طراحی کردند و پوشیدند. شلوار و بالاپوش های آستین دار و کلاه نمدی پوشاک اصلی مردان بود. ن نیز از شلوار، پیراهن های بلند و روسری استفاده  می کردند

 

16- لباس های ایرانی مورد توجه کدام کشور ها بود؟

مورد توجه بزرگان و درباریان روم و یونان بود و اغلب سعی می کردند از طرح لبا سهای ایرانی تقلید کنند.

 

17- ایرانیان از گذشته به کدام ورزش ها علاقه داشتند؟

به ورزش های رزمی و پهلوانی چون کشتی علاقمند بوده اند و پهلوان و پهلوانی در تاریخ کهن ما ریشه دارد.  سوارکاری و تیراندازی و شکار از ورزش های مورد علاقه مردم آن دوره بوده و پرتاب سنگ یا فَلاخَن   و نیزه و زوبین   نیز رواج داشته است.

 

- در شاهنامه فردوسی از دلاوری چه کسانی نام برده شده است؟

    رستم، سهراب، سیاوش، گُردآفرید (گُردآفرین) و … در ایران باستان سخن گفته است.

 

19- به گفته هرودوت ، ایرانیان در گذشته چه چیزهایی به فرزندان خود آموزش می دادند؟

هِرودوت نوشته است:   ایرانیان به فرزندان خود سه چیز را می آموختند1- سوارکاری2- تیروکمان 3- راستگویی.

 

20- کدام ورزش توسط ایرانیان باستان ابداع شده و امروزه هم از ورزش های جهانی محسوب می شود؟

چوگا ن بازی   در شاهنامهٔ فردوسی به چوگان بازی اشاره شده است. در زمان هخامنشیان و ساسانیان این ورزش انجام می شده است. در این ورزش، اسب سواران از یک چوب دست به نام چوگان و یک گوی استفاده می کردند.

 

21- در عهد باستان  جشن چه معنا ومفهومی داشت؟

در عهد باستان مردم ایران در طی سال، ده ها جشن برپا می کردند و شاد زیستن را یک موهبت الهی می دانستند. واژهٔ جشن از یَشُن و یَسْنه اوستایی گرفته شده که به معنای پرستیدن و نیایش است و از اینجا می توان پی برد که بیشتر

جشنهای آن دوره اهمیت دینی داشته و با نیایش به درگاه خداوند همراه بوده است.

 

22- در ایران باستان جشنها در چه مواقعی از سال برپا میشد و مهمترین جشنها را نام ببرید.

جشن ها همچنین ارتباط زیادی با تغییر فصلها و شروع و پایان کار کشاورزی داشتند.

مهم ترین جشنها =  جشن نوروز،   جشن سده    و جشن مهرگان  

 

23- باشکوه ترین جشن ایرانیان باستان چه جشنی بود و در چه زمانی برگزار می شد؟

 جشن نوروز  - آغاز فصل بهار

 

24- نوروز برای مردم ایران باستان چه پیامی داشت؟

پیام آور نوشدن سال و رویش طبیعت و شروع فعّالیّت های کشاورزی بود

 

25- پیدایش جشن نوروز به چه زمانی بازمی گردد ؟

 زمان پیدایش نوروز به درستی معلوم نیست، در شاهنامهٔ فردوسی، این جشن را به تاج گذاری جمشید پادشاه اسطوره ای ایران نسبت می دهند. این جشن در زمان هخامنشیان در تخت جمشید برگزار می شده و پس از آن، سلسله های دیگر نیز نوروز را گرامی  داشته اند .  در هر یک از روزهای عید نوروز، طبقه ای از مردم به دیدار شاهان می آمدند.

در عهد باستان، خانواده های ایرانی بر سر سفرهٔ نوروزی به درگاه آفرینندهٔ هستی دعا می کردند، به یکدیگر هدیه می دادند و شادباش می گفتند.

 

26- امروزه ایرانیان نوروز را چگونه جشن می گیرند؟

امروزه نیز مردم کشور ما نوروز را جشن می گیرند، کتاب قرآن را بر سر سفره هفت سین می گذارند و در هنگام تحویل سال دعا می خوانند.خانه تکانی، پختن سمنو، چیدن سفره هفت سین، به دیدار بزر گترهای فامیل رفتن و عیدی دادن از آیین های زیبای نوروز است.

 

27- سازمان ملل متحد در چه سالی روز اول فروردین (21 مارس میلادی) را روز جهانی نوروز اعلام کرد و به رسمیت شناخت؟

در سال 1388 ،

سوالات درس22



  

 

درس   22

 

 

1-به گفته پژوهشگران در کدام سرزمین برای اولین بار کشاورزی و دامپروری آغاز شده است؟

فَلات  ایران   از نخستین سرزمین هایی بوده که کشاورزی و پرورش دام در آن آغاز شده و حتی دانش و مهارت کشت و زرع از ایران به سرزمینهای دیگر برده شده است.

 

 

2-در ایران باستان کشاورزی چه جایگاهی داشت؟

کشاورزی مهمترین پیشه و وسیلهٔ معیشت در ایران باستان بود. در اوستا و کتیبه های آن دوره، عبارت هایی دربارهٔ اهمیت و ارزش

کار کشاورزان دیده می شود. فعّالیّت های کشاورزی از طرف حکومت نیز تشویق می شد. در دورهٔ هخامنشیان، یونانی ها به تلاش های شاهان پارس، برای تشویق کشاورزی حسرت می خوردند.

 

 

3-در ایران باستان چه محصولاتی بیشتر کشت می شد؟ و کشاورزان در کنار کشاورزی کار دیگری انجام می دادند؟

گندم و جو مهم ترین محصول زراعی ایرانیان باستان بود. کشت پنبه در نواحی مستعد رواج داشت و به همین جهت کارگاه های

پنبه ریسی توسعه یافت و پارچه های پنبه ای یکی از صادرات مهم بعضی از ایالات بود.کشاورزان ایرانی علاوه بر کار کشاورزی به پرورش دام نیز می پرداختند.

 

 

4-ایرانیان باستان در کدام صنعت ها فعالیت داشتند؟

. تهیهٔ پارچه های لطیف از پنبه، ابریشم و پشم و تهیه شا لهای پشمی و حریر در کارگاه های مرو، ری، اهواز و شوشتر رواج داشت. ایرانیان در پیشهٔ نجاری، آهنگری و شیشه گری نیز پیشرفت کرده بودند. در دورهٔ ساسانی، ارابه های ساخت ایران به ظرافت و زیبایی، مشهور بوده است. ساختن اسباب و اثاثیهٔ منزل، شمشیر، ابزارهای کشاورزی و ابزار های جنگی مانند بازوبند و زره و نظایر آنها

نیز از مشاغل آن دوره بود.

 

 

5-   بافرمان چه کسی جادۀ شاهی ساخته شد؟   

 

داریوش اول هخامنشی.

 

 

6- چه عواملی سبب رونق تجارت در دوره ایران باستان شد؟

در آن زمان امنیت در راه ها برقرار و کاروانسراهایی در فاصل ههای معین بنا گردیدند. در نتیجهٔ این اقدامات، تجارت بیش از پیش رونق گرفت.

 

 

 

 

7-جاده ابریشم کدام سرزمین ها را به هم وصل میکرد ؟ و چرا به آن جاده ابریشم می گفتند ؟

جاده ابریشم راهی بود که چین و هند را در شرق، به اروپا در غرب متصل می کرد و بخشی از این جاده هم از خاک ایران عبور می کرد.

در آن زمان ابریشم، ارزشمندترین و پرسودترین کالای تجاری بود که از چین به ایران و سرزمین های دیگر صادر می شد

 

 

8-حکومت های ایران باستان به خصوص ساسانیان از موقعیت ویژه ارتباطی ایران بین شرق وغرب چه استفاده ای می کردند؟

حکومت ساسانی مانع از ارتباط مستقیم تجاری میان چین و روم )اروپا ( می شد و تمایل داشت که ابریشم چینی توسط بازرگانان ایرانی به روم صادر شود و یا اینکه ابریشم خام پس از آنکه در کارگا ههای ایران تبدیل به پارچه شد به روم فروخته شود.

 

 

9-صادرات ایران در دوره باستان چه بود ؟

سنگهای قیمتی، پارچه، قالی و محصولات کشاورزی

 

 

10- آیا در ایران باستان دریانوردی و تجارت دریایی وجود داشت؟

ایرانیان باستان به سبب تجربه و مهارت در دریانوردی به تجارت دریایی نیز روی آوردند. در دوران ساسانی، تجارت دریایی رونق

گرفت و بنادر خلیج فارس، لنگرگاه کشتی هایی بودند که به کشورهای دور و نزدیک ایران رفت و آمد می کردند.

 

 

 

11-چه زمانی برای اولین بار در ایران سکه ضرب شد؟

در زمان هخامنشیان برای اولین بار به فرمان داریوش کبیر، سکّه ای زرین به نام دِریک » یا زریک » ضرب شد

 

12-تا قبل از ضرب سکه افراد کالاهای خود را چگونه می فروختند و ضرب سکه چه تأثیری بر تجارت گذاشت؟

. تا قبل از رواج سکّه، معمولاً   ده نشینان، مازاد محصولات خود را به شهر می آوردند و با محصولات دیگر که مورد نیازشان بود، مبادله می کردند. با ضرب سکّه، تجارت رونق بسیار پیدا کرد؛ به طوری که بازرگانان با داشتن پول می توانستند کالاهایی خریداری کنند و آنها را به قیمت بیشتر بفروشند

 

 

 

 

 

 

13-چه کسانی اجازه ضرب  سکه های زرین (طلا) ،سکه های سیمین(نقره) و سکه های مسین (مسی) را داشتند؟

. سکه های زرین فقط به فرمان و به نام پادشاهان ضرب می شد. حاکمان ایالت ها می توانستند با اجازهٔ پادشاه فقط سکه های سیمین )نقر های( یا مسین )مسی( ضرب کنند.

فعّالیّ

 

14-منبع اصلی درآمد حکومت ها در ایران باستان چه بود؟

در ایران باستان، مالیات منبع اصلی درآمد حکومت ها بود که به صورت نقدی یا جنسی دریافت می شد.

 

 

15-میزان مالیتی که از مردم دریافت می شد چگونه بود؟

بیشترین حجم مالیات را کشاورزان پرداخت می کردند. دامداران به نسبت تعداد دام هایشان و پیشه وران و بازرگانان نیز به میزان کالا و خدماتی که عرضه می کردند، مالیات می دادند. علاوه بر اینها، نوع دیگری از مالیات به نام مالیات سرانه وجود داشت که فقط از عامهٔ مردم وصول می شد و بزرگان و اشراف از پرداخت آن معاف بودند.

16-چه زمانی بزرگان وعامه مردم هدایای خود را به پادشاه می دادند؟

جشن ها و مراسم به تخت نشستن شاهان،

 

 

17-مالیات دریافتی از مردم چه زمانی افزایش و در چه مواقعی کاهش می یافت؟

مأموران مالیاتی معمولاً نسبت به مردم سخت گیری و ستم می کردند و بیش از آنچه مقرر شده بود، طلب می نمودند.

گاهی به دلیل خالی بودن خزانه، میزان مالیات ها را افزایش می دادند. البته در مواقعی نیز به سبب جلوگیری از شورش مردم و یا بروز

خشکسالی، بخشش هایی صورت می گرفت.

 

 

-درآمد های حکومت در چه مواردی هزینه می شد؟

بخش زیادی از درآمدهای حکومتی صرف جنگ با دشمنان می شد. قسمت دیگری از آن، به مصارف شخصی شاه، شاهزادگان،

درباریان و ساختن کاخ های مجلل می رسید. حکومتها همچنین بخشی از درآمد را در اموری مانند پرداخت حقوق به مأموران حکومتی

و همچنین احداث، نگهداری و تعمیر آتشکده ها، کاروان سراها، قنات، سدها و. خرج می کردند

سوالات درس21


  

درس 21

1- در ایران باستان خانواده چه جایگاهی داشت ؟ و پدر چه نقشی در خانواده داشت؟

خانواده، هستهٔ اولیه جامعه را تشکیل می داد. ازدواج در نزد ایرانیان یک تکلیف دینی و پیمان مقدس بود. به همین دلیل اگر کسی عمداً از ازدواج  سرباز می زد، گناهکار شمرده می شد. همچنین مردان زمانی می توانستند مقام و منصبی  بگیرند که همسر داشته باشند

درخانوادهٔ ایران باستان، پدر به عنوان سرپرست خانواده نقش مهمی داشت و اجرای مراسم مذهبی و حفظ امنیت خانواده برعهدهٔ او بود.

 

 

2-در ایران باستان افراد معمولا با چه کسانی ازدواج می کردند؟

ازدواج معمولاً خویشاوندی و درون گروهی بود؛ یعنی اغلب سعی می کردند با افرادی از دودمان خود ازدواج کنند تا با آنها هم خون باشند و خصوصیات آن دودمان را حفظ کنند.

 

3-آیا برای ایرانیان باستان جنسیت فرزند اهمیت داشت؟

ایرانیان باستان برای اولاد پسر ارزش خاصی قائل بودند و این موضوع به خصوص برای شاهان و درباریان که سلطنت موروثی داشتند، اهمیت زیادی داشت

 

4-آیا در ایران باستان چند همسری وجود داشت؟

در آن دوره چند همسری نیز وجود داشت و افراد توانگر و ثروتمند چند زن داشتند.

 

5- در ایران باستان خانواده ها مواد مورد نیاز خود را چگونه تأمین می کردند؟

  بیشتر مواد مورد نیاز خود چون خوراک و پوشاک و ابزار را خودشان در خانه تولید و نیازهای خود را تأمین می کردند.

ن در کنار مردان به نخ ریسی، پارچه بافی، قالی بافی و مشارکت در کشاورزی می پرداختند.

 

6- در ایران باستان خانواده ها معمولا چه چیزهایی را به فرزندان خود آموزش می دادند؟

خانواده ها همچنین مرکز تربیت و آموزش بودند و اصول و ارزش های اخلاقی چون راستگویی، امانت داری، میهن دوستی و وفای به عهد و پیمان را به اعضای خانوادهٔ خود می آموختند. پدران، شغل خود را به پسران یاد می دادند همچنان که مادران به عنوان کدبانوی خانواده، رسوم خانه داری را به دختران آموزش می دادند.

 

 

7- در دوره ایران باستان بیشتر مردم ایران در روستاها زندگی می کردند یا در شهرها؟ و چه شغلی داشتند؟

در دورهٔ ایران باستان، اغلب مردم در روستاها زندگی می کردند و کشاورزان بیشترین جمعیت آن زمان را تشکیل می دادند.

 

8-تا قبل از سلسله ساسانیان شهرها محل زندگی چه کسانی بود؟

بیشتر محل زندگی شاهان و مأموران حکومت بود.

 

9- از چه دوره ای تعداد شهرها زیاد شدند و جمعیت شهرنشین افزایش یافت ؟

از دوره ساسانیان

 

 

 

10-در دوره ساسانیان چه کسانی علاوه بر شاه در شهها زندگی می کردند؟

در این شهرها علاوه بر مأموران حکومتی، صنعتگران، بازرگانان و پیشه وران نیز زندگی می کردند.

فعّالیّت

 

11-از چه زمانی شغل های مختلف بوجود آمد؟

پس از یکجانشینی تقسیم کار اجتماعی پدید آمد و افراد درگروه های مختلف شغلی دسته بندی شده بودند.

 

 

 

 

 

 

12-در کتاب اوستا مردم به چند دسته تقسیم شده اند؟

در کتاب اوستا، مردم به دستهٔ پیشوایان دینی، نظامیان، کشاورزان و دامداران تقسیم شده اند و هر دسته وظیفهٔ خاصی دارد.

 

 

13-اختلافات طبقاتی چگونه در جامعه بوجود آمد ؟ و در چه دوره ای به اوج رسید؟

با تشکیل امپراتوری های بزرگ و تمرکز قدرت و ثروت در دست شاهان و شاهزادگان و سایر مقام های حکومتی به تدریج اختلاف طبقاتی درجامعه به وجود آمد و طبقات اجتماعی امتیازات و حقوق متفاوتی به دست آوردند. اختلافات طبقاتی در دوره ساسانیان به اوج رسید

 

 

 14-در دوره ساسانیان مردم به چند طبقه تقسیم شده بودند؟

اشراف و بزرگان.شاه و شاهزادگان، ون زرتشتی )موبدان(، فرماندهان نظامی و دبیران

عامه مردم . پیشه وران، بازرگانان و کشاورزان.

 

 

15- در دوره ساسانیان اشراف و بزرگان از چه حقوق و امتیازاتی برخوردار بودند؟

اشراف و بزرگان ازحقوق و امتیازات زیادی برخوردار بودند. آنها زمین ها و ثروت های فراوان داشتند اما از پرداختن مالیات سرانه معاف بودند. از حق تحصیل و آموزش برخوردار بودند و خود را صاحب جان و مال مردم می دانستند.

 

 

16-کشاورزان در دوره ساسانی چه وضعیتی داشتند؟

کشاورزان با آنکه اکثریت جامعه را تشکیل می دادند و فعالیت اقتصادی مهم بر دوش آنها بود، از بسیاری از حقوق اجتماعی

محروم بودند. آنها و فرزندانشان حق تحصیل نداشتند. بار سنگین مالیات بردوش آنها بود و درجنگ ها، سپاه پیاده نظام را تشکیل

می دادند. اگر کسی از جنگ فرار می کرد به شدت مجازات می شد.

 

 

 

 

17- در دوره ساسانی موبدان زرتشتی چه موقعیتی داشتند؟

 

 

در این دوره، موبدان زرتشتی که خود جزء طبقه بزرگان بودند از این اختلاف طبقاتی حمایت می کردند و در دستگاه حکومتی

نفوذ زیادی داشتند

 

- جامعه طبقاتی چه ویژگیهایی داشت؟

. در جامعه طبقاتی، رفتن از طبقه ای به طبقهٔ دیگر بسیار سخت و تقریباً ناممکن بود.یعنی فرزند کشاورز می بایستی تا ابد   کشاورز بماند.همچنان که اشراف زادگان همیشه درگروه اشراف می ماندند. افراد از طبقه محروم نمی توانستند با بزرگان ازدواج کنند.

لباس و مسکن طبقات نیز متفاوت بود. در شهرها پیشه وران و کشاورزان نمی توانستند در محلهٔ خاص بزرگان ست کنند و به ناچار

در حومهٔ  شهرها ساکن می شدند. در دورهٔ ساسانی طبقات مختلف حتی آتشکده  های جداگانه ای داشتند. این وضع طبقاتی بر روابط،

آداب و معاشرت مردم نیز تأثیر گذاشته بود.

 

19-به گفته هرودوت ، ایرانیان دوره باستان چه ویژگیهایی داشتند؟

هِرودوت   نوشته است: ایرانی ها وقتی در کوچه به هم می رسیدند روبوسی می کردند و اگر با یکدیگر تفاوت طبقاتی داشتند افراد عامی می بایستی در برابر اشراف و بزرگان زانو می زدند.

 

 

20-زندگی پادشاهان و شاهزادگان در دوره ایران باستان چگونه بود ؟ مثال بزنید.(مشابه سوال 8 درس بیست)

در دورهٔ ایران باستان، شاهان و شاهزادگان زندگی بسیار پرتجملی داشتند و در کاخ ها به خوشگذرانی می پرداختند. برای مثال

خسرو پرویز تاجی داشت که مقدار زیادی طلای خالص در آن به کار برده شده بود و مروارید های آن به اندازه تخم گنجشک بودند. در

آن دوره، تاج سنگین را از سقف آویزان می کردند و شاه زیر آن می نشست. خسرو پرویز شطرنجی داشت که مهره های آن از یاقوت و زمرد بودند و بر تختی می نشست که از عاج فیل درست شده بود و نرده های آن از طلا و نقره بود.

 

 

21-مورخان از کدام اثر ادبی برای پی بردن به اوضاع و احوال مردم دوره ایران باستان استفاده کرده اند؟

شاهنامه فردوسی

سوالات درس20


  


درس 20

 

 

 

 

1-      در ایران باستان شیوه حکومت چگونه بود؟

در ایران باستان شیوه. حکومت پادشاهی بود. شاهان در ابتدای سلطنت در حضور بزرگان کشور، تاج گذاری می کردند و در کاخ بر تخت می نشستند . شاه قدرت مطلق داشت و همه باید از او فرمان می بردند. حکومت موروثی بود یعنی از پدر به پسر به ارث می رسید.

البته گاهی بر سر جانشینی شاه و به دست آوردن قدرت، آن چنان اختلافات شدیدی پیش می آمد که حتی منجر به کشتن افراد و جنگ و خون ریزی می شد.

 

2-از نظر پادشاهان ایران باستان مقام شاهی چه مقامی بود؟

شاهان ایران باستان خود را برگزیدهٔ آسمان و نمایندهٔ اهورامزدا  می دانستند و معتقد بودند که به حکم او فرمان

 می رانند. در اغلب کتیبه های به جای مانده، جمله هایی که این موضوع را نشان بدهد، وجود دارد.

البته این عقیده هم وجود داشت که اگر شاه از مسیر قانون و عدالت منحرف شود حمایت اهورایی از او گرفته می شود و بزرگان و موبدان   می توانستند شاه را عزل یا برکنار کنند.

 

3-پادشاهان به چه اموری فرمانروایی  ومطلق داشتند؟

شاهان بر امور اداری، نظامی و مذهبی فرمانروایی مطلق داشتند

 

4- فرمان های پادشاه چه حکمی داشت ؟ و فرمان های مهم چه نشانی داشت؟

این فرمان ها، قانون هایی بودند که باید در سراسر کشور اجرا می شدند و هیچ کس نباید از آنها سرپیچی می کرد. روی فرمان ها  و نامه های مهم، مُهرهای مخصوص شاه زده می شد.

 

 

5- چرا در دوره اشکانیان، قدرت و نفوذ پادشاهان مانند سایر شاهان ایران باستان نبود؟

 چون در این دوره، خاندان های محلی از نفوذ و قدرت زیادی برخوردار بودند و شاهان مجبور بودند در اداره کشور با آنها م کنند.

 

6- در دوره اشکانیان چند مجلس برای تصمیم گیری به وجود آمده بود؟

مجلس شاهی، مجلس بزرگان  و مجلس مهستان.

 

 

7- علت وجود شغل ها و مقام های مختلف برای اداره کشور در دولت های ایران باستان چه بود؟

قلمرو وسیع

 

 

8-زندگی شاهان چگونه بود و هزینه زندگی آنان چگونه تأمین می شد؟

زندگی شاهان هزینهٔ زیادی داشت. گاهی آنها صدها خدمه را به کار می گرفتند. اینکه درآمد های کشور چگونه خرج بشود بستگی به نظر شاهان داشت. مخارج سنگین دربار، از گرفتن مالیات از مردم تأمین می شد. اغلب شاهان به ثروت اندوزی می پرداختند و نه تنها به فکر آسایش مردم نبودند بلکه به آنها ظلم می کردند.البته گاهی نیز به ندرت شاهانی پیدا می شدند که سعی می کردند با عدالت رفتار کنند.

 

 

9-  مقا مهای مهم حکومتی بعد از مقام شاه را نام ببرید  و وظایف آنها را ذکر کنید.

وزیر بزرگ مهمترین مقام بعد از شاه و مسئول کار های اداری مملکت بود

رئیس دربار یا تشریفات مسئول رسیدگی به کار های کاخ شاهی )مراسم و جشن های مختلف، انبار و ذخیره کردن محصولات غذایی در

کاخ، توزیع جیرهٔ ∗ کارکنان، نظارت بر کار هنرمندان، صنعتگران داخل کاخ و ( بود

منشیان و دبیران کا رهای اداری و مالی و نوشتن نام هها بر عهدهٔ آنها بود و گاه به چند زبان آشنایی داشتند

مأموران مخفی شاه اولین بار در زمان داریوش افرادی به عنوان مأمور مخفی انتخاب شدند که به آنها چشم و گوش های شاه می گفتند

مأموران مخفی شاهان از قسمتهای مختلف کشور گزارش تهیه میکردند و به شاه می دادند

 

ف1عّالیّت

 

 

 

 

10- تقسیمات کشوری برای اولین بار توسط چه کسانی اتفاق افتاد و این تقسیمات چگونه بود؟

ایرانیان، برای اولین بار تقسیم سرزمین به بخشهای مختلف را ابداع کردند. برای مثال، داریوش کشور را برای اداره بهتر به 23 قسمت، تقسیم کرده بود که به هر قسمت یک ایالت می گفتند. برای هر ایالت یک شهربان انتخاب می کردند که معمولاً از مقا مهای حکومتی یا اعضای خانواده شاه بود. هر بخش، از مرکز فرماندهی یا پایتخت، دستور

 می گرفت و موظف بود همهٔ کا رها را طبق نظر شاه انجام دهد.

 

 

11- پایتخت حکومت های ایران باستان را ذکر کنید.

ما دها همدان )هگمتانه(

هخامنشیان  شوش )پایتخت زمستانی( -  همدان )پایتخت تابستانی( -  تخت جمشید - بابل

اشکانیان صد دروازه ) دامغان ( و تیسفون

ساسانیان تیسفون

 

12- شهری را که پادشاهان به عنوان پایتخت انتخاب می کردند معمولا چه ویژگیهایی داشت؟

پایتختها معمولاً شهرهای بزرگ و پرجمعیت بودند و شاهان در آنها کا خهای بزرگ و بناهای عظیم می ساختند.

 

13- علت هجوم و حمله پی در پی دشمنان به ایران چه بود؟

سرزمین ایران به دلیل موقعیت مهم جغرافیایی، همواره از شرق و غرب در معرض هجوم دشمنان بود.

 

14- چرا حکومت های ایران باستان ، سپاه ونیروی نظامی بزرگ بوجود آوردند؟

در غرب، دولتهای یونان و روم به قلمرو ایران دست اندازی می کردند. به همین دلیل حکومت های ایران باستان سپاه و نیروی نظامی بزرگی به وجود آورده بودند تا از مر زهای ایران دفاع کنند.

 

15-مردم ایران باستان فرزندانشان را از چه سنی آماده جنگ و شکار می کردند؟

مردم ایران باستان وقتی پسرانشان به نوجوانی می رسیدند زره بر آنها می پوشاندند و کمربند چرمی به کمرشان

 می بستند تا در جنگ و شکار شرکت کنند.

 

16- پادشاهان از چه زمانی موزش نظامی می دیدند؟

شاهان نیز از دورهٔ نوجوانی، آموزش های نظامی می دیدند و در بیشتر جنگ ها، خودشان فرماندهی جنگ را بر عهده می گرفتند.

 

17- چرا در تاریخ جهان ، اشکانیان به جنگاوران مشهور بودند؟

اشکانیان )پارتیان (  در تاریخ جهان به جنگاوران مشهور بودند و مهارت زیادی در سوار کاری و تیراندازی داشتند. سپاه از نیروی پیاده نظام و سواره نظام تشکیل می شد.

 

-ابتکار بزرگ داریوش هخامنشی در زمینه تشکیل سپاه وفنون نظامی چه بود؟ و ویژگی آن را ذکر کنید.

علاوه بر سپاه معمولی، یک سپاه جاویدان  هم تشکیل داده بود. تعداد افراد سپاه جاویدان د ه هزار نفر بود که به گرو ههای ده نفره تقسیم می شد. به این سپاه، جاویدان یا همیشگی می گفتند چون هرگاه یکی از افراد از بین می رفت یک فرد جنگاور دیگر که ذخیره بود جای او را می گرفت و تعداد کم نمی شد. در آن دوره، خدمت در سپاه جاویدان، بزر گترین آرزوی جوانان پارسی بود.

 

 

19- از ابتکارات ایرانیان در زمان جنگ استفاده از چه وسایل و ابزاری بود؟

یکی دیگر از ابتکارات ایرانی ها، اختراع ارابهٔ   دا سدار   بود. این ارابه در هر سمت خود به شمشیرهای تیز و در مرکز به کار دهای داس مانند مجهز بود و هنگام حرکت از دو طرف هر چیزی را بر سر راه اسب ها تکه تکه

می کرد. همچنین به دستور کوروش گردونه ها یا بر جهای بلند و چوبی و چرخدار ساخته بودند این برج ها متحرک بودند و درداخل آنها کمانداران قرار می گرفتند و از بالای بر جها در موقع وم به دشمن تیراندازی می کردند. این برج ها با تعداد زیادی اسب کشیده می شدند.

 

 

20- نیروی دریایی ایرانیان باستان در کدام آبها در رفت و آمد بود؟
ایرانیان باستان نیروی دریایی داشتند و کشتی های آنها از خلیج پارس تا دریای مدیترانه در رفت و آمد بودند.

سوالات درس19


  

درس 19

 

 

 

1- آریایی ها که بودند ؟

برخی مورخان معتقدند که حدود چهار هزار سال پیش، مردمانی کوچ نشین که خود را آریایی می نامیدند از مناطق

شمال دریای خزر به تدریج به سرزمین ایران مهاجرت کردند.

 

2-سه قوم بزرگ آریایی چه نام داشتند و هرکدام در کدام بخش ایران ساکن شدند؟

مادها در غرب وشمال غرب – پارس ها در جنوب – پارت ها در شمال شرق

 

3-قبایل ماد در کجا زندگی می کردند و علت ضعف آنها قبل از تشکیل حکومت چه بود؟

قبایل ماد در شمال غرب ایران به صورت پراکنده زندگی می کردند و همین امر موجب شده بود که آنها ضعیف باشند و هر چند وقت یک بار همسایه های قدرتمندشان مانند آشور یها به آنها حمله کنند و اموالشان را به غارت ببرند.

 

4- قبایل ماد چه کسی را حاکم خود انتخاب کردند ؟ چرا؟

در یکی از قبایل ماد، فردی به نام دیااکو زندگی میکرد که به دلیل خوش رفتاری و عدالت خواهی بین همهٔ قبیله ها محبوبیت داشت. سرانجام سران قبایل تصمیم گرفتند او را به عنوان فرمانروا انتخاب کنند.

 

5-اولین حکومت قدرتمند ایران به دست چه کسی تشکیل شد وپایتختش کجا بود؟

دیااکو بر فراز تپه ای در شهر هگمتانه )همدان امروزی( قلعه ای ساخت و آنجا را به پایتختی خود انتخاب کرد. ماد ها به تدریج قدرتمند شدند و بر دشمنان خود غلبه کردند

 

6- هخامنش که بود؟

رئیس یکی از قبایل مهم پارس، فردی به نام هخامنش بود

 

7- بنیان گذار سلسله هخامنشیان که بود و کدام حکومت را سرنگون کرد؟

کوروش( از نوادگان هخامنش)

کوروش توانست آخرین پادشاه ما دها را در جنگی شکست بدهد و حکومت ما دها را سرنگون کند.

 

8- قلمرو ایران در زمان کوروش تا کجا و با حمله به چه مناطقی گسترش پیدا کرد؟

کوروش در دوران حکومت خود، پیروزی های زیادی به دست آورد. او به باِبل )عراق امروزی( و لیدی )ترکیه امروزی( حمله کرد و قلمرو ایران را از خلیج فارس تا دریای مدیترانه گسترش داد.

 

9- به نظر کوروش با مردم مناطق فتح شده چگونه باید رفتار کرد؟

کوروش معتقد بود باید با مردم سرزمین هایی که فتح می شدند با خردمندی و عدالت رفتار کرد. مورخان این موضوع را از روی منشوری که از وی به جا مانده است دریافته اند.

 

10- زمانی که داریوش هخامنشی به قدرت رسید اوضاع در قلمرو هخامنشیان چگونه بود؟

او زمانی به سلطنت رسید که در بیشتر قلمرو هخامنشیان، شورش ها و نابسامانی هایی شکل گرفته بود. داریوش با عزم و اراده با شورشیان جنگید و آنها را شکست داد و موفق شد دوباره حکومت هخامنشیان را قدرتمند سازد.

 

11- داریوش پس از پیروزی بر دشمنان خود ، چه دستوری داد؟

داریوش دستور داد تا نقش برجسته ای به یاد پیروزی او در جنگ با دشمنان بر روی کوه بیستون حجّاری کنند.

 

12-چرا حکومت هخامنشی نخستین امپراتوری جهانی است؟

چون در زمان کوروش و داریوش، قلمرو جغرافیایی هخامنشیان، بیشتر کشو رهای مهم آن روز را در بر می گرفته است

 

13- بهانه حمله اسکندر مقدونی به ایران چه بود ؟

در زمان هخامنشیان، جنگ های متعددی بین ایران و یونان رخ داد در یکی از این جنگ ها سپاهیان هخامنشی آتن را فتح کردند، اما یونانیان آن شهر را باز پس گرفتند. هنگامی که فرماندهی به نام اسکندر مقدونی در یونان به قدرت رسید، حکومت هخامنشی ضعیف و ناتوان شده بود. اسکندر از این موقعیت استفاده کرد و یونانیان را به انتقام جویی از ایرانیان فرا خواند سپاهیان تحت فرمان او در چند جنگ، سپاه هخامنشی را شکست دادند و ایران را فتح کردند. درنتیجهٔ حملهٔ اسکندر، بسیاری از شهرهای ایران از جمله تخت جمشید به آتش کشیده شد.

 

 

14- اسکندر مقدونی کدام مناطق را تصرف کرد؟

اسکندر علاوه بر ایران، مصر و قسمت هایی از هندوستان را تصرف کرد

 

15- اسکندر مقدونی چگونه مُرد؟

. او سرانجام در جوانی و در اوج کشورگشایی بر اثربیماری در گذشت.

 

16-پس از مرگ اسکندر ایران به دست کدام سردار وی افتاد ؟ او چه سلسله ای را تأسیس کرد؟

ایران به دست سلو یکی از سرداران او افتاد . وی سلسلهٔ سلوکیان را تأسیس کرد.

 

17-برخورد ایرانیان با سلوکیان چگونه بود؟

ایرانیان سلوکیان را بیگانه می شمردند و به شکل های مختلف با آنان مخالفت و مبارزه می کردند.

 

- اشک یا ارشک چه اقدامی انجام داد؟

رئیس یکی از قبایل پار ت ملقب به اشک یا ارشک با هدف مقابله با سلوکیان، پارتیان و دیگر اقوام ایرانی را متحد کرد. او با استفاده از اختلافات سلوکیان توانست قسمت هایی از ایران را آزاد کند. مورخان وی را مؤسس سلسله اشکانی می دانند.

 

19- حکومت اشکانیان از چه زمانی قدرتمند شد ؟ تأثیرات این قدرت چه بود؟

در زمان فرمانروایی مهرداد دوم، حکومت اشکانی به امپراتوری قدرتمند تبدیل شد. اشکانیان پس آن به مدت چندین قرن با تمام توان در برابرهجوم سپاه نیرومند روم ایستادند و اجازه ندادند بار دیگر بیگانگان بر میهن ما مسلط شوند.

20- آخرین حکومت ایران قبل از اسلام چه نام داشت؟

ساسانیان

 

21- مؤسس سلسله ساسانیان که بود؟

اردشیر بابکان از خاندان ساسان مؤسس این سلسله است که بر علیه اشکانیان قیام کرد

 

22- در زمان کدام پادشاه ساسانی امپراتور روم )والریانوس( شکست خورد؟

یکی از مهم ترین پادشاهان ساسانی، شاپور اول است. در زمان او وسعت قلمرو ایران بسیار زیاد شد و او

توانست امپراتور روم )والریانوس( را شکست دهد.

 

23-دوره جدید تاریخ ایران با ورود اسلام به ایران از چه زمانی آغاز شد؟

با حملهٔ اعراب مسلمان و شکست های متعدد سپاهیان ساسانی، سرانجام با قتل یزدگرد سوم آخرین پادشاه ساسانی، این سلسله درسال 651 میلادی به پایان رسید. با ورود اسلام به ایران دورهٔ جدیدی از تاریخ ایران پایه گذاری گردید.

 

24- مبدأ تاریخ هجری چیست؟

مبدأ تاریخ ما مسلمانان هجرت پیامبر اکرم )صل الله علیه و آله( از مکه به مدینه است و به آن تاریخ

هجری گفته می شود

 

25- برای تعیین زمان رویدادهای قبل از اسلام از چه تقویمی استفاده می شود؟

. مورخان از تقویم میلادی استفاده می کنند. مبدأ تقویم میلادی تولد حضرت مسیح )ع( است و نشانهٔ اختصاری آن حرف ( م ) است

 

26- برای تعیین زمان رویدادهای قبل از میلاد حضرت مسیح (ع)از چه تقویمی استفاده می شود؟

تقویم میلادی به صورت مع و با علامت اختصاری ( ق.م ) به کار می رود. برای مثال 800 ق.م، بیانگر هشتصد سال پیش از میلاد مسیح است

سوالات درس




  

سوالات درس  

 

1-      در موزه ایران باستان چه چیزهایی نگهداری می شود و چرا به آن ایران باستان می گویند؟

در این موزه مجسمه ها، ظروف و ابزار و وسایلی از گذشته های بسیار دور ایران نگهداری می شود. در این موزه، شما آثار تاریخی به جای مانده از دورهٔ قبل از اسلام را مشاهده می کنید. به همین جهت به این موزه، موزهٔ ایران باستان می گویند

 

2- مورخان زمان گذشته را بر چه اساسی تقسیم می کنند؟

بر اساس حوادث و تغییرات مهم

 

3- تاریخ ایران به چند دوره زمانی تقسیم میشود ؟ چرا

1 تاریخ قبل از اسلام ( دورهٔ ایران باستان )

 2 تاریخ دورهٔ اسلامی که با سقوط حکومت ساسانیان و ورود اسلام به ایران آغاز شد و تاکنون ادامه دارد.

(چون ورود اسلام به ایران، مهمترین رویداد تاریخی کشور ما است، به همین جهت تاریخ ایران به دو دورهٔ زمانی تقسیم شده است )

 

4- با توجه به مطالعه باستانشناسان از آثار باقی مانده از گذشته ، زندگی بشر چه مراحلی را طی کرده است؟

هزاران سال پیش، انسان ها از وسایل بسیار ساده و ابتدایی استفاده می کردند، آنها از طریق گرد آوری خوراک و شکار حیوانات زندگی می کردند، در جست وجوی شکار و خوراک از جایی به جای دیگر می رفتند و برای محافظت از خود درون غار ها به سر می بردند.سپس انسا نها کشاورزی را یاد گرفتند و حیوانات را اهلی کردند. آنها در کناررودخانه ها برای خود خانه های دائمی ساختند. کشاورزی موجب شد که انسان ها یکجانشین شدند. بدین ترتیب اولین روستا ها در کنار رو دهای پرآب و چشمه ها پدید آمدند.

کم کم، داد و ستد و تجارت ابزار و وسایل رونق گرفت.انسا نها برای رسیدگی به کار ها و نوشتن و محاسبه داد و ستدهایشان خط را اختراع کردند.با گذشت زمان، جمعیت برخی ستگاه ها رو به افزایش گذاشت و شهر های بزرگی پدید آمدند که به وسیلهٔ حکومتی اداره می شدند. آنها قوانین و مقرراتی برای خود وضع کردند.مردم این شهرها در هنر و معماری و ساختن بنا ها، پیشرفت زیادی کردند. بدین ترتیب نخستین تمدن  های بشری به وجود آمدند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5- انسانهای غار نشین از چه ابزاری استفاده می کردند و چرا بر روی دیوار غارها نقاشی می کردند؟

ابزار های انسان های غار نشین در این دوره از سنگ بود و آنها به یادبود شکار هایشان نقش هایی بر روی دیوار

 غا رها یا کوه های اطراف خود کنده بودند که امروزه هنوز آثار برخی از این سنگ نگاره ها باقی مانده است.

 

6-در کدام مناطق ایران ظروف سفالی وگلی (ظروفی از زندگی مردم)مربوط  به دوران گذشته پیدا شده است؟

تپۀ سییلک )درکاشان(  و تپۀ حس نلو،  )در آذربایجان غربی (

 

7- تمدن چه ویژگیهایی دارد؟یژگ

– داشتن معماری، شهرسازی و هنر ی های ت

- داشتن خط - داشتن عقاید مذهبی

- مهارت در کا رهای مختلف

 - داشتن قوانین و مقررات

- داشتن حکومت

 

8- برخی از تمدن های را که در گذشته های دور در ایران پدید آمدند و سپس از بین رفتند را نام ببرید.

تمدن شهر سوخته  -  تمدن ایلام  - تمدن جیرفت

 

9- شهر سوخته در کدام منطقه ایران واقع شده است و مربوط به چه دوره ی تاریخی است و چرا به این نام معروف شده است؟

در نزدیکی شهر زابل در استان سیستان وبلوچستان، مربوط  به حدود پنج هزار سال پیش

این تمدن بعدها به طرز نامعلوم و عجیبی از بین رفته است و به همین علت آنها این منطقه راشهر سوخته  به معنی نابو د شده، نام گذاشتند.

 

 

10- آثار باقی مانده از تمدن ایلام چگونه کشف شد؟

حدود هفتاد سال پیش، چند مهندس که با هواپیما به خوزستان می رفتند، متوجه تپه ای شدند و احتمال دادند که زیر آن آثار تاریخی وجود داشته باشد. آنها باستا نشناسان را از وجود این تپ ه با خبر کردند. باستا نشناسان پس از مدت ها تلاش با زحمت و مواظبت زیاد خاک ها را کنار زدند و به تدریج خرابه های چُغازنبیل  مهمترین اثر به جای مانده از تمدن ایلام را کشف کردند.

 

 

 

11-  معبد  چغا زنبیل ، مهمترین اثر باقی مانده از تمدن ایلام در کجا واقع شده و ویژگی آن چیست؟

در نزدیکی شوش است. این معبد با میلیو نها خشت و هزاران آجر ساخته شده و بر روی برخی آجرها با خط ایلامی، مطالبی نوشته شده است.

 

 

 

12- تمدن ایلام مربوط به چه زمانی است و ایلامی ها چه ویژگی هایی داشتند؟

حدود 3 هزار سال -  آنها بر روی لو حهای گلی، قانون هایی را که پادشاهان ایلامی وضع کرده بودند، می نوشتند که بعضی از این لوح ها تا به امروز باقی مانده است. ایلامیها مانند سایر تمدن های باستانی، خدایان متعددی مثل خدای خورشید و خدای آب و. را پرستش می کردند و مجسمه هایی از این خدایان ساخته و در معابد خود قرار می دادند و آنها را می پرستیدند. ایلامی ها با هنر سفالسازی آشنا بودند و ظروف سفالی و مجسمه ها و ابزا رهای مختلف آنها در این منطقه یافت شده است.

13- تمدن جیرفت در کدام منطقه ایران واقع شده و چه آثاری در این منطقه پیدا شده است ؟ و ویژگی کتیبه های این منطقه چیست؟

نزدیکی جیرفت کرمان در کنار هلیل رود  -  وسایل و ظروف سنگی و مفرغی با نقش جانوران، زیگورات و

 کتیبه های آجری

 باستان شناسان هنوز موفق به خواندن کتیبه ها نشده اند و احتمال می دهند این قدیمی ترین خط دنیا باشد که تمدن جیرفت آن را اختراع کرده است.

 

14- همزمان با تمدن ایلام در ایران کدام تمدن ها در مناطق بین النهرین ، کنار رود نیل و اطراف دریای مدیترانه شکل گرفتند نام ببرید.

آشور  - سومر – بابِل – لیدی- مصر

 

15- همزمان با پیامبران الهی مردم از نظر پیشرفت و روابط اجتماعی چه وضعیتی داشتند و حاکمان چگونه بودند؟

در آن زمان اگر چه مردم این نواحی در ساختن ابزار و وسایل زندگی پیشرفت کرده بودند و تمدن های بزرگی درکنار

رودها پدید آمده بود، اما در زندگی و روابط اجتماعی آنها شرایط بدی حاکم بود.

 فرمانروایان در کاخ های باشکوه به خوشگذرانی مشغول بودند و به مردم ظلم بسیار می کردند.انسان ها به جای پرستش خداوند یکتا، خورشید و ماه یا بت ها را عبادت می کردند و گمراه بودند. اخلاق و رفتار و قانون و مقرراتی که مردم از آن پیروی می کردند آکنده از جهل و گمراهی، خرافات و ظلم و ستم بود.

 

 

16- کدام پیامبران در بین النهرین زندگی می کردند؟

حضرت نوح )ع( و حضرت ابراهیم )ع(

 

17- کدام پیامبران در مصر زندگی میکردند؟

حضرت یوسف )ع( و حضرت موسی )ع(

 

- کدام پیامبر در فلسطین متولد شد؟

 حضرت عیسی )ع( در زمان حکمرانی امپراتوری روم در فلسطین متولد شدند

سوالات متن فصل دوازدهم  - درس 24     

 


1-منظور از فعالیت اقتصادی چیست؟

هر جامعه ای برای ادامه زندگی و رفع نیازهای خود ناگزیر است از منابع طبیعی استفاده کند وابزار و وسایل مورد نیاز خود را تولید کند . به این کار فعالیت اقتصادی گفته می شود .


2-رابطه ی اقتصادی بین افراد چگونه شکل می گیرد؟

افراد در فعالیت های تولید ، توزیع و مصرف ، به طور مداوم با یکدیگر ارتباط
برقرار می کنند و به این ترتیب ، نوعی از روابط انسانی ، یعنی رابطه اقتصادی بین افراد شکل می گیرد .


3-رابطه ی اقتصادی با چه هدفی صورت می گیرد؟

با هدف تولید ، توزیع و مصرف کالاها و خدمات پدید می آید و حقوق و مقرراتینیز بر آن حاکم می شود .

 


4-چه عاملی سبب پیدایش سازمان ها و موسسات بانکی و پولی شده است ؟

در چرخه تولید ، توزیع و مصرف "پول و شکل هایمختلف آن " به عنوان واسطه بین بخش ها ارتباط برقرا می کند . بر همین اساس ، سازمان ها و موسسات بانکی و پولی در جامعه به وجودمی آیند .

 


5-منظور از نهاد اقتصاد چیست ؟

مجموعه فعالیت ها و روابطی که حول تولید و توزیع و مصرف کالاها وخدمات و بر اساس قواعد و مقرراتخاص در یک جامعه شکل می گیرد ، نهاد اقتصاد را به وجود می آورد . 


6-برای افزایش بهره وری اقتصادی چه باید کرد؟

باید بهره وری را در تولید و توزیع افزایش دهیم و الگوی مصرف را نیز عقلانی کنیم


7-چگونه می توان بهره وری در تولید ، یا توزیع یک کالا را افزایش داد ؟

باید در نهاده ها یا فرایند ها تغییرات مطلوبی به وجودبیاوریم .


8-منظور از نهاده ها یا ورودی چیست؟

الف) منابع طبیعی :(معدن ، مواد خام و انرژی و .)


ب) نیروی کار: ( مدیر، متخصصان ، کارکنان ، کارگران و  )

ج) سرمایه : (پول ، زمین ، کارخانه ، تجهیزات و ماشین آلات ، ساختمان )


د)  سایر هزینه ها  : (مالیات ، تحقیقات و . )



9-به نظر شما ، اگر میزان هزینه های تولید(نهاده ها)را افزایش دهیم و به همان میزان تولید افزایش یابد ، باز هم می توانیمادعا کنیم بهره وری اتفاق افتاده است ؟ چرا ؟
 خیر – زیرا اتفاق خاصی نمی افتد چون قیمت تمام شده کالا بالا بوده و گران به دست مصرفکننده می رسد در نتیجه از یک طرف باعث کاهش علاقه مردم به خرید آن کالا شده و از طرف دیگر زمینه واردات نوع خارجی آن کالا بیشترمی شود.


10-جایگاه تولید در اسلام را بنویسید ؟

از منظر اسلام اقتصاد و تولید وسیله اند نه هدف در واقع ، تولید وسیله ای است که انسان ازطریق آن نیازهای ضروزی خود را رفع می کند و به مسائل مهم تر می پردازد .


11-ت دو گانه کشورهای قدرتمند صنعتی در بهره برداری از طبیعت و منابع طبیعی را بنویسید ؟

کشورهای صنعتیامروز سعی می کنند از طبیعت و منابع طبیعی خودمحافظت کنند اما با تبلیغات و تحت تأثیر قرار دادن مردم دیگر کشورها ، مصرف گرایی را کهموجب تخریب محیط زیست می شود ، تشویق می کنند . 


12-در دنیای امروز تولید با چه هدفی انجام می گیرد ؟

با هدف کسب سود بیشتر انجام می گیرد و سودجویان می پندارند بشر باید
بر طبیعت غلبه کند و هرگونه دخل و تصرفی در آن مجاز است .

 


13-آیا افزایش تولید به هر روش وبه هر قیمتی مجاز است؟ چرا ؟

خیر – افزایش تولید و فعالیت های اقتصادی اگر به محیط زیستلطمه بزند با اصول بهره وری سازگار نیست ، - زیرا نابودی و تخریب طبیعت ، خود هزینه های مجدد و مشکلات جبران ناپذیری برای ما بهوجود می آورد .

 


14-بهره وری سبز به چه چیز تأکید می کند ؟

بهره وری سبز به افزایش بهره وری همراه با حفظ محیط زیست تأکید می کند .

 


15-منظور از بهره وری سبز چیست؟

یعنی استفاده از ابزارها ، روش ها و فناوری های مختلف به طوری که تأثیرات مضر و منفی فعالیتهای صنعتی و اقتصادی بر محیط زیست به حداقل ممکن برسد .

 


16-وضعیت بهره وری در کشور ما چگونه است؟ وظیفه ما در این رابطه چیست ؟

کشور ما در مقایسه با برخی از کشورها از نظروضعیت بهره وری وضعیت چندان مطلوبی ندارد . بنابراین همه ما موظفیم با برنامه ریزی صحیح ،نگرش بهره وری را در همه ی امور و فعالیتهای بخش های مختلف اقتصادی (کشاورزی ، صنعت و خدمات)ترویج کنیم و به کار بگیریم . 


17-وظیفه ی سازمان ملی بهره وری ایران چیست ؟

در زمینه ی وضعیت بهره وری و چگونگی راه های افزایش آن در بخش های
مختلف اقتصادی کشور مطالعه ، ت گذاری و نظارت می کند .


-کشور ما به توصیه ی چه کسی و چرا ت اقتصاد مقاومتی را در پیش گرفته است ؟

مقام معظم رهبری – زیرا پس ازانقلاب اسلامی کشورهای سلطه گر و قدرت های بزرگ اقتصادی که با وقوع انقلاب اسلامی ، منافع خود را در خطر می دیدند مشکلاتی مانند جنگتحمیلی ، تحریم اقتصادی و . را بر سر راه ما قرار دادند تا از پیشرفت کشور ما جلوگیری کنند این مخالفت ها تا امروز ادامه دارد و آنها سعیمی کنند ایران را از نظر اقتصادی شکست بدهند .

 


19-اقتصاد مقاومتی یعنی چه؟

یعنی در شرایط سخت بتوانیم کمترین اتلاف هزینه را داشته باشیم ، روی پای خود بایستیم ، از تولیدملی حمایت کنیم ، از اسراف بپرهیزیم و از منابع و امکانات حداکثر استفاده را بکنیم .


20-همفکری کنید و بگویید شما دانش آموزان از چه راه هایی می توانید به تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی در کشور کمککنید . حداقل سه راه پیشنهاد کنید ؟


 الف)استفاده از تولیدات داخلی

ب)صرفه جویی در مصرف لوازم مدرسه ، جلوگیری از اسراف


ج)دور نریختن وسایلی که هنوز قابلیت استفاده دارند

د ) نصب سطل های زباله و جمع آوری کاغذ های باطله برای بازیافت .

 

-* تولید ممکن است تولید . یا . باشد . ( کالا - خدمت)


-* در چرخه ی تولید ، توزیع و مصرف ، به عنوان واسطه بین بخش ها ارتباط برقرار می کند .( پول و شکل ها ی مختلف آن )


-* در اقتصاد ، بهره وری را نسبت به . تعریف کرده اند . (ستانده ها – داده ها )


-* از منظر اسلام ، اقتصاد و تولید. نه . ( وسیله اند - هدف )


-* در دنیای امروز ، تولید با هدف کسب . بیشتر انجام می گیرد . ( سود )


-* بهره وری سبز به افزایش بهره وری همراه با حفظ تأکید می کند . (محیط زیست)


-* محور اصلی اقتصاد مقاومتی است . ( بهره وری)


سبز متن فصل دوازدهم  -  درس23  

 

 1-بهره وری چیست؟

بهره وری یعنی کار درست را با روش درست انجام دهیم (کارایی و اثر بخشی)


2-بهره وری با چه مفاهیم و یا  اقداماتی ارتباط دارد ؟

بهره وری با صرفه جویی ، انجام دادن کارها به صورت آگاهانه و عاقلانه ، جلوگیری از زیادهروی و اسراف و اتلاف منابع ، استفاده ی صحیح از امکانات و نعمت های الهی ، کاهش هزینه ها و مانند آن ارتباط دارد .


3-برای اینکه در کارها بهره وری بیشتری داشته باشیم چه کارهایی باید انجام دهیم ؟به چه نکاتی باید توجه داشته باشیم؟)

الف)  بهترین کار راانجام دهیم و بهترین هدف را انتخاب کنبم . 
ب) آن کار را با بهترین روش انجام دهیم و بهترین وسیله را برای رسیدن به هدف انتخاب کنیم


4-دو حدیث بیان کنید که به بهره وری در امور تأکید دارد؟
الف) پیامبر اکرم(ص) فرمود: "خداوند دوست دارد اگر کسی از شما کاری انجام می دهد ، آن را محکم و بی عیب انجام دهد" .
ب) امام علی(ع) فرمود: " فردی که به کاری بی اهمیت بپردازد ، امور مهم تر را تباه ساخته است "

 


5-نمونه هایی از تفکر بهره وری در زندگی مردم در روزگار گذشته را نام ببرید ؟

ابداع و حفر قنات ، ذخیره کردن آب در آب انبارها ،خشک کردن و ذخیره ی محصولات کشاورزی و تعاون و همیاری در امور کشاورزی .


6-بهره وری چه نوع نگرشی است ؟

بهره وری یک نگرش نسبت به زندگی است . نگرشی که بر اساس آن ، انسان می کوشد هوشمندانهکار کند ، با به کارگیری روش های عاقلانه ، بهتر به اهداف مادی و معنوی خود برسد و بهترین نتیجه را به دست آورد .


7-نقش فرهنگ در افزایش بهره وری یک جامعه چگونه است؟

فرهنگ ، نقش مهمی در افزایش بهره وری یک جامعه دارد .اگر بهره وری در فعالیت های مختلف به صورت ارزش در بیاید ، جامعه از نظر مادی و معنوی پیشرفت می کند .


8-با مراجعه به برخی از احادیث عوامل موثردر بهره وری را بنویسید؟

(پاسخ فعالیت)

الف)اهمیت دادن به کار

ب) م
ج) میانه روی

د) تقوا

ه)نظم در کار

و)برنامه ریزی

 


9-هریک از هنجارهای زیر در جامعه چگونه از بهره وری جلوگیری می کند و در تضاد باآن است . توضیح دهید ؟
-* مهمانی ها ، مجالس و جشن ها ی مفصل و پرهزینه : اسراف و صرفه جویی نکردن
-* مدگرایی و چشم و هم چشمی در خرید لباس به جای تمیز و ساده پوشی : زیاده روی و صرفه هزینه های بی مورد
-* نداشتن برنامه ی مناسب برای اوقات فراغت و تفریح : استفاده نکردن از زمان ، بی نظمی .
-* ورزش نکردن و پرخوری : از بین رفتن سلامتی ، ایجاد بیماری و صرف هزینه .

 


10-عوامل و راهکار های موثر و مهم برای افزایش بهره وری در زندگی را بیان کنید؟

الف) استفاده از وقت و زمان

ب)نظم و ترتیب در کارها
ج) اصلاح عادت های غلط مصرفی

د) انجام دادن کارها از روی آگاهی

ه)تنظیم جدول بودجه ی اقتصادی


11-برای اینکه وقت تلف نشود و زمان را از دست ندهیم چه باید کرد ؟

باید برنامه و اولویت بندی مناسب داشته باشیم و از وقتدرست استفاده کنیم .


12-نظم و ترتیب و انضباط در کارها یکی از راه های افزایش بهره وری در زندگی است در این رابطه توضیح دهید ؟
وسایل و لوازمی که با آنها در محیط های مختلف سروکارداریم ، باید مرتب و منظم باشند . ساعت مقرر و سرکارحاضر شدن و با برنامه ریزی بهکارها رسیدگی کردن موجب افزایش بهره وری می شود .


 13-صرفه جویی چیست ؟

صرفه جویی کم مصرف کردن نیست بلکه مصرف درست و به اندازه است . برای مثال برخی خانواده ها درخریدمایحتاج زندگی یا برگزاری مهمانی ها و تهیه غذا اسراف یا زیاده روی می کنند و اغلب ، بخشی از مواد غذایی را دور می ریزند .



14-انجام دادن کارها از روی آگاهی چگون باعث افزایش بهره وری می شود؟

با کسب دانش و مهارت لازم برای هر کار، بازدهی کارما بیشتر می شود و کمتر اشتباه می کنیم . همچنین برخی از مواد و وسایل به دلیل ناآگاهی افراد ، از روش های درست نگه داری می کنیم .برای مثال اگر شیوه ی صحیح شست و شوی یک لباس با نگهداری موادغذایی را ندانیم ، زودتر از بین می روند یا غیر قابل استفاده می شوند.

 


15-منظور از تنظیم جدول بودجه اقتصادی چیست؟

تنظیم جدولی که در آن درآمدها و هزینه ها ی (دخل و خرج)ماهانه افراد یا
خانواده نوشته می شود و همکاری بین اعضای خانواده نیز از راهکارهای کمک به بهره وری است .


16-دلیل بیاورید :

الف)آیا سطح بهره وری دانش آموزی که کیف یا کمد لوازم تحریرش شلوغ و نامرتب است ، پایین میرود؟ چرا ؟
 (فعالیت کتاب)

بله ؛ چون نداشتن نظم، ترتیب و انضباط درکارها باعث هدر رفتن وقت و زمان ودر نتیجه پایین آمدن بهره وریمی شود.


17- تنظیم جدول بودجه اقتصادی خانواده چه فایده ای دارد؟ توضیح دهید؟

مخارجی که شما انجام می دهید کنترل شده تر می شود – اندوخته های مالی بهتر مدیریت می شود – هزینه های غیر ضروری حذف می شوند
عادت مصرفی افراد را عوض می کند .


-یکی از عادت ها ی غلط بعضی از دانش آموزان مصرف نادرست و بی رویه ی کاغذ است . چند راهکار برای بهره وری درمصرف کاغذ پیشنهاد کنید و توافق کنید که آن راهکار ها عملی شوند ؟


استفاده از پشت و روی برگه ها – تشویق دانش آموزان به درست کردن کاردستی از کاغذهای باطله - استفاده از برگه های ناتمام به عنوان
چرک نویس- نصب سطل زباله مخصوص کاغذ های باطلع و جمع آوری آن برای بازیافت .


-*بهره وری یک نگرش نسبت به است . ( زندگی )


-*صرفه جویی کم مصرف کردن نیست بلکه مصرف است . (درست و به اندازه )

-×برای آنکه وضع موجود را به وضع مطلوب تبدیل کنیم، باید در شیوهزندگی خود بهوجود بیاوریم. ( تغییراتی )
 

-#ما در هر محیطی که هستیم، در خانه، مدرسه، اداره، کارخانه، مزرعه و،غیره میتوانیم با و . ، کارها را مؤثرترو مفیدتر انجام دهیم.
فکرکردن و چاره اندیشی )


سوالات درس 22
1-واژه شهروندی به کدام روابط اشاره دارد؟
2-حقوق وتکالیف شهروندی چگونه معین می شود؟
3-چند مورد از حقوق شهروندی مارا طبق قانون اساسی کشورمان ذکر کنید.
4- در اعمال حق خود تا چه اندازه آزاد هستیم؟
5-چند مورد از تکالیف و تعهدات شهروندی ما را ذکر کنید.
6-موردی مثال بزنید  که هم حق و تکلیف مردم و هم حق و تکلیف حکومت محسوب می شود.

سوالات درس 21
1-چرا نیاز به حکومت ، نیاز اساسی وضروری جامعه است؟
2-مهمترین وظایف حکومت ها را نام ببرید.
3-از نظر اسلام مالکیت مطلق از ان کیست و چه کسانی ،چگونه وبا چه قوانینی حق حکومت دارند؟
4-حکومت ما از نوع جمهوری اسلامی است به چه معناست و رأی مردم به این نوع حکومت چه میزان بوده است؟
5- مهمترین رکن حکومت جمهوری اسلامی چیست و ویزگی ان چیست؟
6- تکلیف ولایت وسرپرستی جامعه اسلامی در دوره غیبت امام عصر چیست؟
7-مهمترین وظایف و اختیارات رهبر جمهوری اسلامی طبق قانون کدامند؟
8-هدف از تشکیل شورا ها ی اسلامی شهر وروستا چیست؟ واعضای ان چگونه انتخاب می شوند؟

آخرین مطالب

آخرین جستجو ها